I SA/Bd 240/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę P. z dnia [...] grudnia 2019r. skarżący złożył do organu egzekucyjnego skargę na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w W., dokonaną na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] powołując się na art. 54 ustawy z dnia [...] czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019r. poz. 1438) – dalej jako: "u.p.e.a.". Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonej skargi uzasadniając, że w tożsamej podmiotowo i przedmiotowo sprawie przy niezmienionym jej stanie faktycznym i prawnym, zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie. Postanowieniem z dnia [...] października 2017r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. oddalił bowiem skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w W., dokonaną na podstawie ww. zawiadomienia o zajęciu, natomiast Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez stwierdzenie, że skarga zasługuje na uwzględnienie oraz uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie zajęcia. Postanowieniem z dnia [...] marca 2020r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ powołując się na treść art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r. poz. 256) – dalej "k.p.a.", wskazał, że wszczęcie postępowania nie mogło nastąpić z tej przyczyny, że w sprawie zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie. Skarga na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w W. dokonanego na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] lipca 2017r. nr [...].SWJO była już przedmiotem rozpatrzenia organu egzekucyjnego, a w dniu 28 maja 2019r., sygn. akt I SA/Bd 163/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę wniesioną na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2017r. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, odmowa wszczęcia postępowania uzasadniona jest w przypadku, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Zatem skoro skarżący skorzystał już z prawa do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w W., a organ egzekucyjny rozpatrzył skargę, zgodnie z trybem przewidzianym w art. 54 u.p.e.a. i wydał w sprawie rozstrzygnięcie, ponowne rozstrzyganie w tej samej kwestii jest niedopuszczalne. To skutkuje koniecznością odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 u.p.e.a. W złożonej skardze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że zażalenie zgłoszone pismem z dnia [...] lutego 2020r. jest dopuszczalne i uzasadnione; o zmianę postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] stycznia 2020r. poprzez stwierdzenie, że skarga z dnia [...] grudnia 2019r. zasługuje na uwzględnienie; o uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości i przekazanie przedmiotowej skargi do ponownego rozpatrzenia do Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący podkreślił, że zobowiązanie dotyczy jego żony. Podkreślił, że nie jest i nigdy nie był w żaden sposób zobowiązany wobec ARMiR w B.. Wskazał, że nie wyraża zgody na prowadzenie względem niego egzekucji - ani z majątku objętego wspólnością majątkowa — ani tym bardziej z majątku odrębnego. Zdaniem skarżącego rzekome zobowiązanie jego żony zostało przez wierzyciela wyliczone z pominięciem faktu prowadzenia postępowania w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pod sygn. II SA/Bd 988/16. Dodał, że żona w terminie zaskarżyła decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w B. oraz decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR w T. w przedmiocie zawieszenia wypłaty części renty strukturalnej. W wyniku tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wydał w dniu [...] maja 2017r. wyrok o uchyleniu tychże decyzji i umorzeniu postępowania (sygn. II SA/Bd 2/16). Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w B. oraz decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR w T. w przedmiocie wstrzymania wypłaty renty strukturalnej również została w terminie zaskarżona i tok instancyjny nie został jeszcze wyczerpany. W ocenie skarżącego z tych względów w sprawie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego egzekwowany obowiązek nie istnieje (lub istnieje w znacznie niższej wysokości), jednakże rozstrzygnięcie okoliczności jego istnienia powinno być rozpatrywane w ramach postępowania merytorycznego. Fakt wygaśnięcia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji wymaga umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, gdyż pozostawienie jej w mocy prowadziłoby do wykonania nieistniejącego już zobowiązania. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu o tożsamości spraw. Zażądał zaprzestania dokonywania potrąceń z jego rachunku bankowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 - t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 – t.j., dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd stwierdził, że nie naruszono prawa. Zaskarżone postanowienie zapadło w odpowiedzi na pismo skarżącego z [...] grudnia 2019r. Skarżący powołał się na art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r. poz. 1314 ze zm.) - dalej jako: "u.p.e.a." Zaskarżone obecnie postanowienie wskazuje na art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257) - dalej jako: "k.p.a." WSA stwierdził, że zgodnie z tym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wyjaśniono w orzecznictwie zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Oznacza to, że obecnie Sąd kontroluje prawidłowość postępowania li tylko według oczywistości braku podstaw prowadzenia postępowania z art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż skarżący jako podstawę swego działania wskazał ten artykuł, a treść żądania nie wskazuje na inne możliwości prawne załatwienia sprawy. Bezspornym jest, że przedmiotem skargi jest zajęcie [...]. Jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu wcześniejsza skarga skarżącego dotyczyła tego samego zajęcia i znalazła się już przed tut. Sądem, który wyrokiem z 28 maja 2019r., I SA/Bd 163/18, skargę skarżącego oddalił. Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] listopada 2019r., II FSK 2053/18, określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest czynnością egzekucyjną (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.) stanowiącą podstawę zastosowania środków egzekucyjnych (art. 67 § 1 u.p.e.a.). Jest zatem działaniem jednorazowym i w sprawie, dookreślonym według podanego numeru. W takim wypadku raz skontrolowane, nie może być przedmiotem kolejnego postępowania z art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż to byłoby prowadzone w tożsamej sprawie, w której wydano już rozstrzygnięcie. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, byłoby rozstrzygnięciem nieważnym. WSA przyjął, iż z wyroku w sprawie I SA/Bd 163/18 wynika, że dotyczy on zawiadomienia z dnia 14 lipca 2017r., którym organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. W aktach jest tylko jedno zawiadomienie z tej daty, a skarżący nie podważał tego faktu, zatem rację ma organ uznając, iż sprawa opisana w skardze z [...] grudnia 2019r. została już uprzednio rozstrzygnięta. W takim wypadku prawidłowym jest odmowa wszczęcia postępowania i zgodnie z art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.