III OZ 568/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 109/24 o odrzuceniu skargi [...] Sp. z o.o. [...] na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 109/24, odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. [...] na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na fakt, że sprawa objęta skargą została już prawomocnie osądzona. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 9 maja 2024 r. [...] Sp. z o.o. [...] zwróciła się do Starosty [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 3 grudnia 2018 r., [...] wraz z załącznikami oraz decyzji lokalizacyjnej, będącej podstawą wydania wskazanej decyzji w sprawie pozwolenia na budowę wraz z załącznikami. Następnie Spółka, pismem z dnia 11 lipca 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Starosty w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 9 maja 2024 r. Następnie WSA w Poznaniu wskazał, że stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a."), odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że sprawa bezczynności Starosty w zakresie udostępnienia dokumentów wymienionych we wniosku z dnia 9 maja 2024 r. została już rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 66/23. W wyroku tym WSA w Poznaniu zobowiązał Starostę do załatwienia wniosku Spółki z dnia 6 lipca 2021 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; stwierdził, że Starosta dopuścił się bezczynności; oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. W sprawie niniejszej zachodzi zatem tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2023 r., IV SAB/Po 66/23. Oznacza to, że sprawa zainicjowana skargą z dnia 11 lipca 2024 r. w tym samym przedmiocie nie mogła być ponownie merytorycznie rozpatrzona przez Sąd. Na poparcie swojego stanowiska, WSA w Poznaniu przywołał pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3030/21, w którym stwierdził, że kwestia związana z nieprawidłową realizacją wniosku o udostępnienie informacji publicznej, po wydaniu prawomocnego wyroku zobowiązującego do załatwienia tego właśnie wniosku w sposób wyraźnie wskazany w wyroku, nie może być przedmiotem kolejnej skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu tego samego wniosku. W sytuacji, gdy bezczynność organu została już stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu, wszczynanie kolejnego postępowania sądowego w tym samym przedmiocie jest niedopuszczalne i godzi w zasadę powagi rzeczy osądzonej. NSA podniósł ponadto, że w takim przypadku stronie, gdy organ w dalszym ciągu unika realizacji obowiązku nałożonego przez Sąd w prawomocnym wyroku, przysługuje skarga w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze WSA w Poznaniu odrzucił skargę. Z powyższym rozstrzygnięciem Sądu nie zgodziła się skarżąca Spółka, wnosząc zażalenie i zarzucając Sądowi pierwszej instancji błędne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Ponadto wniosła o zwrot kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych oraz zwrócenie się przez skład Sądu, orzekający w niniejszej sprawie do składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w niniejszej sprawie, alternatywnie o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, czy odmowa udostępnienia informacji publicznej i trwałe zablokowanie dostępu do informacji publicznej, na podstawie domniemania, że udostępniona informacja publiczna "może w przyszłości zostać ewentualnie wykorzystana w innej sprawie, być może nawet w prywatnej", jest zgodna z nadrzędnym prawem obowiązującym w Polsce, że każdemu przysługuje prawa wykorzystania informacji publicznej, którą udostępnia się bezwarunkowo w celu ponownego wykorzystania. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Z treści powołanego przepisu wynika, że jeżeli ta sama sprawa jest w toku lub została przez sąd już raz prawomocnie rozpoznana, to w sytuacji wniesienia skargi na to samo działanie lub zaniechanie organu (res iudicata), skarga ta podlega odrzuceniu. Warunkiem zastosowania art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. jest zatem tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. O tożsamości spraw można mówić wówczas, gdy występuje między nimi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych. Tożsamość podmiotowa zachodzi w sytuacji, w której występuje ten sam skarżący (adresat praw bądź obowiązków lub żądający podjęcia przez organ pewnych czynności), a stroną przeciwną jest ten sam organ (art. 32 P.p.s.a.). Tożsamość przedmiotowa istnieje natomiast wówczas, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków opartych na tym samym stanie faktycznym oraz tej samej podstawie prawnej. Za "podstawę prawną" należy uznawać zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego (tzn. wdrożonego trybu postępowania w sprawie). Brak któregokolwiek z tych elementów wyklucza przyjęcie związania powagą rzeczy osądzonej. W niniejszej sprawie zachodzi tożsamość podmiotowa ze sprawą rozstrzygniętą wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2023 r., IV SAB/Po 66/23 - w sprawie bowiem występują te same strony (ten sam skarżący jak i ten sam organ). Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem, że w sprawie wystąpiła tożsamość przedmiotowa w niezmienionym stanie faktycznym. Z wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2023 r., IV SAB/Po 66/23, bezspornie wynika, że Sąd ten zobowiązał organ do załatwienia wniosku Spółki z dnia 6 lipca 2021 r. (...). Natomiast z akt niniejszej sprawy wynika, że skarga Spółki z dnia 11 lipca 2024 r. dotyczy bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku z dnia 9 maja 2024 r. Oznacza to, że przedmiotem niniejszej sprawy, zarejestrowanej pod sygn. akt IV SAB/Po 109/24 nie jest wniosek z dnia 6 lipca 2021 r., lecz nowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który został złożony do organu w dniu 9 maja 2024 r. Wniosek ten zainicjował nowe odrębne postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Mimo, że treść wniosku z dnia 9 maja 2024 r. jest tożsama z treścią wniosku z dnia 6 lipca 2021 r., to jednak w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które nie zostały przez Sąd pierwszej instancji ocenione. Mianowicie, z akt sprawy wynika, że organ w odpowiedzi na wniosek Spółki z dnia 9 maja 2024 r., pismem z dnia 24 czerwca 2024 r., poinformował Spółkę, że "dokumenty, o których udostępnienie zwrócono się pismem z dnia 9 maja 2024 r., nie mogą zostać udzielone, z uwagi na fakt, że sprawa ich udostępnienia została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną Starosty [...] z dnia 31 lipca 2023 r., nr OR.1431.50.2021". Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej, a tym samym, że skargę należało odrzucić na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą. Zatem wyłącznie wątpliwości Sądu mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego (por. postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 559/10, LEX nr 694365 ). Naczelny Sąd Administracyjny nie powziął takich wątpliwości co do zgodności przepisów zastosowanych w niniejszej sprawie z Konstytucją RP. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do przedstawienia powiększonemu składowi orzekającemu Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosku o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie budzących poważne wątpliwości zagadnień prawnych w trybie art. 187 § 1 P.p.s.a., bowiem w sprawie nie wystąpiły takie okoliczności. Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ zgodnie z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie rozpoznano zażalenie na postanowienie.