I OSK 2296/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3553/14 o odrzuceniu skargi J. S. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3553/14, odrzucił skargę J. S. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. W uzasadnieniu tegoż postanowienia Sąd ten wskazał, że pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. adwokat J. M., działając jako kurator dla nieobecnego J. S. ustanowiony w postępowaniu administracyjnym, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wspomnianą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta miasta stołecznego Warszawy z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], odmawiającą odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt K. S. w pieczy zastępczej, tj. w rodzinie zastępczej. Na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. kurator oświadczył, że nie dysponuje innym tytułem dającym mu umocowanie do występowania w sprawie w imieniu J. S., oprócz postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-[...] w Warszawie VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że udzielone mu jako kuratorowi umocowanie obejmowało postępowanie administracyjne prowadzone przez Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt małoletniej K. S. w pieczy zastępczej. Nie rozciągało się natomiast na postępowanie przed sądem administracyjnym. Sąd I instancji zważył zatem, że skarga została wniesiona przez nieuprawniony podmiot, przy czym ewentualne wezwanie kuratora do uzupełnienia braków w zakresie stosownego umocowania nie mogłoby odnieść skutku. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, iż wniesiona przez kuratora skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 31 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł J. S., reprezentowany przez kuratora – adwokata J. M., zaskarżając je w całości. Zarzucił w niej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 31 § 1 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 34 K.p.a. w zw. z art. 184 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że ustanowienie kuratora na potrzeby postępowania administracyjnego jest niewystarczające dla celów postępowania sądowoadministracyjnego – wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wskazując na te zarzuty kurator skarżącego postulował uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Na uzasadnienie skargi kasacyjnej przytoczył obszerny fragment postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2990/12, w którym zaprezentowany został odmienny pogląd aniżeli przyjęty przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do brzmienia art. 174 P.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarga kasacyjna, powołująca się na podstawę z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Sąd meriti dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut uchybienia przepisowi art. 31 § 1 zd. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 34 K.p.a. w zw. z art. 184 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że ustanowienie kuratora na potrzeby postępowania administracyjnego jest niewystarczające dla celów postępowania sądowoadministracyjnego jest uzasadniony. W konsekwencji czego trafny okazał się również zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Przy czym na wstępie godzi się zwrócić uwagę, że brak jest podstaw do kwestionowania braku zdolności sądowej i procesowej skarżącego, a kurator został ustanowiony dla niego nie z tego powodu, jako że jest kuratorem dla nieobecnego. Oznacza to, iż kwestia ewentualnego uzupełnienia braków w tym zakresie nie występuje w sprawie, której istotą na tym etapie jest wyłącznie reprezentacja skarżącego. Przepis art. 34 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Celem tego przepisu jest zapewnienie prawidłowej reprezentacji strony nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, dla której nie został wyznaczony wcześniej przedstawiciel. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy dla Warszawy [...] w Warszawie na wniosek Prezydenta miasta stołecznego Warszawy postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], ustanowił dla J. S. kuratora w osobie adwokat A. M. celem reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odpłatności za pobyt W. S., K. S. i Z. S. w pieczy zastępczej. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. zmienił własne postanowienie z dnia [...] września 2013 r. w ten sposób, że w miejsce adwokat A. M. ustanowił kuratorem adwokata J. M. Wyznaczenie kuratora w trybie art. 184 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na wniosek złożony na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. ma na celu zapewnienie prawidłowego toku postępowania administracyjnego. Kuratora ustanawia się dla ochrony praw osoby, która z przytoczonych powodów, m.in. nieobecności (np. nieznanego adresu), nie może prowadzić swoich spraw, po to aby zagwarantować jej należytą reprezentację i ochronę praw. W niniejszej sprawie kurator w osobie adwokata J. M. został ustanowiony do reprezentowania interesów J. S. we wskazanym w w/w postanowieniu postępowaniu administracyjnym. Jednakże przyjęcie, że jego umocowanie do reprezentowania strony kończy się wraz z doręczeniem ostatecznej decyzji wydanej w sprawie administracyjnej i nie obejmuje uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego – tak jak to uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – powodowałoby istotne naruszenie praw strony nieobecnej, nie spełniałoby zakładanego celu, jest więc nietrafne. Zgodnie z treścią art. 184 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązkiem kuratora jest przede wszystkim ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienie jej o stanie jej spraw. Poza sporem jest, że kurator w toku postępowania administracyjnego nie ustalił miejsca pobytu J. S. Co prawda w/w postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] w Warszawie adwokat J. M. został ustanowiony kuratorem J. S. celem reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym, jednakże dla zapewnienia rzeczywistej reprezentacji nieobecnej strony i obrony jej interesów we wskazanym postępowaniu należało dopuścić możliwość podjęcia przez kuratora w imieniu skarżącego czynności polegającej na wniesieniu do sądu administracyjnego skargi na ostateczną decyzję. Co prawda postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego, wszak wyłączenie możliwości zainicjowania kontroli legalności decyzji nie zapewniłoby celu omawianej instytucji. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1796/12, z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 164/13; z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2990/12; z 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1796/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i trzeba je podzielić. Wypada jednak wskazać, że kwestia reprezentacji strony skarżącej w dalszym toku postępowania sądowoadministracyjnego jest innym zagadnieniem niż samo wniesienie skargi. Mając powyższe na uwadze należało uwzględnić skargę kasacyjną i uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 2