III OZ 597/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt II SPP/Wa 235/24 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.P. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z 19 września 2019 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 15 października 2024 r., sygn. akt II SPP/Wa 235/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odmówił M.P. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy w sprawie jego skargi na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z 19 września 2019 r. na niegodne z prawem przetwarzanie danych osobowych. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z zakończeniem postępowania administracyjnego przez wydanie ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 26 czerwca 2023 r., wniesienie skargi na bezczynność było niedopuszczalne. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jako oczywiście bezzasadny, nie mógł zostać uwzględniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zmianę lub uchylenie orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. W tym miejscu zaznaczyć należy, że o ile skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.), o tyle jej wniesienie po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne. Jeżeli bowiem w dniu wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności lub przewlekłości miał charakter historyczny, a więc nieaktualny, gdyż ewentualny stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to uznać trzeba, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia. W uchwale z 7 marca 2022 r. II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wskazał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W uchwale z 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 269 § 1 i 2 p.p.s.a., uchwały te - do czasu ewentualnego podjęcia uchwał o odmiennej treści przez odpowiedni skład sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego - mają moc wiążącą dla sądów administracyjnych. Mając na uwadze powyższe, w niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma okoliczność, że skarga na bezczynność została wywiedziona już po wydaniu decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 26 czerwca 2023 r., tj. w dniu 7 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym stanowisko judykatury, zgodnie z którym data doręczenia decyzji pozostaje irrelewantna dla zakończenia sprawy i kwestii dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, gdyż doręczenie nie wpływa na samą kwestię istnienia decyzji w sensie prawnym (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., sygn. akt I OSK 1051/21 i z 5 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2005/23 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rezultacie, Sąd I instancji w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdził, że skarga wywiedziona przez skarżącego po wydaniu decyzji, jest oczywiście bezzasadna, co - zgodnie z art. 247 p.p.s.a. - pociągało za sobą skutek w postaci odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy. Argumentacja przywołana w zażaleniu nie mogła więc odnieść pożądanego skutku w postaci uchylenia lub zmiany zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.