II GSK 1485/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-01-14
Skład orzekający: Dorota Dąbek, Małgorzata Rysz, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odstępując od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, powinien w sposób zindywidualizowany ocenić przesłankę "interesu publicznego" z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i okoliczności konkretnej sprawy, czy też wystarczające jest ogólne stwierdzenie o potrzebie zapewnienia dochodów budżetu państwa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT wymaga indywidualnej oceny przesłanki "interesu publicznego" z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i specyfiki danej sprawy, a nie ogólnego stwierdzenia o potrzebie zapewnienia dochodów budżetu państwa. Organy administracji nie rozważyły wystarczająco szczegółowo okoliczności naruszenia, jego przyczyn, konsekwencji oraz relacji do celów ustawy SENT.Stan faktyczny
W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowość w zgłoszeniu SENT polegającą na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym (nieprawidłowy numer dokumentu przewozowego). Naczelnik Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie "interesu publicznego" i nie uwzględniły zasady proporcjonalności. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej złożył skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 164/21 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 30 listopada 2020 r. nr 0801-IOC.48.112.2019.14.IME w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę kasacyjną.
I.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2021 r., uwzględnił skargę A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 30 listopada 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 października 2019 r. oraz orzekając zwrocie kosztów postępowania sądowego. W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W wyniku przeprowadzonej w dniu 13 grudnia 2017 r. kontroli ciągnika samochodowego wraz z naczepą ciężarową, którymi przewożono towar o nazwie L. T. L. B. 505 w ilości 24.000 kg, klasyfikowany do kodu CN 1511 z Holandii do Polski, gdzie przewoźnikiem był A. G. (dalej: skarżący), stwierdzono nieprawidłowość w zgłoszeniu SENT, polegającą na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym. W polu "informacje o towarze - numer dokumentu przewozowego" podano [...], a powinno być [...].
Ustalenia kontroli stały się podstawą decyzji Naczelnika Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 października 2019 r., którą na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 7, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT) nałożono na skarżącego karę w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenie.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Dyrektor stwierdził, że to do skarżącego należało takie zorganizowanie procedury transportu, obejmujące również zgłoszenie przewozu, aby dane w nim zawarte były prawidłowe i kompletne, a stwierdzona nieprawidłowość była wyłącznie winą przewoźnika. Organ zaznaczył, że naruszenie polegające na zgłoszeniu przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu [...], polegające na podaniu nieprawidłowego numeru dokumentu przewozowego (podano [...], a powinno być [...]), nie było omyłką związaną z wątpliwościami wykładni przepisów ustawy SENT, ani nie wiązało się z wątpliwościami w zakresie stosowania przepisów tej ustawy.
Organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Uznał również, że nałożona na stronę kara pieniężna nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego w taki sposób, aby był on zmuszony do wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało mu środków na bieżącą działalność gospodarczą. Nie wystąpiły zdaniem również inne istotne przesłanki, które dawałyby uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny.
Sąd I instancji uwzględniając skargę strony stwierdził, że niesporne były ustalenia kontroli, w toku której stwierdzono naruszenie w zgłoszeniu SENT polegające na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, sporną kwestią jest natomiast prawidłowość rozważenia przez organy określonych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
W ocenie Sądu organy dokonały błędnej, zawężającej interpretacji pojęcia interesu publicznego, bez uwzględnienia zasady proporcjonalności. Sąd podkreślił, że w sprawie stwierdzone naruszenie dotyczyło błędnego podania numeru dokumentu przewozowego, a więc jednego elementu o formalnym charakterze, które zostało usunięte już w trakcie kontroli drogowej. Za istotną dla oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia kary Sąd uznał również okoliczność ilości stwierdzonych w stosunku do skarżącego przypadków naruszeń ustawy SENT - jeden w stosunku do 358 zgłoszeń. Sąd nie podzielił przy tym stanowiska organu, że brak nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone uchybienie byłby zachwianiem zasady proporcjonalności, a strona zyskałaby pozycję uprzywilejowaną względem innych podmiotów.
Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
II.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego tj.:
- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. nietrafną ocenę ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prawidłowości zastosowania przez organ podatkowy uregulowań prawnych art. 24 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego błędną wykładnię, tj. błędne uznanie, że organy skarbowe orzekające w sprawie dokonały błędnej, zawężającej interpretacji pojęcia interesu publicznego, bez uwzględnienia zasady proporcjonalności, podczas gdy całokształt okoliczności wskazuje, iż przesłanka ta nie wystąpiła, a tym samym brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
- art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., naruszenie polegające na tym, że Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji wskazał, że organ rozpoznając sprawę ponownie uwzględni przedstawioną ocenę prawną sądu, podczas gdy organ wszechstronnie rozpatrzył zebrany w sprawie materiał i wyprowadził z niego logiczne wnioski, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd w zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną wyroku, a dokonana przez organ odmienna ocena dowodów nie oznacza naruszenia reguł postępowania dowodowego, w tym zasady zaufania do organów podatkowych, a przesłanka "interesu publicznego", z uwzględnieniem zasady proporcjonalności stanowi czynności, które została już wykonana przez organ podatkowy;
lI. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 3 § 1, art 3 § 2, art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, pomimo istnienia podstaw do oddalenia skargi;
- art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. art. w zw. z art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art 191 OP naruszenie polegające na tym, że Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji wskazał, że organ rozpoznając sprawę ponownie uwzględni przedstawioną ocenę prawną sądu, podczas gdy organ wszechstronnie rozpatrzył zebrany w sprawie materiał i wyprowadził z niego logiczne wnioski, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd w zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną wyroku, a dokonana przez organ odmienna ocena dowodów nie oznacza naruszenia reguł postępowania dowodowego, w tym zasady zaufania do organów podatkowych, a przesłanka "interesu publicznego", z uwzględnieniem zasady proporcjonalności stanowi czynności, które została już wykonane przez organ podatkowy.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Organ wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
III.
A. G. w sporządzonej osobiści odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
IV.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną, w granicach której rozpoznaje sprawę Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny zgodności z prawem stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT w zakresie danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu SENT odnośnie do numeru dokumentu przewozowego stwierdził, że decyzja ta oraz ją poprzedzająca są niezgodne z prawem z powodu wadliwego podejścia organów administracji publicznej do rozumienia – a w konsekwencji zastosowania – art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zakresie odnoszącym się do pojęcia "interesu publicznego" jako przesłanki odstąpienia o nałożenia kary pieniężnej, co uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące zarówno sposób rozumienia przesłanki "interesu publicznego" z art. 24 ust. 3 ustawy SENT, jak i jej zastosowanie w sprawie w ustalonym stanie faktycznym. Rozpoznając skargę kasacyjną organu, NSA stoi na stanowisku prezentowanym we własnym orzecznictwie (m.in. w wyrokach z 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1829/21 i z 16 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 176/22; publ. na stronie internetowej CBOSA) i odwołując się do zawartej tam argumentacji stwierdza, że wyrok Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa w zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej.
Art. 24 ust. 3 ustawy SENT przewiduje, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" prowadzi do wniosku, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie zostało oparte na konkurencyjnych, lecz równoważnych podstawach, oraz że zarówno "ważny interes przewoźnika", jak i "interes publiczny" może stanowić samodzielną podstawę stosowania wymienionego przepisu prawa.
Kwestia klauzul generalnych, zawartych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT oraz stosowania tego przepisu, wielokrotnie była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1867/21 i powołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że odwołanie się do klauzul generalnych o dużym stopniu niedookreśloności, a taką jest klauzula "interesu publicznego", rodzi wprawdzie problemy z określeniem istoty takiej klauzuli (por. E. Komierzyńska, M. Zdyb, Klauzula interesu publicznego w działaniach administracji publicznej, [w:] Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia Vol. LXIII, 2 – 2016, s. 161-178 i powołana tam literatura), nie może jednak budzić wątpliwości, że pojęcie "interesu publicznego" nie jest pojęciem, którego treść mogłaby być ustalana w sposób dowolny. Sankcja określona w mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT jest określona w sposób bezwzględnie oznaczony, co wymaga szczególnie wnikliwego rozważenia przesłanki interesu publicznego, by nie doprowadzić do naruszenia w procesie stosowania prawa zasady proporcjonalności.
Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że z art. 24 ust. 3 ustawy SENT wynika, że interes publiczny, o którym w nim mowa, powinien być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być uzasadniony, a więc innymi słowy, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do interesu publicznego. Ocena czy zaktualizowała się przesłanka "przypadku uzasadnionego" interesem publicznym wiąże się z potrzebą rozpoznawania tej przesłanki w relacji do celów ustawy SENT oraz w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, co w tym też kontekście wiąże się z potrzebą uwzględniania konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności, zwłaszcza w aspekcie odnoszącym się do tzw. przesłanki niezbędności, której źródłem jest art. 2 Konstytucji RP (por. np. wyroki TK w sprawach K 8/07 oraz P 24/12). Nie można tracić z pola widzenia tego, że przewidziana w art. 24 ust. 3 ustawy SENT sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej jest rodzajem obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej. Jest ona ustalana w wysokości bezwzględnie określonej, niepodlegającej miarkowaniu, a kara ta została ukształtowana na stosunkowo wysokim poziomie. Sam ustawodawca zróżnicował te wysokości kar uwzględniając charakter naruszenia, a co za tym idzie rodzaj i charakter naruszonego obowiązku. Podkreślenia wymaga, że wobec treści i funkcji art. 24 ust. 3 ustawy SENT, nakładanie kar pieniężnych nie ma charakteru automatycznego, albowiem organ administracji publicznej nie jest pozbawiony uprawnienia oceny celowości jej nałożenia, determinowanej niezbędnością zapewnienia realizacji celów ustawy. Ocena celowości nałożenia tej kary administracyjnej i braku interesu publicznego (lub ważnego interesu przewoźnika) w odstąpieniu od jej nałożenia powinna więc uwzględniać rozważenie, czy z punktu widzenia okoliczności stanu faktycznego danej sprawy wymierzenie kary pieniężnej będzie przydatne i niezbędne dla zapewnienia realizacji celów ustawy SENT. Celem tym zaś jest zapobieganie i przeciwdziałanie ryzykom, a także niepożądanym działaniom i zachowaniom, w tym również nadużyciom towarzyszącym przewozowi i obrotowi towarami wrażliwymi. Wprawdzie system monitorowania drogowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oparty jest na założeniu samokontroli, znajomości regulacji prawnych i silnej samodyscyplinie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność podlegającą tej ustawie (w tym przypadku chodzi o przewoźnika), jak również stworzeniu skutecznych mechanizmów i instrumentów zapewniających efektywność tego systemu, a mianowicie mechanizmu prewencji, to jednak ustanowienie w tej ustawie sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych nie zostało zdeterminowane wyłącznie funkcją represyjną i nie ma charakteru obligatoryjnego, ich nakładanie nie jest automatyczne i nie może ograniczać się jedynie do realizacji celu fiskalnego. Ustanowienie w tej ustawie sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych oraz ich nakładanie przez uprawnione organy, zostało zdeterminowane ich funkcją motywacyjną, pozostającą w związku z prewencyjnym oddziaływaniem w wymiarze indywidualnym, jak i generalnym, co odnosi się do wpływu na zachowanie podmiotu, wobec którego jest (może być) stosowana i w odniesieniu do którego ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem i przeciwdziałać zachowaniom niepożądanym. Wysokość tych sankcji stanowi zaś konsekwencję uwzględnienia znaczenia funkcji ochronnej oraz wagi chronionego dobra mierzonej stopniem dolegliwości w relacji do wagi dobra chronionego.
Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że wskazana w ustawie SENT przesłanka umożliwiająca odstąpienie od wymierzenia kary w postaci interesu publicznego ma być rozumiana szerzej niż tylko jako przestrzeganie prawa poprzez realizację nałożonych obowiązków. Przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących i jego konsekwencji, w szczególności zaś należy brać pod uwagę takie elementy, jak: proporcjonalność danej kary, relację pomiędzy wysokością kar nałożonych za przewozy - dokonywane w tym samym czasie i tym samym transportem - do dochodu przewoźnika z tych przewozów; czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia interesów Skarbu Państwa; czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw; czy nałożenie kary pieniężnej miało charakter prewencyjny, czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów (por. m.in. wyrok NSA z: 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20). Sprzeczny z interesem publicznym byłby automatyzm w działaniu organów administracji, wyrażający się w nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które co do zasady działają zgodnie z prawem, a popełniły jedynie nieistotne błędy lub pomyłki w zgłoszeniu SENT (por. m.in. wyroki NSA z 16 marca 2022r., sygn. akt II GSK 176/22; z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1086/20).
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa, a przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podejście do rozumienia funkcji art. 24 ust. 3 ustawy SENT oraz jego zastosowania jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w wystarczającym stopniu uwzględnia znaczenie konsekwencji wynikających z celów tej ustawy w relacji do okoliczności ustalonego stanu faktycznego, stanowiska skarżącego oraz stwierdzonego zachowania w trakcie kontroli.
W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że zmaterializowała się przesłanka do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 2 ustawy SENT, bowiem działanie skarżącego wypełniło znamiona deliktu administracyjnego. Skarżący uzupełnił zgłoszenie SENT o poprawny numer dokumentu przewozowego dopiero w trakcie kontroli. Niemniej jednak organy bez należytego uzasadnienia przyjęły, że skoro zaistniało naruszenie i nie zachodzi przesłanka do odstąpienia od kary w postaci "interesu publicznego", to sankcja powinna zostać nałożona.
Należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że takie działanie było wadliwe. Oceny tej przesłanki organy dokonały w sposób ogólnikowy, bez powiązania wynikających z niej wytycznych przemawiających za odstąpieniem z okolicznościami sprawy, zwłaszcza zaś z rodzajem naruszenia, uzupełnieniem zgłoszenia w czasie kontroli oraz dotychczasową postawą skarżącego. Organ wprawdzie szeroko opisał znaczenie przesłanki interesu publicznego i stwierdził, że w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, jednak nie oznacza to, że przesłankę tę należy oceniać przez pryzmat potrzeby zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa. Trafnie zatem uznał Sąd pierwszej instancji, że w zakwestionowanych decyzjach brak jest zindywidualizowanej oceny, dlaczego tak wysoce niezbędne dla odniesienia skutku prewencyjnego przewidzianego ustawą SENT jest nałożenie na skarżącego kary, a nie odstąpienie od niej w ustalonych okolicznościach sprawy.
Skarżący upatruje przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary w oczywistości popełnionej omyłki, podkreślając nadto, że błąd miał charakter jedynie formalny, że nie uniemożliwiał przeprowadzenia kontroli przewożonego towaru i nie spowodował żadnego uszczerbku w finansach publicznych. Tych okoliczności organy nie rozważyły wystarczająco szczegółowo, co zasadnie zarzucił Sąd. W tym przypadku słusznie zatem WSA uchylił obie decyzje, zasadnie podważając ich zgodność z prawem z powodu nieuwzględnienia znaczenia konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności, a także braku uwzględniania okoliczności w jakich doszło do zaistnienia naruszenia, jego przyczyn oraz konsekwencji, a więc innymi słowy – niespełnienia wymogu uwzględniania zasady indywidualizacji nakładanej kary pieniężnej. Słusznie wskazał Sąd, że organy w niniejszej sprawie dokonały błędnej bo zawężającej wykładni pojęcia interesu publicznego, bez uwzględnienia przesłanki proporcjonalności, nie przeanalizowały bowiem dostatecznie tego, że stwierdzone naruszenie dotyczyło jednego elementu o charakterze formalnym (błędne wpisanie numeru dokumentu przewozowego), które zostało usunięte w trakcie kontroli drogowej, a także ilości stwierdzonych naruszeń (jeden przypadek na 358 zgłoszeń).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma zatem podstaw, aby podważać zgodność z prawem tego wyroku z pozycji argumentu o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie organu, nie rozpatrzył on wszechstronnie zebranego materiału dowodowego, nie ocenił należycie przesłanki interesu publicznego z uwzględnieniem okoliczności sprawy i zasady proporcjonalności. Stanowisko organu administracji publicznej odnośnie do celowości nałożenia kary administracyjnej oraz odnośnie do braku interesu publicznego w odstąpieniu od jej nałożenia – aby mogło być uznane za prawidłowe – wymagało zdecydowanie bardziej pogłębionej refleksji. Za uzasadnione należy uznać oczekiwanie wyjaśnienia, czy tego rodzaju niezgodność zgłoszenia SENT ze stanem faktycznym rzeczywiście utrudniałaby, czy też wręcz niweczyła realizację celów ustawy SENT. Nie ma zatem racji organ, że już w kontrolowanym postępowaniu wykonał te czynności, które teraz nakazał mu zrobić Sąd w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Oceny tej nie zmienia także sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., podniesiony zarówno w ramach zarzutów materialnoprawnych, jak i procesowych. Z powodu treści oraz funkcji tego przepisu, dotyczącego jedynie samej konstrukcji uzasadnienia zaskarżonego wyroku, tak sformułowany zarzut nie może być uznany za przydatny, a co za tym idzie skuteczny dla wykazania naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Analogicznie ocenić należy również zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2, art. 133 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 191 O.p. Skarżący kasacyjnie organ upatruje naruszenia tych przepisów w tym, że Sąd przeprowadził niewłaściwą kontrolę działalności administracji, co w świetle przedstawionych powyżej argumentów nie jest zasadne.
Mając powyższe na uwadze, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a..
Sąd nie orzekł o żądaniu zwrotu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, bowiem odpowiedź na skargę kasacyjną podpisał skarżący niebędący profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym, zaś inne koszty postepowania kasacyjnego po stronie skarżącego nie zostały wykazane.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło