I SA/Gd 723/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień / spr./, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lipca 2024 r., nr 100300/71/2024-RED-1302 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek oddala skargę Decyzją z 3 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku A.F. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497 z późn. zm.), oraz w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z r., poz. 572 z późn. zm.),- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję ZUS nr 100300/71/2024-RED-958 z 20 maja 2024 r. W uzasadnieniu przypomniano, że w dniu 20 maja 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 100300/71/2024-RED-958 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie wniosku o umorzenie tych należności składkowych, które nie podlegają umorzeniu na podstawie art. 30 u.s.u.s.. Organ ponownie zwrócił uwagę, że do składek (należności główne) finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, które dotyczą ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, na mocy art. 30 u.s.u.s. nie stosuje się art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4 c, a więc również art. 28 ust. 3 a i 3 b. W przepisie tym ustawodawca użył sformułowania "nie stosuje się". Oznacza to, że w stosunku do wymienionych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie ich umorzenia. Dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego, jak i negatywnego. W stosunku do tego rodzaju składek Zakład nie może więc badać przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona stwierdziła, że wydana decyzja z dnia 3 lipca 2024 r. narusza przepisy postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 107 kpa poprzez brak dokonania analizy stanu faktycznego i prawnego związanego ze stanem zdrowia oraz przyczyn powstania zadłużenia. Ponadto złożyła wnioski dowodowe i wniosła o uchylenie decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy , że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 61a § 1 zd. 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a. (to jest żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym stosownie do art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Przywołany powyżej art. 61 a § 1 zd. 1 K.p.a. przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego - wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną bądź inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód oczywistych o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku. Dostrzeżenie po wszczęciu postępowania niedopuszczalności jego prowadzenia prowadzić może jedynie do umorzenia postępowania. Zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 zd. 1 K.p.a. powinno być zatem ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61 a § 1 zd. 1 K.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Skarżąca wystąpiła do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, obejmując tym wnioskiem - co nie jest w sprawie kwestionowane - składki za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Wskazać należy, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 u.s.u.s., które stanowią podstawę do umarzania należności z tytułu składek, rozkładania ich na raty i odraczania terminu ich płatności. Przy czym należy wyjaśnić, że przepisy u.s.u.s. rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Przepis art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Mając, więc na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s. uznać należy, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady, wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s.. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony: umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Zdaniem Sądu z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy, nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej w tej części. Przedstawione stanowisko potwierdzone jest jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 25 października 2012r., sygn. akt II GSK 1520/11 (Lex nr 1404591) podnosząc, że wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s.. Oznacza to, że strona nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jej koncie w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Podobnie orzeczono w sprawie I GSK 87/20. Taką też interpretację art. 30 u.s.u.s. organ zaprezentował w zaskarżonej decyzji. Ponieważ nie można było rozpoznać w powyższym zakresie wniosku skarżącej wszczynającego postępowanie o umorzenie należności - organ zobligowany był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez osobę ubezpieczoną niebędącą płatnikiem oraz składek za zatrudnionych pracowników, z uwagi na brak przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s.. Z tego względu zarzuty skarżącej nie są uzasadnione, a złożone wnioski dowodowe nie podważają legalności decyzji. Wobec tego orzeczono w myśl art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.