I SA/Ol 216/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr 2801-IOV-1.4103.33.2023, w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za miesiące: kwiecień-czerwiec 2016 r. postanawia: 1) znieść postępowanie sądowe w całości; 2) umorzyć postępowanie sądowe. M. z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w O., reprezentowana przez kuratora sądowego Z. M., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 26 kwietnia 2024 r., nr 2801-IOV.1.4103.33.2023, w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do czerwca 2016 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I pismem z 5 lipca 2024 r. wezwano kuratora sądowego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez m.in. złożenie aktualnego dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej oraz uprawnienie kuratora do występowania przez sądem administracyjnym w tej sprawie (k. 17 akt postępowania sądowego). Do akt sprawy kurator sądowy przedłożył odpis KRS oraz odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego z 1 marca 2024 r., sygn. akt [...], którym na podstawie art. 42 art. 42¹ k.c. oraz art. 603 § 4 k.p.c. przedłużono okres, na jaki postanowieniem z 29 grudnia 2022 r. został ustanowiony kurator do dnia 29 grudnia 2024 r. oraz zmieniono zakres jego uprawnień na następujący: "celem podjęcia niezbędnych działań zmierzających do powołania likwidatora w/w spółki, a także do reprezentowania w/w spółki we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych, w tym w szczególności do reprezentowania spółki w postępowaniach prowadzonych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w związku z odwołaniami w/w spółki od decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z: - 21.09.2023 r., znak [...], [...], [...], w sprawie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., - 11.10.2023 r., znak: [...], [...], [...] w sprawie podatku od towarów i usług za październik 2016 r., - 11.10.2023 r., znak: [...], [...], [...] w sprawie podatku od towarów i usług za listopad 2016 r., - 26.10.2023 R., znak: [...], [...], [...], w sprawie podatku od towarów i usług za marzec 2016 r." Ponadto pismem z 12 sierpnia 2024 r. złożonym do akt sprawy o sygn. I SA/Ol 193/24, kurator sądowy poinformował, że udziałowcy spółki złożyli w dniu 24 czerwca 2024 r. wniosek o rozszerzenie jego uprawnień do reprezentacji spółki również przed sądami administracyjnymi (sygn. akt [...]). W związku z powyższym Sąd wezwaniem z 30 września 2024 r. zobowiązał kuratora sądowego do wykazania, w terminie 7 dni, umocowania do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu sądowym poprzez rozszerzenie przez sąd rejestrowy uprawnień kuratora sądowego do reprezentacji strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, a ponadto wystąpił do KRS o udzielenie informacji o stanie sprawy sygn. akt [...] (k. 41 akt postępowania sądowego) Następnie w związku z informacją Sądu Rejonowego w Olsztynie VIII Wydział Gospodarczy KRS, że wniosek spółki z 24 czerwca 2024 r. nie wywołał skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem wniosku do sądu rejestrowego, pismem z 28 października 2024 r. Sąd na podstawie art. 31 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) wezwał kuratora sądowego do usunięcia braków w składzie organów lub osób uprawnionych do działania w imieniu spółki, poprzez przedłożenie dokumentu, z którego będzie wynikało podjęcie działań zmierzających do powołania likwidatora spółki bądź umocowania kuratora sądowego do reprezentowania spółki w toku postępowania sądowego - w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem zniesienia postępowania sądowego zgodnie z art. 31 § 3 p.p.s.a. i umorzenia postępowania sądowego (k. 53 akt postępowania sądowego). W piśmie z 23 listopada 2024 r. kurator sądowy podniósł, że podjął działania zmierzające do powołania likwidatora, tj. zwołał zgromadzenie wspólników w dniu 4 października 2024 r., które nie wyłoniło kandydata na likwidatora. Wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego z 1 marca 2024 r. został ustanowiony do reprezentowania spółki we wszystkich sprawach podatkowych, a więc w sprawach objętych postępowaniami przed WSA w Olsztynie o sygn. akt I SA/Ol 193/24, I SA/Ol 216/24, I SA/Ol 294/24 oraz I SA/Ol 295/24, przy czym postanowienie to w żaden sposób nie ogranicza jego umocowania do konkretnego etapu postępowania. Pismem z 2 grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie [...] Wydział Gospodarczy KRS poinformował, że od chwili udzielenia ostatniej odpowiedzi z 7 października 2024 r. nie złożono do sprawy żadnego dokumentu i nic się nie zmieniło (k. 64 akt postępowania sądowego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W niniejszej sprawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł Z. M., działając jako kurator skarżącej spółki. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 1 marca 2024 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Olsztynie [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego przedłużył okres, na jaki postanowieniem z 29 grudnia 2022 r. został ustanowiony kurator do dnia 29 grudnia 2024 r. oraz zmienił zakres jego uprawnień na następujący: "celem podjęcia niezbędnych działań zmierzających do powołania likwidatora w/w spółki, a także do reprezentowania w/w spółki we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych (...). Z przepisów art. 42 § 1-3 k.c. wynika, że jeżeli osoba prawna nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, sąd ustanawia dla niej kuratora. Kurator podlega nadzorowi sądu, który go ustanowił. Do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, albo ustanowienia likwidatora kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczeniu sądu. Kurator niezwłocznie podejmuje czynności zmierzające do powołania albo uzupełnienia składu organu osoby prawnej uprawnionego do jej reprezentowania, a w razie potrzeby do jej likwidacji. Zgodnie z art. 42¹ § 1 k.c. kuratora ustanawia się na okres nieprzekraczający roku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach można przedłużać ustanowienie kuratora na czas oznaczony, jeżeli czynności kuratora, o których mowa w art. 42 § 3, nie mogły zostać zakończone przed upływem okresu, na który został ustanowiony. Stosownie zaś do art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. Natomiast w myśl art. 31 § 3 tej ustawy, jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Jak podkreśla się w doktrynie, pojęcie zniesienia postępowania, jakim ustawodawca posłużył się w powołanym wyżej przepisie, oznacza uznanie tego postępowania za niebyłe (w całości lub w części), zarówno w zakresie czynności procesowych stron, jak i czynności sądu. W razie zniesienia postępowania, na skutek czego dokonane przez stronę czynności zostaną uznane za niebyłe, może także wystąpić potrzeba wydania odpowiedniego postanowienia kończącego postępowanie (o odrzuceniu skargi - art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., umorzeniu postępowania - art. 161 § 1 pkt 2 lub 3 p.p.s.a.) lub przerywającego jego bieg (o zawieszeniu postępowania - art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wskazuje na to końcowa część przepisu art. 31 § 3 p.p.s.a. (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex/el. 2021, art. 31). Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie braki w zakresie zdolności procesowej strony miały charakter usuwalny, Sąd, na podstawie art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., wyznaczył termin do ich usunięcia (poprzez powołanie likwidatora spółki bądź umocowanie kuratora sądowego do reprezentowania spółki w toku postępowania sądowego). W wyznaczonym terminie braki te jednak nie zostały nie usunięte. Wbrew bowiem stanowisku kuratora sądowego zaprezentowanemu w piśmie z 23 listopada 2024 r., ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie VIII Wydział Krajowego Rejestru Sądowego z 1 marca 2024 r. zakres jego umocowania nie obejmuje postępowania przed sądem administracyjnym. O ile należy zgodzić się ze stanowiskiem, że z uwagi na potrzebę zapewnienia reprezentacji spółki i jej interesów, konieczne jej uznanie, że zakres reprezentacji kuratora sądowego umocowanego w sprawach podatkowych spółki obejmuje również uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a zatem samą skargę wniesioną przez kuratora ustanowionego w postępowaniu podatkowym należy uznać za skuteczną, to jednak samo wniesienie skargi jest innym zagadnieniem niż kwestia reprezentacji strony skarżącej w dalszym toku postępowania sądowoadministracyjnego (zob. postanowienie NSA z 10 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2296/15; CBOSA). Postępowanie sądowe nie może się toczyć, gdy będąca jego stroną spółka nie ma właściwej reprezentacji i nie może w związku z tym działać w tym postępowaniu. Konieczne zatem stało się zniesienie postępowania sądowego w całości w tym także wpadkowego postępowania dotyczącego zwolnienia od wpisu sądowego. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Ponieważ w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak w składzie organu powołanego do reprezentacji skarżącej spółki zaistniał już po skutecznym zainicjowaniu postępowania sądowego, należy przyjąć, że skarga została skutecznie wniesiona (brak jest podstaw do jej odrzucenia), jednak powstała sytuacja uniemożliwia kontynuowanie postępowania sądowego i jego merytoryczne zakończenie. W takim przypadku konieczne stało się umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego. Z tej przyczyny Sąd, działając na podstawie art. 31 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia.