IV SA/Wr 139/23
WyrokWSA we Wrocławiu2023-10-12
Skład orzekający: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania dodatku węglowego, uznając, że skarżąca nie zamieszkuje i nie gospodaruje w lokalu pod wskazanym adresem, mimo jej twierdzeń o tymczasowym pobycie za granicą w związku z pracą męża?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający, iż skarżąca nie zamieszkiwała i nie gospodarowała w lokalu pod wskazanym adresem. Opieranie się jedynie na notatkach służbowych bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o który wnioskowała strona, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego, wskazując jako adres zamieszkania lokal w K. Organ I instancji odmówił przyznania dodatku, uznając, że skarżąca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, a jej centrum życiowe znajduje się za granicą, co potwierdzały m.in. niemiecka poczta mailowa, wysłanie wniosku z Niemiec, posiadanie samochodu na niemieckich tablicach rejestracyjnych oraz odmowa męża złożenia dodatkowych wyjaśnień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając, że dodatek przysługuje osobom zamieszkującym i gospodarującym na terytorium RP. Skarżąca wniosła skargę do WSA, twierdząc, że jej centrum życiowe i miejsce zamieszkania znajduje się w K., a pobyt za granicą jest tymczasowy ze względu na pracę męża.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi N. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 30 grudnia 2022 r. nr SKO 4103/1169/2022 w przedmiocie odmowy wypłaty dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem N. D. ( dalej: strona, skarżąca ) z dnia 12 września 2022r. o wypłatę dodatku węglowego. Jako adres zamieszkania strona wskazała lokal mieszkalny położony przy "ul. [...]" w K.
Decyzją z dnia 9 listopada 2022 r. nr DW/2022/000696 , wydaną z powołaniem się na przepisy art. 104 kpa (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000), art. 2 ust. 2 pkt 2, ust. 12, ust.15a, ust.15b, ust.15c, ust.15d, ust.16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.) ,działający z upoważnienia Burmistrz Miasta Kudowa- Zdrój , Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Kudowie-Zdroju ( dalej: organ I instancji) odmówił przyznania stronie prawa do dodatku węglowego.
W uzasadnieniu decyzji organ i instancji organ przytoczył zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatku węglowym definicję pojęcia gospodarstwa domowego . Powołał się na art. 2 ust. 12 tej ustawy , wedle którego "wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek". Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że strona nie zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. W tym zakresie organ odwołał się do posiadanych informacji, z których wynika, że strona i R. D. ( dalej: mąż strony , skarżącej) przebywają za granicą. Wskazał ,że w dniu 14 października 2022 r. zwrócił się z prośbą do męża strony- zgodnie z art. 2 ust. 15a ustawy o dodatku węglowym- o złożenie dodatkowych wyjaśnień niezbędnych do ustalenia prawa do dodatku węglowego, tj. jak często i na jak długo przyjeżdża do miejsca swojego zameldowania, jaki rodzaj umowy o pracę posiada (czy jest to praca na stałe, czy jest to praca sezonowa), gdzie korzysta z opieki zdrowotnej? Mąż strony odmówił złożenia dodatkowych wyjaśnień.
Ponadto organ I instancji poczynił następujące ustalenia :
- strona posługuje się niemiecką pocztą mailową,
- wniosek o wypłatę dodatku węglowego został wysłany pocztą tradycyjną z terenu Niemiec,
- we wniosku złożonym w dniu 1 października 2021 r. w Urzędzie Miasta w Kudowie-Zdroju o wykup lokalu mieszkalnego przy "ul. [...]" w K. został wpisany adres do korespondencji do N. (miejscowość S.),
-strona wraz z mężem porusza się autem na niemieckich tablicach rejestracyjnych.
Dalej organ I instancji stwierdził ,że z informacji jakie powziął wynika, iż strona przebywa pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę dodatku węglowego przez kilka dni 3-4 razy w roku. W konkluzji organ uznał ,że , centrum życiowe strony skupione jest na terytorium N., zatem nie spełnia ona wymogów wynikających z przepisów art. 2 ust.2 pkt 2 oraz art. 2 ust. 12 ustawy o dodatku węglowym.
Strona odwołała się od powyższej decyzji , podnosząc ,że centrum życiowe jej i jej męża to "ul. [...]", [...]-[...] K. , a na terenie N. przebywa tymczasowo na czas pracy jej męża.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu ( dalej: Kolegium, organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z dnia 30 grudnia 2022 r. nr SKO 4103/1169/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W motywach decyzji ostatecznej Kolegium przytoczyło brzmienie art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, wedle którego dodatek ten przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej stawy.
Organ II instancji zacytował też zawartą w art.2 ust.2 ustawy o dodatku węglowym definicję gospodarstwa domowego, przez które rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Zdaniem Kolegium z powyższej regulacji wynika, że osobą uprawnioną do otrzymania dodatku węglowego jest ta, która faktycznie dysponuje lokalem i prowadzi w nim swoje gospodarstwo domowe. Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że warunkiem możliwości ubiegania się o przyznanie dodatku jest zamieszkiwanie i gospodarowanie. Jak stwierdził dalej organ odwoławczy , celem, dodatku węglowego jest pomoc w ogrzaniu osób (ludzi) w gospodarstwach domowych, a nie ogrzanie domów, czy też mieszkań nie zamieszkałych.
W ocenie Kolegium , strona nie prowadzi gospodarstwa domowego pod adresem wskazanym we wniosku. Według organu II instancji , wynika to też z treści odwołania. Strona podała adres "tymczasowego pobytu" w N. Odwołująca podaje m.in., że "nasz wybór miejsca zamieszkania to centrum życiowe w K., natomiast nasze tymczasowe miejsce zamieszkania jest na terenie N.". Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy nie podjął polemiki z twierdzeniem strony w tym zakresie, przy czym – według organu- dowodzi to bez wątpienia, że strona przebywa na terenie N.
W dalszej kolejności organ II instancji powołał się na przepis art. 2 ust. 7 pkt 1 ustawy o dodatku węglowym , zgodnie z którym , że jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, dodatek węglowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z powyższego wynika, że warunkiem przyznania dodatku węglowego jest zamieszkanie i przebywanie (łącznie) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro strona wraz z mężem przebywa obecnie na terenie N., to dodatek węglowy jej nie przysługuje. Jednocześnie stwierdziło , że nie mają znaczenia powody dla których obywatel polski przebywa poza granicami RP. Powołane wyżej przepisy ustawy o dodatku węglowym są jednoznaczne i nie budzą w omawianym zakresie trudności interpretacyjnych.
Z kolei odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 61 § 1 i art. 10 § 1 kodeku postępowania administracyjnego, poprzez nie zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego i uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu, Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie dodatku węglowego zostało wszczęte wnioskiem strony. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W takim przypadku organ nie powiadamia strony o wszczęciu postępowania (art. 61 §1-4 k.p.a.). Jednocześnie organ Ii instancji przyznał ,że nie zawiadomił strony o możliwości zapoznania się materiałem dowodnym ( art. 10 § 1 k.p.a.), jednak uchybienie to, zdaniem organu , nie miało wpływu na wynik sprawy. Skoro bowiem strona przebywa w N. (co sama potwierdza w odwołaniu), to zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o:
1/ unieważnienie decyzji organów obu instancji ;
2/ zobowiązanie organu do wypłacenia jej dodatku węglowego w wysokości 3000 zł zgodnie ze złożonym przeze nią wnioskiem .
