II SA/Sz 920/18
WyrokWSA w Szczecinie2021-01-21
Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, w szczególności dotyczące minimalnej odległości elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych, stanowią przepisy techniczne podlegające obowiązkowi notyfikacji zgodnie z dyrektywą 2015/1535, oraz czy są one zgodne z dyrektywą 2009/28/WE w zakresie promowania energii ze źródeł odnawialnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od oceny zgodności przepisów ustawy o wiatrakach z prawem Unii Europejskiej, w tym dyrektywami 2015/1535 i 2009/28/WE. Sąd oparł się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-727/17, który wskazał, że ocena technicznego charakteru przepisów ustawy o wiatrakach oraz ich proporcjonalności i niezbędności dla realizacji celów UE należy do sądu krajowego (w Polsce do organów administracji). W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwzględnieniem wskazań TSUE i sądu administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla budowy parku wiatrowego. Organ pierwszej instancji wydał zgodę, ale Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło ją i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na wejście w życie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Po wyroku WSA uchylającym decyzję SKO, SKO ponownie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i odmówiło zgody na realizację przedsięwzięcia, wskazując na niezachowanie wymogów odległościowych wynikających z ustawy o wiatrakach. Inwestor zaskarżył tę decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące niezgodności ustawy o wiatrakach z prawem UE i Konstytucją RP. WSA zawiesił postępowanie w oczekiwaniu na rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta S. i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...] r., znak [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej [...] Spółka z o.o. w W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta S. działając na wniosek "B. " Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej przywoływana jako: "inwestor" oraz "skarżąca"), ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Parku Wiatrowego [...], zlokalizowanego na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] obręb W. i na działce nr [...] obręb B., składającego się z 5 turbin wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną, w tym m.in. drogi, linie elektromagnetyczne oraz telekomunikacyjne, i place montażowe.
Od powyższej decyzji Fundacja A. z siedzibą w W. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości; uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) w S. z dnia [...] sierpnia 2015 r. uzgadniającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz przez RDOŚ w S..
Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art.138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej przywoływana jako: "k.p.a".), art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 pkt 7, art. 15 ust. 3, art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 961, dalej przywoływana jako: "ustawa o wiatrakach"), art. 33 - art. 38, art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 353) orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, iż pomimo, że decyzja z dnia [...] maja 2016 r. została wydana przed wejściem w życie w dniu 16 lipca 2016 r. przepisów ustawy o wiatrakach, to Kolegium zobowiązane jest w postępowaniu odwoławczym do stosowania przepisów ww. ustawy, gdyż ustawodawca w jej przepisach przejściowych nie zawarł dyspozycji, iż do spraw wszczętych, a niezakończonych stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przywołując przepisy ustawy o wiatrakach organ odwoławczy wskazał, iż obowiązkiem organu I instancji jest zbadanie, czy lokalizacje poszczególnych elektrowni wiatrowych określone w miejskim planie zagospodarowania przestrzennego, spełniają wymogi odległościowe wskazane w art. 4 ustawy o wiatrakach. Nadto organ II instancji wyjaśnił, iż wobec uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie przepisów przejściowych określonych w ustawie o wiatrakach, nie ustosunkował się do zarzutów odwołania Fundacji, jako nie mających wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Inwestor - Spółka z o.o. B. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1399/16 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2016 r.
Sad stwierdził, że skoro już po rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym weszła w życie ustawa o wiatrakach, stan faktyczny nie uległ zmianie, a materiał zgromadzony w sprawie wystarczał do przeprowadzenia wskazywanej przez organ II instancji analizy, to w myśl zasady dwuinstancyjności obowiązkiem tego organu było wydanie powtórnego rozstrzygnięcia merytorycznego. Kwestie prawne, budzące pewne wątpliwości organu odwoławczego, powinny być wyjaśnione przez ten organ. Dlatego, zdaniem Sądu, brak było podstaw do wydania decyzji kasacyjnej określonej w art. 138 § 2 k.p.a., a ponownie rozpatrując sprawę SKO powinno wziąć pod uwagę, że wydanie decyzji kasatoryjnej jest możliwe tylko wtedy, jeśli organ wykaże i prawidłowo uzasadni, że zachodzą przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. Zmiana stanu prawnego powinna natomiast podlegać samodzielnej ocenie organu odwoławczego, co z kolei skutkować powinno wydaniem jednej z decyzji, o których mowa w art. 138 § 1 k.p.a.
Po wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a., art.3 art. 4, art. 5, art. 6 pkt 7, art.15 ust. 3, art.16 ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r.
o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych - zwaną jak wyżej "ustawą o wiatrakach"), po rozpatrzeniu odwołania Fundacji A. od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...] maja 2016 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie Parku Wiatrowego [...] zlokalizowanego na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...],[...] obręb W., składającego się z 5 turbin wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną: w tym. m.in. drogi, linie elektromagnetyczne oraz telekomunikacyjne, i place montażowe.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem postępowania jest odwołanie Fundacji od decyzji organu I instancji wydanej w dniu [...] maja 2016 r., która została wydana przed wejściem w życie w dniu 16 lipca 2016 r. przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Zasada wyrażona w art. 6 k.p.a. nakazuje rozstrzyganie spraw przez organy administracji na gruncie aktualnego stanu prawnego. Wyjątkiem od tej zasady są sytuacje, w których przepisy wprowadzają tzw. reguły intertemporalne. Powołana natomiast ustawa o wiatrakach nie zawiera uregulowań przejściowych, a zatem Kolegium zobowiązane jest w niniejszym postępowaniu odwoławczym do stosowania przepisów ww. ustawy.
Następnie, powołując się na przepis art. 4 ust. 1 ustawy o wiatrakach, Kolegium wskazało, że przy całkowitej wysokości konstrukcji wiatraków, przy położeniu śmigła w pozycji pionowej, wynoszącej 150 m, zgodnie z tym przepisem przy lokalizacji inwestycji należy zachować odległość co najmniej 1500 metrów (dziesięciokrotność wysokości konstrukcji z łopatą). Z raportu wynika, że odległości turbin S9, S10, S11, S12 i S13 od zabudowy mieszkalnej, liczone od osi wieży i od skrajni zasięgu skrzydeł, są mniejsze niż 1500 m. Nadto w obowiązującym na terenie, na którym ma powstać Park Wiatrowy obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr LIV/299/2002 z dnia 10 października 2002 r., nr LIV/300/2002z dnia 10 października 2002 r.), który dopuszcza odległość lokalizacji turbin wiatrowych od zabudowy przeznaczonej na stały pobyt ludzi wynoszącą 450 m, a zatem regulacje w tym zakresie są również niezgodne z ustawą o wiatrakach. Niespełnienie norm odległościowych wynikających z ustawy o wiatrakach skutkuje uchyleniem decyzji organu I instancji oraz wydaniem decyzji odmownej, gdyż jak już wyżej wspomniano przepis art. 4 ustawy o wiatrakach, wobec braku regulacji intertemporalnych w tym zakresie, ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed datą wejścia w życie ustawy.
Na powyższą decyzję firma B. Sp. z o.o. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa, tj.:
1. art. 13 ust. 3 w związku z art. 15 ust. 2 w związku z ust. 3 ustawy o wiatrakach w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz w związku z § 30 ust.1 oraz ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie zasad techniki prawodawczej poprzez błędne przyjęcie, iż przepisy ustawy o wiatrakach miały zastosowanie w postępowaniu w sprawie wydania decyzji SKO;
2. pkt (4), (14), (20), (40) Preambuły oraz art. 13 ust. 1 pkt d) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz.Urz. UE L 140 z 5 czerwca 2009 r., s. 16, ze zm., dalej "Dyrektywa 2009/28/WE") oraz art. 49 i art. 194 ust. 1 pkt c) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C Nr 326) oraz art. 74 ust. 1,2 i 4 w związku z art. 2 oraz w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie negatywnego rozstrzygnięcia na podstawie przepisów ustawy o wiatrakach, będącej aktem prawa niższego rzędu wobec aktów, o których mowa w pkt. 1-3 powyżej, a która to ustawa jest niezgodna z ww. przepisami;
3. art. 15 ust. 7 dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz.Urz. UE L 376 z 27 grudnia 2006r., s. 36,) poprzez wydanie negatywnego rozstrzygnięcia na podstawie przepisów ustawy o wiatrakach, wobec której nie został przeprowadzony prawidłowo proces notyfikacji, o którym mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz w przypadku wątpliwości o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w trybie art. 267 pkt b TFUE, pytania prejudycjalnego: "Czy postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE, w szczególności art. 13 ust. 1, w zw. z art. 20 i 21 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 49 TFUE zezwalają na wprowadzenie i zastosowanie przepisów krajowych wykluczających możliwość budowy lądowych elektrowni wiatrowych?".
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ).
Sąd uznał, że z uwagi na materialnoprawną podstawę decyzji, rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy będzie zależało od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym pod sygn. K 51/16, w połączonych sprawach K 51/16 i
K 54/16 dotyczących wniosków o stwierdzenie niezgodności przepisów ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, w tym art. 4 ust. 1
i art. 15 ust. 3, z poszczególnymi przepisami Konstytucji RP.
Zawieszając postępowanie Sąd miał również na uwadze okoliczność przedstawienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), postanowieniem z dnia 12 października 2017 r., sygn. II SA/Ke 337/17, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, pytania prawnego, które pozostaje w bezpośrednim związku z pytaniem prejudycjalnym, którego skierowania do TSUE na podstawie art. 267 pkt b TfUE domaga się skarżąca, tj. dotyczącego zezwolenia na wprowadzenie i zastosowanie przepisów krajowych wykluczających możliwość budowy elektrowni wiatrowych w świetle przepisów postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE, w szczególności art. 13 ust. 1 w zw. z art. 20 i 21 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 49 TFUE.
Przedmiotowe pytanie prejudycjalne zostało zarejestrowane w TSUE jako sprawa C-727/17 Eco-Wind Construction.
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt
K 51/16 Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2393), umorzył postępowanie w ww. sprawie.
W dniu 28 maja 2020 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-727/17 (opub. Dz.U.UE.C.2020.255.2), w którym rozstrzygnął o sposobie interpretacji przepisów art. 1 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2015/1535 (Dz.Urz. UE L z 2015 r., Nr 241, s. 1), art. 15 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/123 (Dz.Urz. UE L z 2006 r., Nr 376, s. 36), a także art. 3 ust. 1 ak. 1 oraz art. 13 ust. 1 ak. 1 dyrektywy 2009/28 (Dz.Urz. UE L z 2009 r., Nr 140, s.16).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że sprawę niniejszą sąd rozpoznał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) stanowi z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Parku Wiatrowego [...], zlokalizowanego na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] obręb W. i na działce nr [...] obręb B., składającego się z 5 turbin wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną, w tym m.in. drogi, linie elektromagnetyczne oraz telekomunikacyjne, i place montażowe i odmówiło zgody na realizację tego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium stwierdziło, że jakkolwiek decyzja organu I instancji została wydana przed wejściem w życie w dniu 16 lipca 2016 r. przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (ustawy o wiatrakach), to jednak organ odwoławczy ma obowiązek rozstrzygania spraw w oparciu o aktualny stan prawny, z wyjątkiem sytuacji, w których przepisy wprowadzają tzw. reguły intertemporalne. Skoro ustawa o wiatrakach takich regulacji nie zawiera, Kolegium zobowiązane było w postępowaniu odwoławczym do stosowania przepisów powołanej wyżej ustawy. Analizując sprawę pod kątem spełnienia wymogów planowanej inwestycji do treści art. 4 ustawy o wiatrakach organ odwoławczy stwierdził, że inwestycja wymogów tych nie spełnia. Zwróciło również uwagę na niezgodny z ustawą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczający lokalizowanie turbin wiatrowych w odległości 450 m od zabudowań przeznaczonych na pobyt ludzi.
Rozpoznając skargę sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie sprawy zależy przede wszystkim od oceny, czy regulacja ustawy o wiatrakach jest zgodna z Konstytucją RP ( wniesione do Trybunału Konstytucyjnego sprawy o sygn. K 51/16 i
K 54/16 dot. m.in. art. 4ust. 1 i art. 15 ust.3) oraz to, czy ustawa ta nie jest objęta prawem Unii Europejskiej, czy przepisy art. 3 i 4 ograniczające możliwość lokalizacji elektrowni wiatrowych o wysokości przekraczającej 100 metrów i wprowadzające faktyczne ograniczenie obrotu turbinami wiatrowymi, nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2015/1535, które powinny być notyfikowane Komisji Europejskiej stosownie do treści art. 5 tej dyrektywy, co jednak nie nastąpiło, a także czy nie stanowią terytorialnego ograniczenia odległości pomiędzy usługodawcami w rozumieniu art. 15 ust. 2 lit. a dyrektywy 2006/123.
Sąd zawiesił postępowanie ze względu na sprawy dotyczące ustawy o wiatrakach zawisłe w Trybunale Konstytucyjnym, mogące mieć wpływ na niniejsze rozstrzygnięcie oraz z uwagi na postanowienie WSA w Kielcach z dnia 17 października 2017 r., którym Sąd ten przedstawił Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej TSUE) trzy pytania prawne:
1. czy przepis art. 1 ust. 1 lit. f) Dyrektywy (UE) nr 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (ujednolicenie) - Dz. U.UE L. 2015.241.1, należy interpretować w ten sposób, że do "przepisów technicznych", których projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 5 ust. 1 wymienionej dyrektywy, należy przepis ustawowy, który wprowadza ograniczenie lokalizowania elektrowni wiatrowych poprzez takie ustanowienie minimalnej odległości ich usytuowania od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, że ma być ona równa lub większa od dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowych mierzonej od poziomu gruntu do najwyższego punktu budowli, wliczając elementy techniczne, w szczególności wirnik wraz z łopatami;
2. czy przepis art. 15 ust. 2 lit. a) Dyrektywy nr 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz.U.UE.L. 2006.376.36) powinien być interpretowany w ten sposób, że do przepisów, które uzależniają podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej od terytorialnego ograniczenia zwłaszcza w postaci limitów ustalonych w związku z minimalną odległością geograficzną pomiędzy usługodawcami, o których państwo członkowskie powiadamia Komisję zgodnie z art. 15 ust. 7 wymienionej dyrektywy, należy przepis ustawowy, który wprowadza ograniczenie lokalizowania elektrowni wiatrowych poprzez takie ustanowienie minimalnej odległości ich usytuowania od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, że ma być ona równa lub większa od dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowych mierzonej od poziomu gruntu do najwyższego punktu budowli, wliczając elementy techniczne, w szczególności wirnik wraz z łopatami;
3. czy przepisy art. 3 ust. 1 akapit 1 i art. 13 ust. 1 akapit 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz.U.UE.L. 2009.140.1 ze zmianami), należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu prawa krajowego, które wprowadza ograniczenie lokalizowania elektrowni wiatrowych poprzez takie ustanowienie minimalnej odległości ich usytuowania od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, że ma być ona równa lub większa od dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowej mierzonej od poziomu gruntu do najwyższego punktu budowli, wliczając elementy techniczne, w szczególności wirnik wraz z łopatami.
Niepotwierdzenie w sprawie zawisłej przed WSA w Szczecinie powyższych wątpliwości przez TSUE spowodowałoby, że ocena Kolegium, iż realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie jest dopuszczalna z uwagi na niezachowanie wymaganych przez znowelizowane przepisy ustawy o wiatrakach odległości pomiędzy planowaną elektrownią wiatrową, a najbliższymi budynkami mieszkalnymi, okazałaby się zgodna z prawem, eliminując potrzebę oceny jakichkolwiek innych aspektów sprawy i zarzutów skargi.
Odpowiadając na powyższe pytania prawne Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał w dniu 28 maja 2020 r. wyrok w sprawie o sygnaturze C-727/17, w którym orzekł:
1) Artykuł 1 ust. 1 lit. f) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1535 z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego należy interpretować w ten sposób, że wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie stanowi przepisu technicznego, który jest objęty obowiązkiem notyfikacji w rozumieniu art. 5 tej dyrektywy, o ile jego ustanowienie nie skutkuje jedynie marginalnym użytkowaniem turbin wiatrowych, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego.
2) Artykuł 15 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym należy interpretować w ten sposób, że uregulowanie ustanawiające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie należy do przepisów, które uzależniają podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej od ograniczenia terytorialnego, zwłaszcza w postaci limitów ustalonych w związku z minimalną odległością geograficzną pomiędzy usługodawcami, które to przepisy państwo członkowskie winno notyfikować Komisji Europejskiej zgodnie z art. 15 ust. 7 tej dyrektywy.
3) Artykuł 3 ust. 1 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE w wersji zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1513 z dnia 9 września 2015 r. należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one uregulowaniu, które wprowadza wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych, jeśli to uregulowanie jest niezbędne i proporcjonalne w świetle wiążącego dane państwo członkowskie obowiązkowego krajowego celu ogólnego, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego.
Na wstępie należy wyjaśnić, w kontekście powołanego wyżej wyroku, że podstawową zasadą obowiązującą w porządku prawnym Unii Europejskiej jest to, iż orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest prawnie wiążące dla sądu krajowego, który zwrócił się z pytaniem prawnym (por. wyrok Trybunału w sprawie 29/68 Milchkontor). Sądy państw członkowskich nie powinny również przyjmować innej interpretacji prawa wspólnotowego, niż wskazana w orzeczeniu TSUE zawierającym wykładnię stosownych przepisów tego prawa. Celem bowiem orzeczenia TSUE jest zapewnienie jednolitego stosowania prawa wspólnotowego we wszystkich państwach członkowskich (por. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, pod red. A. Wróbla. Kraków 2005 str. 812).
Z przytoczonego rozstrzygnięcia, a także z uzasadnienia wyroku TSUE wynika, że art. 4 ust. 1 ustawy o wiatrakach nie stanowi przepisu technicznego wymagającego notyfikacji ze względu na treść art. 15 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/123/WE uzależniającego podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej od ograniczenia terytorialnego. Nie rozstrzyga to jednak o legalności wspomnianego uregulowania powołanej ustawy, ani pozostałych, zastosowanych w sprawie przepisów tej ustawy, ze względu na treść rozstrzygnięć TSUE zawartych w punktach 1) i 3) wyroku z 28 maja 2020 r. Z nich wynika bowiem, że rozstrzygnięcie co do technicznego charakteru zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o wiatrakach zależy od oceny, czy wprowadzony w tej ustawie wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie skutkuje jedynie marginalnym użytkowaniem turbin wiatrowych, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego. Również do sądu odsyłającego należy zgodnie z rozstrzygnięciem TSUE sprawdzenie, czy uregulowanie ustawy o wiatrakach wprowadzające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych jest niezbędne i proporcjonalne z punktu widzenia wiążącego Polskę krajowego celu ogólnego polegającego na dbaniu o to, aby udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w 2020 r. osiągał co najmniej próg minimalny wynoszący dla Polski 15 % końcowego zużycia energii w 2020 r., a w konsekwencji czy jest zgodne z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy w zw. z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28.
W związku z takim jednoznacznym wskazaniem w wyroku TSUE sądu odsyłającego, jako zobowiązanego do sprawdzenia wskazanych w punkcie 1) i 3) wyroku z 28 maja 2020 r. przesłanek technicznego charakteru przepisów ustawy o wiatrakach oraz ich wpływu na realizację celu ogólnego z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy w zw. z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28, należy odnieść się do kwestii kompetencji do sprawdzenia wskazanych w wyroku TSUE okoliczności na gruncie prawa polskiego.
Skład orzekający w tej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA z: 18 września 2013 r., II GSK 89/11, 25 września 2013 r., II GSK 380/11 i II GSK 760/11, 19 listopada 2013 r., II GSK 1751/12, 14 marca 2014 r., II GSK 1527/12), że w prawie unijnym obowiązuje zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich. Państwa członkowskie mają więc, co do zasady, swobodę w zakresie określania w prawie krajowym sposobu realizacji określonych obowiązków bądź uprawnień wynikających z prawa unijnego. W związku z tym orzeczenie przez TSUE, że sprawdzenie technicznego charakteru zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o wiatrakach, a także niezbędności i proporcjonalności wprowadzonych w tej ustawie regulacji z punktu widzenia realizacji wiążącego Polskę krajowego celu ogólnego w zakresie odsetka produkcji energii ze źródeł odnawialnych - należy do sądu odsyłającego, należy odczytywać przez pryzmat specyfiki działania polskich sądów administracyjnych, sprawujących kontrolę działalności administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP, art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 137, art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a.). Kompetencje merytoryczne należą bowiem do organów administracji publicznej, do których przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw administracyjnych należy w tej sytuacji w pierwszej kolejności wykładnia prawa w procesie rozpatrywania takich spraw. Sąd administracyjny jedynie kontroluje stosowanie prawa, a więc również wykładnię prawa dokonaną przez organ. Nie jest rzeczą sądu administracyjnego ustalanie stanu faktycznego sprawy oraz dokonywanie własnych ustaleń poprzedzonych oceną dowodów. Takie działanie prowadziłoby, bowiem do nieuprawnionego zastępowania organów administracji publicznej w ich działalności. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadającego poczynionym ustaleniom (wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., I OSK 1043/17, z 13 lipca 2018 r., I OSK 2113/16). Sądy administracyjne nie mogą zatem przejmować na siebie tych zadań, które należą do organów administracji publicznej. Jedynie w wąskim zakresie określonym w art. 145 § 3 i 145a § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny ma możliwość albo umorzenia postępowania administracyjnego, albo zobowiązania organu do wydania decyzji lub postanowienia ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Ta ostatnia możliwość zachodzi jednak w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 oraz gdy jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, skoro w konsekwencji wyroku TSUE z 28 maja 2020 r. konieczne jest dokonanie w sprawie istotnych ustaleń faktycznych, o czym będzie niżej mowa.
Przedstawiony powyżej pogląd determinuje rozstrzygnięcie niniejszej sprawy polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz pozostawieniu temu ostatniemu organowi rozstrzygnięcia sprawy przy zastosowaniu wskazań wynikających z wyroku TSUE z 28 maja 2020 r.
W świetle powołanego wyżej wyroku TSUE, dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest ustalenie, czy regulacje ustawy o wiatrakach objęte pytaniem prejudycjalnym, mające również zastosowanie w tej sprawie mają charakter techniczny. By to ustalić należy dokonać oceny, czy ich wprowadzenie powoduje jedynie marginalne użytkowanie turbin wiatrowych w stosunku do tego, którego można by rozsądnie oczekiwać.
Jednym z zasygnalizowanych przez TSUE wskaźników oceny tej marginalności jest moc nowo zainstalowanych elektrowni wiatrowych w okresie przed i po wejściu w życie ustawy o wiatrakach. Jak bowiem zauważono, w latach 2012-2016, czyli w okresie bezpośrednio poprzedzającym przyjęcie ustawy o elektrowniach wiatrowych, nowa zainstalowana moc takich elektrowni wahała się w przedziale 760-1000 MW rocznie, podczas gdy w latach 2017 i 2018 wynosiła już tylko odpowiednio 12 i 6,7 MW.
Częściowa aktualizacja tego wskaźnika, co może okazać się przydatne przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy, znalazła się w odpowiedzi Ministerstwa Klimatu z 5 sierpnia 2020 r. na pytania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oraz w uzupełniającej odpowiedzi tego Ministerstwa z 12 października 2020 r. Wynika z nich, że łączna moc lądowych elektrowni wiatrowych zainstalowana w Polsce w 2019 r. wyniosła 58,18 MW, a w okresie od stycznia do lipca 2020 r., tj. w ostatnim okresie, za jaki dostępne są dane – 202,9 MW. Zinterpretowanie tych danych po ich ewentualnym uzupełnieniu według stanu na koniec 2020 r. będzie, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku TSUE z 28 maja 2020 r., należeć do sądu odsyłającego, czyli w realiach regulacji prawnych obowiązujących w Polsce – do organów administracji rozpatrujących sprawę ponownie, co już wyżej wyjaśniono. Dokonując takiej interpretacji organ I instancji oceni również, czy rzeczywiście, jak to sugerowała Prokuratoria Generalna, która przedstawiła swoje stanowisko w sprawie II SA/Ke 337/17, dostrzeżony przez ten organ spadek zainstalowanej mocy farm wiatrowych w Polsce w latach 2017 – 2018, a także utrzymujący się w porównaniu z latami 2012 – 2016 niski poziom tej mocy w latach 2019 i 2020, był spowodowany zmianą systemu wsparcia produkcji energii ze źródeł odnawialnych z formy tzw. zielonych certyfikatów, na system aukcyjny.
Wskazana w wyroku TSUE konieczność oceny czy wprowadzenie kwestionowanych regulacji ustawy o wiatrakach powoduje jedynie marginalne użytkowanie turbin wiatrowych w stosunku do tego, którego można by rozsądnie oczekiwać, wymagać będzie również oceny, czy ta ewentualna marginalizacja nie dotknie w stopniu nieproporcjonalnym produkowanych po 2017 r. najnowocześniejszych modeli elektrowni wiatrowych o średnicy wirnika do 170 metrów i wysokości sięgającej 200 metrów. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na to, że wprowadzona w ustawie o wiatrakach reguła odległościowa określana jako 10 h powoduje radykalne zmniejszenie się ilości miejsc na terytorium Polski, na których możliwa będzie lokalizacja elektrowni wiatrowych. Dostępność takich terenów jest przy tym odwrotnie proporcjonalna do wysokości elektrowni wiatrowych, co marginalizuje możliwość stosowania najwyższych i najnowocześniejszych turbin wiatrowych.
Zlecona przez TSUE ocena marginalizacji użycia turbin wiatrowych nie może polegać na ocenie redukcji zastosowań turbin wiatrowych w Polsce, gdyż co do zasady na polskim rynku brak jest innych masowych zastosowań turbin wiatrowych, niż produkcja energii elektrycznej z wiatru. Marginalizacja nie powinna więc być oceniana wyłącznie na podstawie braku zastosowań, lecz przede wszystkim na podstawie spadku ilości kontraktowanych oraz montowanych na terytorium Polski lądowych turbin wiatrowych. Ocena tej kwestii będzie obowiązkiem organów administracji po ewentualnym uzupełnieniu danych dotyczących ilości kontraktowanych oraz montowanych na terytorium Polski lądowych turbin wiatrowych, w tym również nowoczesnych turbin o wysokości wieży przewyższającej 129 metrów i długości łopat wirnika od 155 metrów. Organ ustali też, czy możliwości stwarzane przez morską energetykę wiatrową, z racji odmiennej technologii niż stosowana w lądowej energetyce wiatrowej, nie przyczynią się w żaden sposób do komercjalizacji turbin wiatrowych. Takie ustalenie może mieć wpływ na ocenę stopnia marginalizacji użytkowana turbin wiatrowych, a przez to na ocenę ewentualnie technicznego charakteru kwestionowanych w sprawie przepisów ustawy o wiatrakach.
Odnosząc się do treści pkt 3) wyroku TSUE wskazać należy, że dotyczyło ono technicznego bądź nietechnicznego charakteru wprowadzonej w ustawie o wiatrakach regulacji dotyczącej umiejscowienia elektrowni wiatrowych, ale wprost tego, czy te regulacje nie są sprzeczne z dyspozycją norm zawartych w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28.
Z pierwszego z powołanych przepisów wynika bowiem, że każde państwo członkowskie ma obowiązek dbać o to, aby udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w 2020 r. w tym państwie osiągał co najmniej próg minimalny, przy czym odnośnie Rzeczpospolitej Polskiej próg ten został ustanowiony na poziomie 15% końcowego zużycia energii w Polsce w 2020 r. TSUE stwierdził w tym zakresie, że art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28 nie sprzeciwia się jako taki wprowadzonemu uregulowaniu w ustawie o wiatrakach.
Wątpliwość TSUE wywołała jednak zgodność rozważanych przepisów powołanej ustawy z treścią art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28. Z art. 13 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2009/28 wynika bowiem, że państwa członkowskie winny podjąć właściwe kroki niezbędne do zapewnienia tego, aby zasady regulujące tę autoryzację, certyfikację i licencjonowanie były obiektywne, przejrzyste i proporcjonalne i nie wprowadzały dyskryminacji pomiędzy wnioskodawcami oraz uwzględniały w pełni cechy charakterystyczne poszczególnych technologii uzyskiwania energii ze źródeł odnawialnych. Ponieważ TSUE uznał, że dyrektywa 2009/28 nie dotyczy tylko przepisów proceduralnych, lecz również przepisów regulujących między innymi autoryzację instalacji wytwarzających energię elektryczną ze źródeł odnawialnych, a nadto uznał za niesporne, że kwestionowane w sprawie uregulowanie stanowi przepis regulujący właśnie autoryzację umiejscawiania elektrowni wiatrowych (skoro nie można udzielić autoryzacji na umiejscowienie elektrowni wiatrowej nie spełniające wymogów określonych w ustawie o wiatrakach), to doszedł do wniosku, że możliwość uznania kwestionowanych w sprawie regulacji tej ustawy. za naruszające art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28 zależy od ustalenia, czy uregulowanie ustawy o wiatrakach jest proporcjonalne i niezbędne dla realizacji obowiązkowego dla Polski celu ogólnego wynikającego z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28. Przy takim ustaleniu, które należy do sądu odsyłającego, (czyli w realiach regulacji prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązujących w RP – do organów administracji), TSUE polecił uwzględnić, że z jednej strony badana w sprawie regulacja ustawy o wiatrakach dotyczy tylko elektrowni wiatrowych, a więc nie dotyczy innych form produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (fotowoltaika, biomasa), a z drugiej, że wprowadzone rozwiązania mają charakter bezwzględny, bo nie przewidują jakiejkolwiek uznaniowości co do możliwości zastosowania ad casum odstępstw od wymogu zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych.
Odnosząc się do tak odczytanych kierunków wykładni art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28 w kontekście kwestionowanych w skardze regulacji ustawy o wiatrakach, Sąd uznał, że jednym ze sposobów stwierdzenia, czy przyjęte przez Polskę środki nie wykraczają ponad to, co jest proporcjonalne i niezbędne dla realizacji obowiązującego Polskę celu ogólnego, jest wyjaśnienie, czy spadek mocy nowo instalowanych elektrowni wiatrowych nie spowodował zagrożenia dla realizacji krajowego celu ogólnego, tj. osiągnięcia do końca 2020 r. poziomu 15% udziału energii ze źródeł odnawialnych w stosunku do końcowego zużycia energii w Polsce. W tym celu konieczne w sprawie było uzyskanie informacji o poziomie realizacji tego celu krajowego w poszczególnych latach po wejściu w życie ustawy o wiatrakach, a także – w związku z nieupłynięciem terminu wskazanego w art. 3 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 2009/28 – o prognozach na koniec 2020 r.
Informacje takie częściowo znalazły się w odpowiedzi z Ministerstwa Klimatu z 5 sierpnia 2020 r na pytania zadane przez WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 337/17. ale mogą one budzić wątpliwości. Wynika z tej odpowiedzi bowiem, że "wysoce prawdopodobne wydaje się zrealizowanie przez Polskę celu OZE na 2020 rok w sektorze elektroenergetyki", podczas, gdy z tej samej odpowiedzi wynika, że osiągnięty całkowity udział OZE w krajowym zużyciu energii brutto w 2018 r., tj. ostatnim za który dostępna była informacja w dacie sporządzania odpowiedzi na pismo Sądu, wynosił 11,3%, a więc mniej niż w latach poprzedzających rok w wejścia w życie u.i.e.w., tj. w latach 2013 – 2015, a nadto był wyraźnie niższy, niż ten sam wskaźnik założony w Krajowym Planie Działania w zakresie energii za źródeł odnawialnych przyjętym przez Polskę w 2010 r. (13,8% w 2018 r.). O znaczeniu energetyki wiatrowej dla osiągnięcia tego wskaźnika świadczy to, że według informacji Ministerstwa Klimatu z 5 sierpnia 2020 r., aktualnie energia produkowana w lądowych elektrowniach wiatrowych stanowi 53% produkcji wszystkich odnawialnych źródeł energii, a więc ciągle większość energii ze źródeł odnawialnych, i to mimo "niezwykłego zainteresowania instalacjami PV" czyli fotowoltaicznymi, a także mimo tego, że "trwają prace nad projektem ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych" (co nie ma żadnego znaczenia dla oceny realizacji przez Polskę celu ogólnego na koniec 2020 roku, a być może, w zależności od wyniku i tempa tych prac, będzie miało znaczenie dla osiągnięcia takich celów w kolejnych latach).
Rozstrzygnięcie wskazanej wątpliwości, ewentualnie również w oparciu o dane z Ministerstwa Klimatu i Środowiska na temat tego, czy Polska osiągnęła na koniec 2020 r. krajowy cel ogólny wskazany w załączniku I część A do dyrektywy 2009/28 - będzie należało do organu I instancji. Organ ten będzie musiał przy tym ocenić, czy rzeczywiście podane w punkcie 3 i 4 pisma Ministerstwa Klimatu z 5 sierpnia 2020 r., o którego odpis winien wystąpić, polityki i środki w zakresie promocji wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, stanowiły środki skutecznie zaprojektowane wprowadzone w Polsce, mające zapewnić, że wyrażony procentowo udział energii ze źródeł odnawialnych obliczony zgodnie z art. 5 – 11 Dyrektywy 2009/28, w okresach dwuletnich, tj. 2011-2012, 2013-2014, 2015-2016, 2017-2018 oraz w roku 2019 i w I półroczu 2020 r., był równy lub wyższy udziałowi określonemu w orientacyjnym kursie wyznaczonym w załączniku I część B do Dyrektywy 2009/28. Taka ocena pozwoli odpowiedzieć na pytanie, czy ewentualne nieosiągnięcie krajowego celu ogólnego może świadczyć o tym, że ograniczenie możliwości lokalizacji elektrowni wiatrowych przewidziane w art. 4 ustawy o wiatrakach rzeczywiście było rozwiązaniem proporcjonalnym i niezbędnym dla realizacji wspomnianego celu, czy też może realizację tego celu w istotnym zakresie uniemożliwiło.
W celu odpowiedzi na to pytanie, organ I instancji powinien również rozważyć potrzebę uzyskania informacji na temat ilości decyzji, o jakich mowa w art. 6 pkt 4 ustawy o wiatrakach, dotyczących elektrowni wiatrowych, wydanych w okresie obowiązywania ustawy o wiatrakach, w porównaniu z odpowiednim okresem wcześniejszym. Wynik takiego porównania może pozwolić zarówno na ocenę tego, czy ograniczenie możliwości lokalizacji elektrowni wiatrowych przewidziane w art. 4 ustawy o wiatrakach rzeczywiście było rozwiązaniem proporcjonalnym i niezbędnym w świetle wiążącego Polskę obowiązkowego krajowego celu ogólnego, a także może dodatkowo ułatwić ocenę, czy wprowadzenie kwestionowanych w sprawie przepisów ustawy o wiatrakach nie spowodowało jedynie marginalnego użytkowania turbin wiatrowych, co organ będzie musiał zbadać w ramach wskazań zawartych w punkcie trzecim i pierwszym wyroku TSUE z 28 maja 2020 r.
Rozstrzygając ponownie sprawę organ administracji weźmie też pod uwagę, że kwestionowana w sprawie regulacja ustawa o wiatrakach może być uznana za nieproporcjonalną i zbędną w rozumieniu art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2009/28 również dlatego, że minimalną odległość elektrowni wiatrowej od budynku mieszkalnego określa w sposób zupełnie mechaniczny i sztywny oraz bez powiązania z wymogami ochrony zdrowia czy naruszeniem norm środowiskowych (np. dotyczących hałasu, który przede wszystkim powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu wspomnianych odległości), w sytuacji, gdy istnieje szereg mniej dotkliwych rozwiązań odpowiadających celowi, który chciał osiągnąć ustawodawca. Można tu chociażby wskazać powiązanie wymaganej, minimalnej odległości elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych z rodzajem technologii wykorzystywanej przez inwestora, bądź z normami hałasu, jak to ma miejsce w większości państw członkowskich Unii Europejskiej. Warto też zauważyć, że skoro generowany przez elektrownie wiatrowe hałas nie jest wprost proporcjonalny do ich wysokości, to również odległość elektrowni wiatrowych od zabudowań mieszkalnych nie powinna być wprost proporcjonalna do wysokości takich elektrowni.
Uwzględniając powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, która została wydana przed wejściem w życie ustawy o wiatrakach.
Z uwagi na takie rozstrzygnięcie bezprzedmiotowe, a częściowo przedwczesne było odnoszenie się do tych zarzutów skargi, które odnosiły się do innych zagadnień, niż kwestia braku notyfikacji u.i.e.w. oraz jej sprzeczności z przepisami dyrektywy 2009/28.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. przedstawiona wyżej ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowoadministracyjnego (wyroki NSA z18 września 2013 r., II GSK 89/11, z 25 września 2013 r., II GSK 380/11, z 25 września 2013 r., II GSK 760/11), wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej należy uznać za element porządku prawnego, co w świetle zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. powoduje, że jest on wiążący nie tylko dla sądu, ale i dla organów administracji rozpatrujących sprawę. Wynikły więc z tego wyroku nakaz sprawdzenia okoliczności wskazanych w jego punkcie I i III, który to nakaz odnosi się w realiach porządku prawnego obowiązującego w Polsce, do organów administracji rozpatrujących sprawę oznacza, że to organy administracji będą w niniejszej sprawie miały kompetencję do tego, aby w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, dokonując oceny charakteru prawnego kwestionowanych przepisów ustawy o wiatrakach, z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku TSUE z 28 maja 2020 r., a także w niniejszym wyroku, rozstrzygnąć o tym: czy wprowadzony w ustawie z dnia 20 maja 2016 r. wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych lub o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, nie stanowi przepis technicznego, który był objęty obowiązkiem notyfikacji w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2015/1535, a także, czy wspomniana regulacja tej ustawy nie jest sprzeczna z wymogami wynikającymi z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28. W razie pozytywnej odpowiedzi na którekolwiek z tych pytań, organ administracji rozpatrujący sprawę będzie uprawniony i zarazem zobowiązany do rozstrzygnięcia wniosku inwestora z pominięciem przepisów ustawy o wiatrakach, które były podstawą odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia przez stronę skarżącą.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło