II GSK 1169/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/20 w sprawie ze skargi T. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 czerwca 2020 r. nr BP.502.255.2019.0155.PO15.3451;4658 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od T. O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3825 (trzy tysiące osiemset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2215/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi T. O. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 czerwca 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 listopada 2019 r., umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 6 września 2019 r. na drodze ekspresowej numer [...] w kierunku P. przed zjazdem na MOP W., zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...]. Samochodem ciężarowym kierował M. J., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem [...] (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 6 września 2019 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o numerach fabrycznych [...] i [...], które legitymowały się deklaracją zgodności CE z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych (Dz.U. UE L 2014.96.107) wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. poz. 802). W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy: nacisk na drugiej podwójnej osi napędowej 28,8 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 9,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 51,57%); rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 44,8 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 12,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 40%). Podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego uwzględniając powyższe, decyzją z dnia 5 listopada 2019 r. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15 000 zł. W wyniku odwołania decyzją z dnia 4 czerwca 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z pkt 1.4.2 Instrukcji wag SAW seria IM (która dotyczy wag SAW 10C III), masa brutto to całkowite obciążenie osi ustalone w pojedynczym ważeniu lub suma wyników ważenia poszczególnych, pojedynczych osi, wykonanych kolejno dla danego pojazdu. W pkt 6 Instrukcji – istotne aspekty dotyczące ustawienia wag, przykładowe konfiguracje wag SAW wskazano, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć Masę Całkowitą Pojazdu (Masa Brutto). Tym samym producent wprost dopuścił możliwość wyznaczenia rzeczywistej masy pojazdu poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi. Zgodnie z pkt 2.1.1.1 świadectwa aprobaty typu numer CH-W1- 15018-02, dotyczącego wag SAW serii III, 2 urządzenia ważące SAW ... III tego samego typu można połączyć razem w celu ważenia osiowego, wykorzystując kabel połączeniowy. W tym trybie pracy, po lewej stronie wyświetlacza pojawia się litera "A". Dwie połączone ze sobą wagi działają jak jedno urządzenie ważące. Automatycznie podwojona zostanie działka wagi i maksymalny ciężar. Suma wyników ważenia poszczególnych osi może być wykorzystana do obliczania masy całkowitej pojazdu. Jednocześnie producent wskazał, że miejsca o nachyleniu przekraczającym 2% są nieodpowiednie do wykonywania ważenia Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 listopada 2019 r., umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgadza się z oceną, że co do zasady wagi użyte podczas kontroli (w układzie dwóch wag połączonych) mogły służyć do pomiarów nacisku osi, ale dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. Natomiast z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, istotną w sprawie pozostaje możliwość użycia wskazanych w protokole, kontroli wag do pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu w pojeździe czteroosiowym. W ocenie Sądu, obszerne rozważania i wnioski organu drugiej instancji w tym zakresie poczynione w zaskarżonej decyzji, nie przystają do załączonej do akt Instrukcji. Zdaniem Sądu organ użył do pomiaru obciążenia osi pojazdu czteroosiowego, jednej pary wag, a tymczasem ze stosownych przepisów technicznych w postaci Instrukcji wynika, iż powinien był zastosować konfigurację trzech par wag. Zastosowanie błędnej procedury pomiaru obciążenia osi musi być potraktowane jako działanie niezgodne z prawem. Tak przeprowadzone postępowanie co do podstawowej okoliczności dla wymierzenia kary nie ustala faktów w sposób jednoznaczny i niewątpliwy. W ocenie Sądu takie nieprawidłowości w pomiarach masy całkowitej oraz obciążenia osi nie gwarantują prawidłowości wyniku, a zatem nie mogły stanowić podstawy nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia przekroczenia limitu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 11 oraz § 5 ust.1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.). II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: – naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."), przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy całkowitej pojazdu czteroosiowego oraz pomiar nacisku podwójnej osi napędowej był wadliwy, gdyż nie został przeprowadzony za pomocą czterech par wag SAW 10 C/III, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym w szczególności z Instrukcji Obsługi SAW Seria III wprost wynika możliwość sumowania pomiarów nacisków poszczególnych osi celem ustalenia tak masy całkowitej pojazdu jak i nacisku osi wielokrotnych, wobec czego użycie jednej pary wag SAW 10 C/III do ustalenia masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wielokrotnej było prawnie i technicznie dopuszczalne, a uzyskany w ten sposób wynik ważenia, wbrew temu co twierdzi Sąd pierwszej instancji, był w pełni wiarygodny. Wobec powyższego wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz oddaleniem skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 czerwca 2020 r. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia stwierdził, że decyzja ta jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne nie uzasadniały – zdaniem Sądu pierwszej instancji – po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny o naruszeniu przez stronę zakazu przejazdu pojazdem nienormatywnym, za które to naruszenie należało orzec karę pieniężną, w wysokości 15 000 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., zasadnie bowiem zarzucił skarżący kasacyjny organ błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że pomiary masy brutto pojazdu przy użyciu jednej pary wag były przeprowadzone nieprawidłowo, jak również zasadnie wskazał organ na błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że pomiar nacisku podwójnej osi napędowej przy wykorzystaniu jednej pary wag był przeprowadzony nieprawidłowo, gdyż nie były zgodne z Instrukcją obsługi użytych wag. Podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji odwołał się do treści Instrukcji jedynie bardzo ogólnie, wskazał mianowicie tylko, że metoda ważenia masy całkowitej przy użyciu jednej pary wag (oś po osi) i sumowania wyników nie może dotyczyć pojazdów mających więcej niż trzy osie oraz, że w przypadku pojazdu czteroosiowego o podwójnych osiach zastosowanie znajdzie konfiguracja trzech par wag SAW przewidzianych do pomiaru obciążenia grupy osi i że to wynika z Instrukcji obsługi użytych wag. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść znajdującej się w aktach sprawy Instrukcji Obsługi Wagi dotyczącej użytych w niniejszej sprawie wag SAW 10C/III przeczy przyjętemu przez Sąd pierwszej instancji poglądowi, wskazuje bowiem na to, że metoda ważenia oś po osi przy użyciu jednej pary tych wag, a następnie sumowanie wyników, może mieć zastosowanie także do pojazdów wieloosiowych mających więcej niż trzy osie. Taka metoda ważenia jest dopuszczona przez Instrukcję Obsługi SAW Seria III, a także w Świadectwie Homologacji dołączonym do tych wag. Analizując treść Instrukcji Obsługi Wag SAW Seria III (znajdującej się w aktach sprawy), nie można odczytywać pojedynczych jej fragmentów w oderwaniu od jej całości. Nie jest bowiem prawidłowe skoncentrowanie się wyłącznie na treści jednego punktu tej Instrukcji i pominięcie pozostałej treści Instrukcji, pozostającej z nim w nierozerwalnym związku. Zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że znajdujący się w Instrukcji obsługi wag punkt 6.3.1 jest zatytułowany "Przykładowe konfiguracje stanowiska ważenia", są to zatem jedynie przykłady konfiguracji wag przy ważeniu pojazdów wieloosiowych, a nie wyczerpujące układy, w ramach których może być dokonywane ważenie jedną parą wag, oś po osi. Z treści Instrukcji wynika wyraźnie, że "Sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć Masę Całkowitą Pojazdu (Masa Brutto)". Informacja ta, znajdująca się na dole strony, pod rysunkiem, dotyczy zatem wszystkich przedstawionych na rysunku układów, a więc również pojazdów wieloosiowych. Ważenie tą metodą pojazdów o większej ilości osi jest zatem możliwe. Potwierdza to również treść punktu 7.2.6. i 7.2.7. tej Instrukcji, który mówi o powtarzaniu czynności ważenia zgodnie z wybranym układem pomiarowym i podsumowaniu wyników w celu ustalenia masy całkowitej pojazdu w zestawieniu z punktem 1.4.2, gdzie jest mowa o tym, że masa brutto to "całkowite obciążenie osi ustalone w pojedynczym ważeniu lub suma wyników ważenia poszczególnych, pojedynczych osi, wykonanych kolejno dla danego pojazdu". Treść przytoczonych punktów Instrukcji wskazuje na to, że autor Instrukcji, czyli producent, wskazując, w jaki sposób należy posługiwać się wagą by uzyskane wyniki ważenia były prawidłowe, brał pod uwagę możliwość ważenia pojazdów wieloosiowych jedną parą wag i sumowania potem wyników oś po osi i nie ograniczał tego do pojazdów mających nie więcej niż trzy osie. Wniosek ten potwierdzają także punkty 6.3.2 i 6.3.3 Instrukcji, w których doprecyzowano zasady ważenia oś po osi. Nieprawidłowe było zatem ograniczenie się przez Sąd tylko do punktu 6.3.1., a pominięcie pozostałej treści Instrukcji. Biorąc zatem pod uwagę całą treść tej Instrukcji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości, że producent dopuścił taką technikę ważenia masy całkowitej jaką zastosowano w tej sprawie, czyli ważenie pojazdu wieloosiowego jedną parą połączonych wag oś po osi i następnie zsumowanie wyników. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd przyjmowany w orzecznictwie w odniesieniu do wag SAW 10 C/III dopuszczający taką możliwość (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1290/19; sygn. akt II GSK 1144/19 oraz wyrok NSA z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 2263/22). W związku z powyższym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie również wskazuje organ, iż sumując naciski osi pojazdu uzyskuje się także wynik dający podstawę do ustalenia nacisku osi wielokrotnej. Powyższe oznacza, że uzyskane w trakcie kontroli drogowej wyniki nacisku podwójnej osi napędowej oraz ustalony w opisany wyżej sposób pomiar masy całkowitej pojazdu były prawidłowe i biorąc pod uwagę prawidłowo ustalone wartości dawały podstawę do zastosowania regulacji prawnych skutkujących wymierzeniem kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Tak więc Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw, by zarzucić organowi nienależyte ustalenie stanu faktycznego w tej sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne oraz uznając, iż nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego ani wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego działając na podstawie art.188 p.p.s.a., art.151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.