II SA/Wa 20/22

WyrokWSA w Warszawie2022-10-07

Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Ewa Kwiecińska, Łukasz Krzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy wobec skarżącego była prawidłowa, w szczególności czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ustawy?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo wykonał zalecenia sądu z poprzedniego wyroku, dokonując wyczerpującej oceny służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego oraz jego postawy. Ustalono, że służba skarżącego miała charakter operacyjny i nie ograniczała się do standardowych działań, co wyklucza uznanie sprawy za szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Stan faktyczny
Skarżący A. J. pełnił służbę w Wydziale Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. w latach 1988-1990 oraz w Policji do uzyskania prawa emerytalnego. W 2017 r. złożył wniosek o wyłączenie stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, które dotyczą służby na rzecz państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia tych przepisów, uznając, że służba skarżącego miała charakter operacyjny na rzecz państwa totalitarnego i nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2022 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu [...] listopada 2021 r. decyzję nr [...], którą działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, ze zm., dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), po rozpatrzeniu wniosku A. J. (dalej: "Skarżący") z dnia [...] września 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ nadmienił, iż Skarżący pismem z dnia [...] września 2017 r. (data wpływu do organu: [...] października 2017 r.) wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Zaznaczył, że w okresie od dnia [...] maja 1988 r. do dnia [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę w Wydziale [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. Będąc młodym i niezaangażowanym politycznie człowiekiem - rozpoczął służbę nie kierując się żadnymi pobudkami ideologicznymi. Po pozytywnej weryfikacji w 1990 r. rozpoczął służbę w Policji, którą pełnił w Posterunku Policji w [...], aż do uzyskania praw emerytalnych. Skarżący wskazał, że nigdy nie zajmował żadnych stanowisk kierowniczych, a krótkotrwale pełniona służba zaliczona do okresu na rzecz totalitarnego państwa nie przyczyniła się do skrzywdzenia kogokolwiek. Ponadto zaznaczył, że zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie, nie szczędząc sił i zdrowia, o czym świadczą przyznane mu nagrody i odznaczenie Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Mając na względzie powyższe okoliczności, Skarżący wniósł o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], odmówiono wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu [...] listopada 2019 r. Pismem z dnia 4 grudnia 2019 r. (data wpływu do organu: 9 grudnia 2019 r.) Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 19 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 60/20) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji analizując niniejszą sprawę, wskazał, że z akt sprawy wynikało, iż Skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w K. w dniu [...] lutego 2017 r., nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Zaznaczył, że Skarżący zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby nr [...], pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia 1 maja 1988 r. do dnia 31 stycznia 1990 r., tj. przez okres 1 roku i 9 miesięcy, podczas gdy całkowity okres służby ww. wynosi 28 lat 9 miesięcy i 27 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] kwietnia 1986 r. do dnia [...] kwietnia 1988 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 20 dni. Podkreślił, że z akt osobowych Skarżącego nie wynikało, aby nierzetelnie wykonywał on zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Organ nadmienił, że Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r., (znak: [...]) przekazał organowi informację dotyczącą przebiegu służby Skarżącego, z której wynikało, iż Skarżący po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki – pełniąc służbę w Policji, był wyróżniany nagrodami pieniężnymi przez przełożonych oraz wielokrotnie otrzymywał zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Został nagrodzony Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Organ zaznaczył, że wobec Skarżącego nie były prowadzone postępowania karne lub karno-skarbowe oraz nie był karany dyscyplinarnie, a także nie przedstawiono dokumentów potwierdzających jego udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Odnosząc się natomiast do przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, organ wskazał, iż: - analizując pierwszą z przesłanek formalnych, krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, - analizując drugą z przesłanek formalnych, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W związku z powyższym, zdaniem organu, zbytecznym co do zasady było podejmowanie przez organ powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości pełnienia przez Skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przez niego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie konstatacji sprzecznej z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa, jak również byłoby działaniem nieuwzględniającym szeroko rozumianej ekonomiki procesowej. Stąd też przed wydaniem decyzji organ w szczególności rozpatrzył wszystkie te aspekty, które miały lub ewentualnie mogły mieć wpływ na ukształtowanie się ostatecznego poglądu organu co do wystąpienia w przedmiotowej sprawie warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie wobec zainteresowanego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Na podstawie powyższego organ stwierdził, że przy wnikliwej analizie dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej, należało dostrzec, iż rozpoczęcie przez Skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz nastąpiło z jego inicjatywy. Ponadto nie podjął on żadnych działań, mających na celu usunięcie go z zajmowanego etatu, pomimo iż prawie dwuletni okres pełnienia służby we wskazanej formacji z całą pewnością pozwolił mu na dokładne zaznajomienie się ze specyfiką realizowanych tam zadań oraz ich charakterem. Organ podkreślił, że Skarżący kontynuował karierę zawodową w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa aż do momentu reorganizacji i zmian personalnych, czego efektem było odwołanie go z zajmowanego stanowiska ww. Wydziale i mianowanie na stanowisko referenta operacyjno-dochodzeniowego w Sekcji [...]. Organ wskazał, że Skarżący nie tylko nawiązał ówcześnie stosunek prawny w ramach służby państwowej, poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności, lecz wykazywał się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie ustroju totalitarnego, prezentując przy tym wzorową – z punktu widzenia ówczesnej władzy – postawę ideowo-polityczną (przynależność do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej). Zdaniem organu, uwzględniając wyżej przedstawione zaangażowanie Skarżącego wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków służbowych, służby Skarżacego nie można było zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju. W związku z powyższym organ sformułował tezę, że mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, należało stwierdzić, iż Skarżący spełnia przesłanki zawarte w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, jednakże biorąc pod uwagę świadome wykonywanie przez niego czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, to w ocenie organu przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy. Pismem z dnia 20 grudnia 2021 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...]. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego (art. 8a ustawy zaopatrzeniowej), wskutek błędnego niezastosowania do jego interesu prawnego normy powołanego przepisu, mimo że służba Skarżącego nie odznaczała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a więc pomimo niewykazania przez organ negatywnego charakteru służby. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni decyzji uwzględniającej jego żądanie. W uzasadnieniu skargi Skarżący zaznaczył, że organ był związany dokonaną już uprzednią oceną krótkotrwałości jego służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w służbie w Policji. Ponadto podkreślił, że - jego zdaniem - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wykazał faktów, które wykluczałyby spełnienie przez Skarżącego warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku". Skarżący wskazał, że pełnił służbę w Departamencie [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jednak otrzymał przydział do Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B., do którego zadań należała ochrona operacyjna górnictwa i energetyki, a nie należały zadania dotyczące zwalczania opozycji solidarnościowej (Wydział [...]). Skarżący podkreślił, że organ nie ustalił jakichkolwiek jego czynności, które charakteryzowałyby się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, tj. zwalczaniem opozycji solidarnościowej lub innych godzących w prawa i wolności obywatela. Dodatkowo zaznaczył, że nie miał żadnej przynależności partyjnej, w tym do PZPR, a Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej nie był organizacją polityczną, co wynika jasno z zadań statutowych tej organizacji, które przytoczył organ w uzasadnieniu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. II SA/Wa 60/20 wyrokiem z dnia 19 października 2020 r., mocą którego uchylono zaskarżoną decyzję organu. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 P.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując, stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania." Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest ponowna ocena tejże decyzji z uwzględnieniem wskazań i oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Warszawie z 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 60/20. W przywołanym orzeczeniu WSA w Warszawie między innymi podkreślił, iż "organ nie dokonał w istocie w tej sprawie oceny, czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek. Organ stwierdził jedynie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a". Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, "Minister nie przedstawił żadnych faktów dotyczących służby skarżącego, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Uchybienia we wskazanym wyżej zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przybliżył postawy skarżącego, która w jego ocenie nie przemawia za uznaniem tego przypadku za szczególnie uzasadniony. Rozpatrując niniejszą sprawę Minister Spraw Wewnętrznych nie wziął także pod uwagę, że skarżący został nagrodzony Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant", co stanowi naruszenie art. 80 k.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odznaczając skarżącego jako policjanta Minister docenił jego służbę. Odznaka "Zasłużony Policjant" jest wyróżnieniem i nadawana jest policjantowi w uznaniu jego szczególnych zasług i osiągnięć służbowych, którymi przyczynił się do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa lub porządku publicznego (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie wzorów odznak policyjnych oraz szczegółowych zasad i trybu ich nadawania policjantom (Dz. U. Nr 67, poz. 804). Nie jest zrozumiałe w świetle powyższego i nie wynika to z uzasadnienia decyzji dlaczego obecnie, rozpatrując wniosek, organ nie kwalifikuje przypadku skarżącego, jego służby, jako szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), a tym samym wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., co stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie II SA/Wa 60/20 zwrócił ponadto uwagę, iż "w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych (v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Ustaleń takich w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku organ nie dokonał. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki". Organ wykonując powyższe zalecenia Sądu, wskazał, iż skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. Jednostka organizacyjna, w której skarżący pełnił służbę, była ogniwem terenowym wykonującym zadania Departamentu [...] MSW. Do realizowanych w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa obowiązków skarżącego nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne. Skarżący podczas służby w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa wykonywał prace stricte o charakterze operacyjnym. Organ trafnie w tym zakresie powołał się na treść opinii służbowej z dnia [...] czerwca 1989 r. Z opinii tej wynika bowiem, że A. J. realizując zadania inspektora pionu V SB, "osiąga dobre wyniki w realizacji zadań operacyjnych (...)". Ponadto w opinii służbowej z dnia [...] maja 1990 r. stwierdzono, że skarżący "(...) od momentu podjęcia pracy pracował jako pracownik operacyjny SB (...)". W świetle powyższych okoliczności jako trafna jawi się konkluzja organu, iż skarżący należy do tych osób, których działalność w strukturach Służby Bezpieczeństwa nie ograniczała się do zwykłych standardowych działań. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego nie miała – z puntu widzenia aksjologicznych podstaw państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. Reasumując, Sąd uznał, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w sposób prawidłowy wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 60/20. Ustalenia organu – w ocenie Sądu – nie pozwalają na przyjęcie, że sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło