III FZ 321/24

Dnia 29 sierpnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2222/23 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 lipca 2023 r., nr 1401-IEW2.4121.25.2022.14.KS w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 24 kwietnia 2024 r., III SA/Wa 2222/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 31 lipca 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wobec wszczęcia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej na skutek pytania prejudycjalnego skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 25 stycznia 2024 r., I SA/Wr 4/23. W ocenie sądu pierwszej instancji przedstawiona kwestia prejudycjalna, pomimo, że dotycząca VAT, może mieć bezpośredni wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Dotyczy bowiem wymogów wynikających z prawa unijnego w zakresie uprawnień osoby fizycznej do skutecznego zakwestionowania ustaleń i ocen w zakresie istnienia zobowiązania podatkowego osoby prawnej, za które odpowiada solidarnie ze spółką jako były prezes zarządu. W sprawie niniejszej skarżący kwestionuje istnienie zobowiązania podatkowego spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wynagrodzeń pracowników za styczeń-kwiecień 2017 r., wynikającego z deklaracji, która została złożona, gdy nie pełnił już funkcji prezesa zarządu. Z drugiej strony organ odwoławczy wskazuje, że w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej skarżącego nie weryfikuje się prawidłowości wysokości wykazanego w deklaracji zobowiązania podatkowego, gdyż nie jest to przedmiotem tego postępowania, zaś jego weryfikacja następuje w ramach postępowania wymiarowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W ocenie organu podnoszone przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Organ wskazał, że przy ocenie przesłanek fakultatywnego zawieszenia postępowania sąd powinien uwzględnić m.in. wynikającą z art. 7 p.p.s.a. zasadę szybkości postępowania. Zdaniem organu oczekiwanie na rozpoznanie sprawy godziłoby w zasadę szybkości postępowania oraz utrzymywałoby stan niepewności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności sprawy, których dotyczy pytanie prejudycjalne, zawarte w postanowieniu WSA we Wrocławiu z 25 stycznia 2024 r., I SA/Wr 4/23, nie stanowią przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 124 p.p.s.a.). Nadto, żadna z nich nie stanowi bezpośredniej przeszkody do rozpoznania tej sprawy. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona. Związek między postępowaniami, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., powinien być realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni. Należy też podkreślić, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznaje sądowi administracyjnemu uprawnienie do fakultatywnego wstrzymania toku postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na wystąpienie opisanych w tym przepisie okoliczności. Przez użycie zwrotu "sąd może", prawodawca pozostawił do oceny sądu, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy uzasadnione jest zawieszenie postępowania sądowego, czy też nie. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wstrzymywanie biegu postępowania sądowego jest nieuzasadnione. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 7 p.p.s.a., sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Dalsze oczekiwanie na rozpoznanie tej sprawy, nie tylko godziłoby we wspomnianą zasadę szybkości postępowania, ale utrzymywałoby w tym zakresie stan niepewności. Należy też zauważyć, że w zależności od odpowiedzi udzielonej przez TSUE na postawione pytania prejudycjalne, strony będą mogły żądać powrotu do sprawy w trybie nadzwyczajnym (art. 272 § 2a p.p.s.a. i art. 240 § 1 pkt 11 o.p.). Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.