Skarga oparta została na zarzucie rażącego naruszenia przepisów : art.61 § 4 k.p.a. , art. 10 § 1 k.p.a. , art. 14 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła ,że miejscem zamieszkania jej i jej męża - w myśl art.25 kodeksu cywilnego - jest adres podany we wniosku adres tj. "[...]",[...]-[...] K. Ich centrum interesów życiowych jest w Polsce tzn, w K. pod wyżej wskazanym adresem miejsca zamieszkania , gdzie wraz z mężem prowadzi wspólne dwuosobowe gospodarstwo domowe. W lokalu tym znajduje się urządzenie grzewcze tj piec tzw. "koza", który jest opalane węglem kamiennym. Piec ten jest przystosowany do ogrzewania na paliwo stałe, tj węglem kamiennym. Skarżąca wywodziła ,że pobyt za granicą pod wskazanym adresem do korespondencji w N. ma charakter tymczasowy ze względu na wykonywanie przez jej męża pracy na terenie N. Do Polski do ich miejsca zamieszkania przyjeżdżają bardzo często w ciągu roku. Ich zamiar to pobyt stały w K. pod wskazanym powyżej miejscem zamieszkania. W miejscu ich miejsca zamieszkania w K. są ich meble, sprzęty AGD-RTV, rzeczy osobiste, dorobek życia wielu lat pracy. Według skarżącej ,żadna ustawa nie pozbawia statusu miejsca zamieszkania osobom, które oddaliły się od miejsca zamieszkania ze względu na wykonywanie pracy, tym bardziej niedopuszczalne jest pozbawianie statusu miejsca zamieszkania w Polsce obywatelom polskim przebywającym za granicą w Państwach Unii Europejskiej ze względu na wykonywanie pracy. Końcowo skarżąca podniosła, że nie ma mowy o stałym zadomowieniu się na terenie N. Zarówno ona jak i jej mąż nie mają prawa pobytu stałego w N.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie , podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
W związku ze sformułowanym w skardze wnioskiem skarżącej o "zobowiązanie organu do wypłacenia jej dodatku węglowego w wysokości 3000 zł zgodnie ze złożonym przeze nią wnioskiem " wyjaśnić na wstępie należy , że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz.U. z 2022 r. , poz. 2492 ). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd , następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2023r. , poz.1634 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.
Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę obu wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym , której art. 2 ust. 1 przewiduje ,że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W badanej sprawie osią sporu między stronami jest kwestia zamieszkiwania skarżącej pod adresem wskazanym we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne . Oba organy orzekające w sprawie odmówiły przyznania skarżącej dodatku węglowego z tym uzasadnieniem , że materiał dowodowy nie potwierdza, aby skarżąca prowadziła gospodarstwo domowe pod adresem wskazanym we wniosku . W tym miejscu wypada przytoczyć sformułowaną na użytek regulacji o dodatku węglowym legalną definicję pojęcia gospodarstwo domowe , zawartą w art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o dodatku węglowym , w myśl którego przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Z przytoczonej regulacji wynika, że aby dodatek węglowy mógł zostać przyznany wnioskodawca musi zamieszkiwać oraz gospodarować w budynku. Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie precyzują jak należy rozumieć pojęcie zamieszkiwania, zatem oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie systemu prawa cywilnego . W tym zakresie należy uwzględnić treść art. 25 Kodeksu cywilnego zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu przesłanek tej normy prawnej świadczą dwie okoliczności ,a mianowicie : po pierwsze, zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie oraz po drugie , wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Przy czym ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe .
A zatem przyjęte w art. 25 Kodeksu cywilnego pojęcie miejsca zamieszkania, jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Natomiast przerwa w przebywaniu spowodowana szczególnymi okolicznościami, nie zmienia jednak miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 395/23 i przytoczone tam orzecznictwo, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").Innymi słowy , okoliczność ,że strona okresowo przebywa poza granicami kraju nie oznacza , że ten pobyt ma charakter trwały , a w konsekwencji przez zmienia się jej miejsce zamieszkania w rozumieniu art. Kodeksu cywilnego. Zdaniem Sądu , czasowa (nawet wielomiesięczna) nieobecność w miejscu zamieszkania, zwłaszcza spowodowana obiektywnymi okolicznościami , nie może być oceniana w znaczeniu prawnym jako zmiana miejsca zamieszkania.
Nieco na marginesie powyższych uwag warto zauważyć, że w naszym systemie pomocy społecznej na tle art.6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej( tj. Dz.U.2021, poz.2268 ) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko co do sposobu rozumienia pojęcia wspólnego zamieszkiwania i wspólnego gospodarowania. Uznaje się ,że wspólne zamieszkiwanie polega na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej, zaś wspólnie gospodarować oznacza wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują . Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych ( zob. wyroki NSA : z dnia z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. I OSK 1437/16 , LEX nr 2239993 ; z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. I OSK 1505/16, LEX nr 2239994 ; z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. I OSK 1483/16, LEX nr 2240046 ; z dnia 7 lutego 2017 r. , sygn. I OSK 1434/16, LEX nr 2220204 ) .
Przechodząc na grunt okoliczności analizowanej sprawy stwierdzić należy, że
niewątpliwie ma racje Kolegium , kiedy wywodzi , że konieczną przesłanką do otrzymania dodatku węglowego jest zamieszkiwanie w budynku. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organy nie wykazały w sposób wystarczający, że skarżąca w momencie składania wniosku nie zamieszkiwała i nie gospodarowała w lokalu położonym w K. W zasadzie jedynym dowodem, w oparciu o który organy wydały decyzje w obu instancjach, były dwie notatki służbowe, w której na podstawie informacji posiadanych przez organ pomocowy , bez wskazania jakich, ustalono, że skarżąca nie zamieszkuje pod adresem wskazanym w przedmiotowym wniosku. To w ocenie Sądu zbyt mało, aby rozstrzygnąć sprawę zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Wprawdzie przepisy ustawy o dodatku węglowym przewidują uproszczoną procedurę rozpatrywania wniosków o dodatek węglowy, ale w art. 3 ust. 3 tej ustawy odsyłają do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nieuregulowanych ustawą. Dotyczy to przede wszystkim stosowania ogólnych zasad postępowania administracyjnego . Zgodnie z art. 7 i art. 9 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Sądu , dyspozycji tych przepisów organy nie zrealizowały.
Przepisy ustawy o dodatku węglowym zawierają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie tego świadczenia. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 24 ust. 25a). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku muszą zostać zweryfikowane przez organ.
Dodać należy ,że ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych , w sposób wnikliwy , dokładny i wyczerpujący , czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej , sformułowanej w art.7 i art.77 § k.p.a. Między innymi w tym celu katalog źródeł i informacji , w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy , ma w tym zakresie charakter otwarty. Przesłanką konieczną do przyznania dodatku węglowego jest gospodarowanie w budynku. Przyjąć należy, że co do zasady nieprzebywanie w lokalu może wskazywać na brak gospodarowania, ale w sytuacji gdy nieobecność ma charakter jedynie czasowy, a w jej trakcie został zakupiony opał i mieszkanie jest ogrzewane przy pomocy innej osoby, to okoliczności te mogą świadczyć o wypełnieniu przesłanki gospodarowania. Pod uwagę należy też wziąć umowy na dostarczanie mediów, które są konieczne do zamieszkiwania w domu.
W badanej sprawie organy orzekające w sprawie w istocie nie dokonały prawidłowej weryfikacji wniosku w tym zakresie . Uszło uwadze organów, że w toku postępowania pierwszo-instancyjnego został złożony wniosek o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego , który to wniosek organ zignorował , przyjmując ustalenia przeciwne twierdzeniu strony. Wobec powyższego uznać należy, że decyzja w sprawie wydana została przedwcześnie, bez zgromadzenia w sprawie pełnego materiału dowodowego.
Ma zatem rację skarżąca , kiedy podnosi ,że postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie jej miejsca zamieszkania oraz miejsca interesów życiowych odbyło się z rażącymi naruszeniem prawa.
Reasumując powyższe stwierdzić należy, że organy w kontrolowanym postępowaniu nie dokonały dostatecznych dla sprawy ustaleń faktycznych, czym naruszyły przepisy prawa procesowego , a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. . Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. Nie przesądzając zatem kierunku rozstrzygnięcia , przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, wobec twierdzeń skarżącej, że jej nieobecność w miejscu zamieszkania ma charakter czasowy i spowodowana jest pracą zarobkową męża , organy dokonają weryfikacji powyższych twierdzeń, czy to w oparciu o wywiad środowiskowy lub ewentualnie inne dowody, które uznają za niezbędne i rozstrzygną ponownie sprawę, biorąc pod uwagę uzupełniony materiał dowodowy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło