I OSK 2973/23

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-11

Skład orzekający: Iwona Bogucka, Elżbieta Kremer, Agnieszka Miernik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podjęła zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, nawet jeśli rezygnacja z pracy nastąpiła z innych przyczyn wcześniej, a wiek osoby ubiegającej się o świadczenie zbliża się do wieku emerytalnego?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie jest wymagane, aby osoba zrezygnowała z pracy zarobkowej; wystarczy, że jej nie podejmuje z powodu opieki. Wiek emerytalny nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia, jeśli w dniu złożenia wniosku spełnione są ustawowe przesłanki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przez B. B. z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia, uznając istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez matkę a opieką nad córką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w tym kwestii związku przyczynowego i wpływu wieku na możliwość podjęcia zatrudnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 1025/22 w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 1025/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi B. B., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 września 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 80 K.p.a. oraz art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., wyrażające się w zastosowaniu przez Sąd I instancji normy uzależniającej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w sytuacji, gdy stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie wypełniał hipotezy tej normy, co nastąpiło w wyniku błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że "na tym etapie postępowania Sąd stoi na stanowisku, że świadczenie pielęgnacyjne skarżącej jak najbardziej przysługiwało", podczas gdy prawidłowo zastosowana norma wyrażona w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w okolicznościach niniejszej sprawy winna prowadzić do wniosku, że zważywszy na osobiste przymioty (moment zaprzestania pracy, wiek emerytalny) brak aktywności zawodowej wnioskodawcy spowodowany był przynajmniej po części innymi okolicznościami niż konieczność bezpośredniej opieki i pielęgnacji osoby niepełnosprawnej, które to naruszenie doprowadziło Sąd I instancji do błędnych ocen w zakresie podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., wyrażające się w zastosowaniu przez Sąd I instancji normy uzależniającej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie wypełniał hipotezy tej normy, to jest faktycznie sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną, zważywszy na jej zakres i wymiar czasowy, nie wyklucza pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej; 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 80 K.p.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyrażające się w bezpodstawnym i nie popartym wszechstronną i całościową analizą zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego zanegowaniu przez Sąd I instancji dokonanej przez orzekający organ oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z którą brak jest związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną przez nią opieką nad matką, co doprowadziło Sąd I instancji do przypisania orzekającym organom naruszeń prawa materialnego i procesowego, które w sprawie nie miały miejsca oraz do naruszenia art. 151 P.p.s.a. poprzez odmowę zastosowania wyrażonej nim normy w sprawie; 4) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 106 § 1 oraz art. 133 § 1 oraz w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., polegające na przekroczeniu granic sądowej kontroli administracji poprzez sformułowanie przez Sąd w miejsce zanegowanej oceny orzekających organów, własnej oceny zebranych w sprawie dowodów i wynikających z nich okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do błędnego zastosowania prawa materialnego i nieuzasadnionego uchylenia wydanej w sprawie decyzji, które to naruszenia doprowadziły Sąd I instancji do: 5) naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnione uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do naruszenia przez orzekający organ norm prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do uwzględnienia w miejsce oddalenia skargi. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; 2) obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku oświadczyło, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty przytoczone w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Należy jednakże zauważyć, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są ściśle powiązane z zarzutem naruszenia prawa materialnego i w związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się łącznie do postawionych zarzutów. Istota sporu sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który stwierdził, że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą i koniecznością sprawowania opieki nad córką – M. B. istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie wypełniał natomiast hipotezy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to jest faktycznie sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną, zważywszy na jej zakres i wymiar czasowy, nie wyklucza pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a ponadto prawidłowo zastosowania norma wyrażona art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. winna prowadzić do wniosku, że z uwagi na osobiste przymioty (moment zaprzestania pracy, wiek emerytalny) brak aktywności zawodowej wnioskodawczyni spowodowany był po części innymi okolicznościami niż konieczność bezpośredniej opieki i pielęgnacji osoby niepełnosprawnej. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołany przepis określa więc przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, które muszą zaistnieć łącznie, aby danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Istotne przy tym jest to, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą w nim wskazaną. Nie jest ono przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Skoro świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga, to musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Podkreślenia wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera legalnej definicji określenia "sprawowania stałej lub długotrwałej opieki", a więc istotna jest w tym przypadku wykładnia tych pojęć stosowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie zaś z tą wykładnią sprawowanie długotrwałej lub stałej opieki nad osobą jej wymagającą powinno być utożsamiane z rozumieniem tego zwrotu w języku potocznym, ale przy jednoczesnym przyjęciu, że zapewnienie tego rodzaju opieki podopiecznemu musi polegać na sprawowaniu przez opiekuna osobistych starań i na tyle wypełniać jego czas, że nie jest on w stanie podjąć żadnej innej, stałej aktywności, wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania czyli aktywności zawodowej. Mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należy, że na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów, dokonuje ustalenia czy brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a także czy opieka ta stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że B. B. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną córką. Do akt dołączono kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 9 lipca 2021 r. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku, z którego wynika, że córka skarżącej od 19 maja 2021 r. do 31 lipca 2023 r. miała ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Symbole przyczyn niepełnosprawności to: [...], zaś sama niepełnosprawność istnieje od 34 roku życia. W toku postępowania przed organem I instancji ustalono także, że M. B. zmarła w dniu 3 marca 2022 r. W dniu 21 lutego 2022 r. pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że B. B. w związku z niepełnosprawnością córki sprawuje nad nią opiekę. Ustalono m.in., że M. B. 30 marca 2021 r. w trybie pilnym została przyjęta do Szpitala [...] po upadku ze schodów i urazie głowy. Przeszła operację [...]. Utrzymywana była w śpiączce farmakologicznej, przeszła [...]. Po wybudzeniu ze śpiączki farmakologicznej nie mówiła, kontaktowała się poprzez mruganie i ściskanie dłoni. Od momentu opuszczenia szpitala w dniu 7 czerwca 2021 r. M. B. po wypadku miała sparaliżowaną lewą stronę ciała, poruszała się na wózku inwalidzkim, na którym spędzała większość dnia. Wymagała pomocy w codziennym funkcjonowaniu, higienie osobistej, korzystaniu z toalety. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że w takiej sytuacji trudno wnioskować o możliwości pozostawienia córki przez matkę samej w domu bez opieki nawet na jakiś czas. Wobec tego bez znaczenia pozostaje okoliczność, że niepełnosprawna była częściowo samodzielna. Dostrzeżono także, że uwarunkowania podjęcia zatrudnienia nawet w niewielkim wymiarze czasu pracy w sytuacji, gdy w miejscu zamieszkania skarżącej z córką takiej możliwości nie ma (miejscowość wiejska). Natomiast dojazdy do pracy generowałyby konieczność wielogodzinnego pozostawania córki samej. Zdaniem Sądu I instancji, okoliczności te winny prowadzić do wniosku, że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą i koniecznością sprawowania opieki nad córką istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Ocenę taką Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za trafną i znajdującą oparcie w zebranym materiale dowodowym. Trudno bowiem uznać, że córka skarżącej, po przebytym wypadku, legitymująca się znacznym stopniem niepełnosprawności, potrzebująca pomocy i asekuracji przy czynnościach higienicznych i toaletowych, poruszająca się na wózku inwalidzkim nie wymagała poświęcenia czasu i uwagi opiekuna w zakresie, który umożliwiałby skarżącej jednoczesne świadczenie pracy. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, że brak jest obiektywnych przesłanek świadczących o realnej gotowości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia wyjaśnić należy, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, aby strona zrezygnowała z pracy zarobkowej bowiem wystarczy aby jej nie podejmowała z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną. Powołany przepis nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie – po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia – wystąpi on o to świadczenie. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki (zob. B. Chludziński [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 17). Związku przyczynowo-skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie można zatem rozumieć jako konieczności czasowej korelacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawcę, wystąpieniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ocena spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne jest bowiem, aby w tym dniu wnioskodawca spełniał ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2477/23). Wobec powyższego bez znaczenia pozostaje okoliczność, że B. B. zrezygnowała z pracy zarobkowej wcześniej (z innych przyczyn) i była we wcześniejszym okresie nieaktywna zawodowo, jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Ponadto, w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie wskazał granicy wieku osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zauważyć trzeba, że ani art. 17 u.ś.r., ani żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego, nie zawiera także odesłania do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), która w art. 6 pkt 7 definiuje niezdolność do pracy, jako osiągnięcie wieku emerytalnego - 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Literalna wykładnia przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do wniosku, że ustawodawca w celu ustalenia zdolności, bądź niezdolności, do pracy zarobkowej przy sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną nie posłużył się kryterium wieku. Zdolność do zatrudnienia lub podjęcia pracy zarobkowej nie została zatem ograniczona przesłanką wieku. Przyjęcie ograniczenia możliwości podjęcia pracy zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego nie da się także pogodzić z regulacjami przewidzianymi w innych obowiązujących ustawach. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504 ze zm.) ustawodawca przewidział możliwość zawieszenia emerytury w przypadku kontynuacji pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego (por. art. 103 i nast.). Podobnie też przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.) nie przewidują żadnych ograniczeń w podjęciu i prowadzeniu działalności przez emeryta lub rencistę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1219/23). Z tych względów nie można zgodzić się z wnoszącym skargę kasacyjną Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gdańsku, że z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego zgłaszana przez stronę gotowość podjęcia zatrudnienia nie miała obiektywnych podstaw, pozostając w sferze subiektywnych deklaracji składanych na potrzeby uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia. W konsekwencji, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję. Niezasadny okazał się również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 K.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta przez organ i Sąd I instancji doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być zatem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w powiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy dokonał błędnej oceny prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, albowiem uznał, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad córką. Wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie okoliczności dotyczące zakresu świadczonej przez skarżącą opieki nad córką oraz ich związek z niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie został przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku podważony w sposób, który uzasadniał odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten, zakreślający kompetencje sądów administracyjnych do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej i stosowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma wyłącznie charakter ustrojowy, a wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie, nie mogło być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Ponadto, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, albo przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. i orzeczenie oprze na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. Do powyższego w analizowanej sprawie nie doszło gdyż Sąd I instancji orzekł w granicach sprawy, opierając się na materiałach znajdujących się w aktach administracyjnych i wydając wyrok. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. Przepis ten daje sądowi administracyjnemu uchylającemu zaskarżoną decyzję uprawnienie do formułowania wytycznych co do dalszego postępowania. Naruszenie tego przepisu mogłoby mieć miejsce, w sytuacji gdyby sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a w uzasadnieniu wyroku nie zawarł wytycznych co do dalszego postępowania. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokonał wiążącej dla organu odwoławczego oceny prawnej i zawarł wskazania co do dalszego postępowania w kontekście związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad córką. Niejasny jest wskazany pkt 4 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 106 § 1 P.p.s.a., w myśl którego po wywołaniu sprawy rozprawa rozpoczyna się od sprawozdania sędziego, który zwięźle przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi. Przepis ten w istocie wskazuje na kolejność czynności dokonywanych przez sędziego sprawozdawcę po wywołaniu sprawy. Treść skargi kasacyjnej nie wyjaśnia natomiast, w jaki sposób miałoby dojść do naruszenia tego przepisu i to w sposób istotny dla wyniku sprawy. Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło