VII SA/Wa 2461/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Sędzia WSA Leszek Kobylski, Asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2022 r. znak DON.7100.161.2022.BZA/KKL w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz nałożenia obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz P. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 30 września 2022 r., znak: DON.7100.161.2022.BZA/KKL, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P. N. (dalej: "skarżący") od decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB", "organ I instancji") z 3 sierpnia 2022 r. znak: [...] uchylającej decyzję po wznowieniu postępowania i nakładającej na M. i G. F. określone tam obowiązki – uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej termin wykonania nałożonych obowiązków (dwanaście miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna) i określił nowy termin - do 30 września 2023 r., zaś w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Do wydania decyzji GINB doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez organy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta [... (dalej: "PINB", "organ powiatowy") prowadził postępowanie w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] z istotnym odstąpieniem od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. W jego toku zapadło wiele rozstrzygnięć zarówno organów nadzoru budowalnego obydwu instancji, jak i sądów administracyjnych. Przedstawienie toku całego postępowania zajęłoby wiele miejsca, więc dla przejrzystości wywodu niniejszego rozstrzygnięcia skupiono się wyłącznie na najważniejszych i najbardziej aktualnych wydarzeniach sprawy. Decyzją z 25 stycznia 2018 r., znak: [...], organ powiatowy nałożył na M. F. i G. F.(dalej także: "inwestorzy") obowiązek m.in. przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, wykonania określonych robót oraz zapewnienia ich nadzorowania przez osobę dysponującą odpowiednim przygotowaniem zawodowym, w terminie do 28 września 2018 r. Na skutek wniesionego odwołania, decyzją z 26 kwietnia 2018 r., znak: [...] , [...] WINB uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej zakres projektu budowlanego zamiennego i orzekł, że projekt ten winien uwzględniać zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz przewidywać wykonanie konstrukcji oporowych. Dodatkowo organ wojewódzki wyznaczył nowy termin wykonania tak nałożonego obowiązku, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję PINB. W dalszym toku sprawy WSA w [...] wyrokiem z [...] września 2018 r. sygn. akt [...] oddalił skargę M. F. i G.F. na decyzję [...] WINB z [...] kwietnia 2018 r., zaś wyrokiem z [...] lutego 2020 r., sygn. Akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wnioskodawców od powyższego wyroku Sądu I instancji. Postanowieniem z 4 lutego 2022 r. znak: [...] , [...] WINB wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z 26 kwietnia 2018 r. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a jako okoliczność ją wyczerpującą - ekspertyzę "w sprawie potencjalnych skutków montażu ścian Larssena i wywołanych tym montażem drgań w aspekcie zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób albo mienia w wielkich rozmiarach lub sprowadzenia bezpośredniego takiego zagrożenia na działce nr [...] obr. ewid. [...] przy ul. [...] " z października 2021 r. Opracowanie to zostało sporządzone przez geologa H.M., biegłego sądowego z dziedziny budownictwa i ochrony środowiska Sądu Okręgowego w [...] , na użytek postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w Z. [...] WINB stwierdził, że jakkolwiek ekspertyza została sporządzona po dacie wydania kwestionowanej decyzji, to jednak odnosi się do stanu sprawy ustalonego przed jej wydaniem, w zakresie zagadnień geologiczno-inżynierskich, które nie były znane organom orzekającym w sprawie. Uznał także, że opisana we wspomnianej ekspertyzie kwestia dotycząca braku zagrożenia osuwania się gruntu z terenu działek sąsiadujących z działką inwestycyjną może wpływać na rozstrzygnięcie sprawy w zakresie nałożenia na inwestorów robót budowlanych i czynności naprawczych określonych w pkt 2 i 3 sentencji decyzji PINB (tj. dot. wykonania konstrukcji oporowych na granicy działek nr [...], należącej do inwestorów, i nr [...] , należącej do skarżącego) pod kierunkiem osoby dysponującej odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi). W toku sprawy [...] WINB uzyskał także "Ekspertyzę stateczności skarpy zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] , na działce o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie 0005", opracowaną w maju 2022 r. na zlecenie Prezydenta Miasta [...] przez zespół ekspertów pod kierunkiem dr inż. W. S., prof. UZ. Opracowanie to było w trakcie postępowania kilkukrotnie uzupełniane w odniesieniu do uwag i zarzutów stron postępowania. Zdaniem organu ww. dokument w sposób kompleksowy opisuje właściwości gruntów tworzących skarpę, potencjalnych niebezpieczeństw w niej występujących oraz dodatkowo, proponowanych rozwiązań zapobiegawczych. Okoliczności te - w opinii organu I instancji - w toku postępowania zwykłego nie były precyzyjnie ustalone, a zatem wypełniały przesłankę nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym stanie rzeczy, decyzją z 3 sierpnia 2022 r. znak [...] [...] WINB: I. uchylił w całości własną decyzję z 26 kwietnia 2018 r. znak [...] . uchylającą w części dotyczącej określenia zakresu projektu budowlanego zamiennego oraz w części dotyczącej określenia terminu wykonania nałożonych obowiązków, jednocześnie orzekając w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymującą w mocy decyzję PINB z 25 stycznia 2018 r. znak: [...] II. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję PINB z 25 stycznia 2018 r. znak: [...] , nakładającą na M. F. i G. F. obowiązek wykonania w terminie do dnia 28 września 2018 r. następujących obowiązków: 1) sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dokonanych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] 2) wykonania w określony sposób konstrukcji oporowych zgodnie z ekspertyzą techniczną konstrukcji oporowych na granicy działki nr [...] umożliwiających odtworzenie pierwotnego ukształtowania terenu działek sąsiednich, opracowaną we wrześniu 2015 r. przez Biuro Ekspertyz Budowlanych i Usług Komputerowych [...]z siedzibą w [...] oraz aneksem do tej ekspertyzy, opracowanym w styczniu 2016 r.; 3) zapewnienia nadzorowania robót budowlanych określonych w punkcie 2 decyzji przez osobę (lub osoby) dysponujące uprawnieniami budowlanymi, odpowiednimi do ich zakresu, będącą (lub będących) członkami właściwej izby samorządu zawodowego. III. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., (dalej: "Pr.bud.") nałożył na M.F. i G. F. obowiązek: 1) sporządzenia i przedstawienia PINB 3 (trzech) egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dokonanych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] oraz zakres robót budowlanych (naprawczych), o których mowa w pkt 2; 2) wykonania robót budowlanych polegających na wzmocnieniu zagrożonego odcinka skarpy działki nr [...] przy ul. [...] w [...] poprzez zastosowanie gwoździ gruntowych pod działką nr [...] przy ul. [...] w [...] lub przez wykonanie przypory z gruntu zbrojonego redukującej nachylenie newralgicznej części skarpy; IV. W celu wykonania obowiązku wykonania robót budowlanych polegających na wzmocnieniu zagrożonego odcinka skarpy działki nr [...] zobowiązał M. F. i G. F .do sporządzenia odpowiedniej dokumentacji projektowej opartej na ekspertyzie stateczności skarpy zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] , na działce nr [...] w obrębie 0005 sporządzonej w maju 2022 przez zespół ekspertów pod kierunkiem dr. hab. inż. Waldemara Szajny, prof. UZ, oraz uzyskania zgody właściciela działki nr [...] przy ul. [...] w [...] na wykonanie ww. robót; V. Ustalił następujące warunki wykonania ww. obowiązków: 1) Projekt budowlany zamienny oraz projekt robót naprawczych winny zostać sporządzone przez osoby posiadające odpowiednie przygotowanie zawodowe (uprawnienia budowlane) oraz legitymujące się członkostwem we właściwej izbie samorządu zawodowego; 2) Roboty budowlane wykonać zgodnie ze sztuką budowlaną i pod nadzorem osoby posiadającej stosowne przygotowanie zawodowe (uprawnienia budowlane) oraz legitymującej się członkostwem we właściwej izbie samorządu zawodowego, przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i higieny pracy; 3) O wykonaniu robót budowlanych należy powiadomić PINB, celem dokonania protokolarnych ustaleń w tym zakresie, VI. Określił termin wykonania ww. obowiązków na 12 (dwanaście) miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Odwołanie od ww. decyzji [...] WINB z 3 sierpnia 2022 r. w ustawowym terminie wniósł skarżący. W uzasadnieniu wspomnianej na wstępie decyzji z 30 września 2022 r. GINB wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością, określoną w art. 145 i nast. k.p.a. Przytoczył art. 149 § 2 k.p.a. i art. 151 § 1 k.p.a. Ponadto odwołał się do treści art. 146 § 2 k.p.a. i wyjaśnił, że nawet wystąpienie przesłanki wznowieniowej nie oznacza automatycznie obowiązku uchylenia decyzji dotychczasowej, gdyż ustawodawca nakłada na organ obowiązek wykazania, że w wyniku ziszczenia się przesłanki wznowienia zapadłaby inna treściowo decyzja. GINB podniósł, że postanowienie z 4 lutego 2022 r. o wznowieniu postępowania odpowiada przepisom prawa - wskazuje decyzję objętą badaniem (decyzja [...] WINB z 26 kwietnia 2018 r.), podstawę wznowienia (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) oraz przyczynę ją uzasadniającą (opracowanie pt. "Ekspertyza w sprawie potencjalnych skutków montażu ścian Larssena i wywołanych tym montażem drgań w aspekcie zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób albo mienia w wielkich rozmiarach lub sprowadzenia bezpośredniego takiego zagrożenia, na działce nr ewid. [...] obr. ewid. [...], przy ul. [...] w [...]", sporządzone w październiku 2021 r. na zlecenie Prokuratury Rejonowej w [...] przez geologa H. M .a konkretniej - parametry gruntów skarpy z niej wynikające). Zaznaczył, że z uwagi na wznowienie postępowania z urzędu nie było potrzeby badania terminu określonego w art. 148 k.p.a. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że złożona w toku sprawy "Ekspertyza (...)" z maja 2022 r. zasadniczo dotyczy bardzo podobnego zestawu zagadnień, tj. parametrów geotechnicznych skarpy na działce nr [...] , wpływu jaki na tę skarpę wywołały roboty prowadzone przy budowie budynku na działce nr [...] , oraz potencjalnych zabezpieczeń gruntowych, jakie należy zrealizować w celu ustabilizowania tej skarpy. Zdaniem GINB dlatego też mogła stanowić uzupełniający dowód w ramach analizy wystąpienia przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przytoczył ponadto ww. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a i wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku [...] WINB za nową, a nieznaną mu wcześniej okoliczność faktyczną, uznał nie tyle same ekspertyzy (o których była mowa wyżej), ale dane z nich wynikające, a dotyczące właściwości i mechaniki gruntów na terenie i granicach działki nr [...], wpływu wykonanych robót na te grunty oraz dopiero w tym kontekście ewentualnie koniecznych zabezpieczeń gruntowych. Stwierdził też, że zagadnienia te w postępowaniu głównym "nie były ustalone z taką precyzją". GINB co do zasady podzielił ten pogląd. Podkreślił, że - wbrew zarzutom odwołania - przedłożona w toku sprawy głównej ekspertyza techniczna z września 2015 r. (wraz z aneksem ze stycznia 2016 r.), sporządzona przez dr. inż. G. C. i mgr. inż. D. P. dotyka tematyki stanu gruntów bardzo pobieżnie. Wskazał, że dotyczy ona niemal wyłącznie wpływu, jaki wykonanie konstrukcji oporowych na granicach działki nr [...] będzie miało na mechanikę gruntów i w jaki sposób należy przeprowadzić roboty wykonawcze. Zauważył jednocześnie, że samej charakterystyce gruntów istniejących poświęcono dosłownie dwa zdania w załączniku nr 4. Zaznaczył ponadto, że na temat ten milczy także opinia z lutego 2016 r. "dotycząca przyjętych rozwiązań ścian oporowych przewidzianych do wykonania na nieruchomości przy ul. [...] w [...] " autorstwa inż. Z.G.. Zdaniem GINB w kontraście do ww. opracowań, ekspertyzy z października 2021 r. oraz maja 2022 r. zawierają kompleksowe analizy gruntów występujących na analizowanym obszarze, z uwzględnieniem rysu historyczno-geologicznego, przedstawieniem warunków geotechnicznych, hydrologicznych, opisem występującej na tym terenie roślinności i jej wpływie na stateczność gruntów itp. W ocenie organu odwoławczego ich autorzy opisują potencjalne zagrożenia jak procesy osuwiskowe, spływ wód opadowych i gruntowych, wpływ obciążeń wynikających z postępującej urbanizacji itd. Zaznaczył, że na pierwszy rzut oka widać zatem, iż przedstawiają one informacje z jednej strony z całą pewnością istniejące w dacie orzekania przez organy, a z drugiej im nieznane, gdyż wcześniejsze opracowania tych zagadnień nie poruszały, skupiając się wyłącznie na przedstawieniu wykonania konkretnego typu zabezpieczeń oporowych, które przyjęto z góry jako uzasadnione. W związku z powyższym, zdaniem GINB organ I instancji słusznie przyjął, że ww. ekspertyzy, mimo że zostały sporządzone już po wydaniu decyzji ostatecznej, to przedstawiały okoliczności faktyczne nieznane organowi rozstrzygającemu sprawę. Zdaniem GINB mogły zatem stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. GINB zauważył, że jednym z elementów decyzji dotychczasowej (tj. decyzji [...] WINB z 26 kwietnia 2018 r. oraz poprzedzającej ją decyzji PINB z 25 stycznia 2018 r.) był obowiązek dotyczący wykonania w określony sposób konstrukcji oporowych zgodnie z ekspertyzą techniczną na granicy działki nr [...]umożliwiających odtworzenie pierwotnego ukształtowania terenu działek sąsiednich, opracowaną we wrześniu 2015 r. przez Biuro Ekspertyz Budowlanych i Usług Komputerowych [...] z siedzibą w [...] oraz aneksem do tej ekspertyzy, opracowanym w styczniu 2016 r. GINB wyjaśnił, że sposób ten polegał (w dużym skrócie) na wykonaniu wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] oraz [...] i [...] ścianki szczelnej z grodzic stalowych typu Larssena (na wskazanych odcinkach) oraz ścian oporowych żelbetowych (na wskazanych odcinkach), a także na odtworzeniu pierwotnego ukształtowania terenu na działkach nr [...] i [...] Jak jednak wskazano wyżej, ww. ekspertyza z września 2015 r. nie zawierała informacji nt. stanu gruntów na nieruchomości, a zatem nie do końca wiadomo, dlaczego ekspert stwierdził konieczność wykonania zabezpieczeń oporowych w taki a nie inny sposób. GINB zauważył również, że zwracają na to uwagę także autorzy ekspertyzy z października 2021 r. oraz maja 2022 r., nawet jeśli w niektórych miejscach różnią się miedzy sobą. Obaj podnoszą także, że w wyniku braku właściwego rozpoznania warunków gruntowo-wodnych jako domyślne (i w zasadzie jedyne) rozwiązanie problemów gruntowych powstałych w wyniku realizacji inwestycji wskazano montaż ścianek szczelnych Larssena zarówno na granicy z działką nr [...] , jak i [...] Organ odwoławczy zauważył ponadto, że z dokonanych przez nich analiz i obliczeń wynika, iż możliwe jest zastosowanie także innych środków zabezpieczających, które osiągną ten sam efekt, a będą prostsze i tańsze do zastosowania. W ocenie GINB w pełni uzasadnione jest przypuszczenie, że gdyby warunki gruntowo-wodne i właściwości gruntu były znane już na etapie postępowania głównego i dało się na tej podstawie określić środki zabezpieczające inne niż te ostatecznie wybrane przez organy, to zapadłe rozstrzygnięcie miałoby inną treść choćby w zakresie ww. robót zabezpieczających. Tym samym, zdaniem GINB, również przesłanka "istotności nowej okoliczności faktycznej" zaistniała w rozpatrywanej sprawie. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że zrealizowane zostały wszystkie przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ponadto wyjaśnił, że zanim możliwe będzie przejście do kolejnego etapu postępowania wznowieniowego (tj. oceny, czy zajście przesłanki miało wpływ na treść badanego rozstrzygnięcia) należy odnieść się do kwestii będącej głównym zarzutem odwołania, czyli naruszenia zasady związana oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku sądowym. Dalej przytoczył art. 153 p.p.s.a. i wskazał, że jak wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/Go 432/18, Sąd ten uznał za prawidłowy obowiązek wykonania konstrukcji oporowych, gdyż wynikał on z ówczesnej ekspertyzy, której przyznano walor dowodowy opinii biegłego. GINB postawił zatem tezę, że ocena prawna dotycząca konieczności wykonania konstrukcji oporowych jest ściśle związana z oceną prawidłowości ekspertyzy, z której ten obowiązek wziął swój początek. Podniósł, że Sąd implicite wyraził bowiem przekonanie, iż ekspertyza ta wraz z innymi dowodami w sprawie w sposób zupełny przedstawiała stan faktyczny sprawy. Jednocześnie odwołał się do treść uzasadnień wyroków WSA w Lublinie z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 140/19, WSA w Krakowie z 17 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1034/21, NSA z 20 grudnia 2018 r. sygn. akt II FSK 603/17 oraz NSA z 3 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 4775/21 i wskazał, że związanie oceną prawną nie ma charakteru absolutnego. Dalej GINB wyjaśnił, że z istoty instytucji wznowienia postępowania administracyjnego wynika natomiast, że wystąpienie większości jej przesłanek wiąże się ze zmianą tego, co w toku postępowania przyjęto za stan faktyczny lub prawny sprawy, która już została zakończona (czy to w toku administracyjnym, czy sądowoadministracyjnym). Z tego powodu dotyczą one zazwyczaj kwestii, które zostały już przesądzone. Wskazał również, że ustawodawca co prawda mocno ogranicza możliwość ingerowania w rozstrzygnięty już stosunek administracyjnoprawny, jednakże nie wyłączył jej in genere. W ocenie GINB nie jest co do zasady wykluczona odmienna ocena danej sprawy lub jej elementu niż dokonana przez sąd w prawomocnym wyroku, jednakże wymaga to wykazania, że okoliczność wskazywana jako nowa nie była i nie mogła być przedmiotem oceny sądu, i jednocześnie można postawić tezę, że gdyby była ona sądowi znana, to ocena ta byłaby inna niż dotychczasowa. Wskazał jednocześnie, że autor ekspertyzy z października 2021 r. oparł swoje opracowanie na analizie archiwalnych wierceń geologiczno-inżynierskich, geotechnicznych i hydrogeologicznych z najbliższego sąsiedztwa rozpatrywanego terenu, zaś według jej autora "ekspertyza na podstawie której nałożono na Państwa F. obowiązek wykonania ścian oporowych na działce nr [...] została sporządzona bez rozpoznania warunków gruntowo-wodnych i ustalenia na tej podstawie geotechnicznych warunków w zakresie oceny stateczności zbocza (działki nr [...] i [...] ) czy wyboru metody wzmacniania podłoża gruntowego i stabilizacji skarpy, wykopów i nasypów". Z kolei w ramach ekspertyzy z maja 2022 r. dokonano bardzo szczegółowych badań gruntu skarpy położonej m.in. na działce nr [...] , zarówno jej budowy geologicznej, parametrów geotechnicznych, jak i obliczeń wytrzymałościowych. Jej autorzy stwierdzają m.in., że "zagrożona osuwiskiem dolna część skarpy powinna zostać umocniona w celu ograniczenia skutków sytuacji wyjątkowych, związanych ze wzrostem wilgotności. Wykonanie ściany szczelnej w poprzek skarpy nie jest zalecane, zarówno ze względów wykonawczych (trudność dojazdu sprzętu) jak i ze względu na mechanikę podłoża. Zablokowanie naturalnego przepływu wód podziemnych doprowadzi do wzrostu wilgotności skarpy i redukcji wytrzymałości gruntu". Zamiast tego proponują np. "(...) zastosowanie gwoździ gruntowych do wzmocnienia zagrożonego odcinka skarpy 31 (działka nr [...] ). Rozwiązanie zapewni swobodny przepływ wód w korpusie skarpy i jednocześnie jego realizacja nie wymaga zastosowania ciężkiego sprzętu. (...)". Organ odwoławczy wskazał, że w piśmie z 30 czerwca 2022 r. kierownik zespołu ekspertów sporządzających ekspertyzę - dr hab. inż W. S., prof. UZ - uzupełnił dotychczasowe stanowisko m.in. o stwierdzenie, że "(...) Nawet okresowe, lokalne zmiany wilgotności w newralgicznych strefach skarpy, w których jej profil jest stromy, a w podłożu występują grunty słabo przepuszczalne, mogą spowodować powierzchniową utratę stateczności. Przytoczone powyżej wyniki wierceń geologicznych wykonanych w ostatnich kilku latach w sąsiedztwie analizowanego obiektu potwierdzają możliwość okresowego występowania wody w korpusie skarpy. Aby zapobiec możliwej utracie stateczności dolnego odcinka skarpy, celowe jest jego wzmocnienie z wykorzystaniem technologii nie blokującej przepływu wody". Dalej organ odwoławczy wskazał, że odnosząc się do ustaleń ekspertyzy z października 2021 r., dr hab. inż W. S., prof. UZ zauważył, że "w treści ekspertyzy nie zamieszczono wyników analiz rachunkowych przedmiotowej skarpy w ramach przyjętych założeń. Zamieszczono jednak przekrój geotechniczny oraz tabelę parametrów geotechnicznych, ustalonych na potrzeby oceny stateczności układu." Na podstawie tych danych eksperci UZ wykonali obliczenia uzupełniające, których "wyniki potwierdzają, że dolna część skarpy, dla której w ekspertyzie sugeruje się wzmocnienie, jest niestateczna". Zdaniem GINB z obydwu ww. opracowań wynika jednoznacznie, że właściwości gruntów w analizowanym obszarze w żaden sposób nie uzasadnia zastosowania konstrukcji oporowych, które przyjęto jako jedyne dostępne rozwiązanie dla zabezpieczenia geotechnicznego nieruchomości sąsiednich. Przyjęcie to wynikało natomiast wedle wszelkiego prawdopodobieństwa z braku odpowiednich badań, które ujawniłyby konieczne informacje i pozwoliły na zastosowanie środków zabezpieczających nieruchomości sąsiednie z uwzględnieniem reguł celowości i proporcjonalności. Zaznaczył, że jakkolwiek autorzy obydwu opracowań różnią się zdaniem w niektórych kwestiach (np. w zakresie potencjalnego zagrożenia powstania osuwiska), to jednak zgodnie twierdzą, że zastosowanie ścianek szczelnych Larssena w niniejszym przypadku jest nieuzasadnione, za to można w ich miejsce zastosować inne środki z lepszym efektem. W związku z powyższym GINB po pierwsze uznał, że ocena wyrażona przez sądy administracyjne w zakresie konieczności wykonania konstrukcji oporowych była jak najbardziej uzasadniona w świetle materiału dowodowego dostępnego w momencie rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie organu odwoławczego w trakcie postępowania nie przeprowadzono koniecznych - jak się później okazało - badań, a jedyne dostępne opracowanie w tym zakresie sprawiało wrażenie wykonanego w sposób kompetentny i rzetelny. Stwierdził ponadto, że z całą pewnością można jednak przyjąć, że gdyby sądy - podobnie jak organy nadzoru budowlanego - dysponowały obecnym zestawem wiedzy o stosunkach gruntowych istniejących w terenie, a w szczególności w zakresie dotyczącym możliwych rozwiązań zabezpieczających nieruchomości sąsiednie - ocena ta byłaby inna. GINB stwierdził, że w świetle nowoujawnionych okoliczności ocena prawna wyrażona w ww. wyrokach sądów administracyjnych jest już nieaktualna i możliwe było rozstrzygnięcie zawisłej sprawy na nowo, z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego. Zdaniem organu odwoławczego oceny wymaga zatem teraz to, czy zaistnienie przesłanki wznowieniowej miało wpływ na treść badanego rozstrzygnięcia, czy też niezależnie od jego istnienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, o czym stanowi art. 146 § 2 k.p.a. Dalej GINB przytoczył art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud. i wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż podczas realizacji inwestycji doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zaznaczył jednocześnie, że kwestia ta - przesądzona również przez sądy administracyjne, nie stanowi ponadto okoliczności objętej podstawą wznowienia, a tym samym zakresem postępowania określonym w art. 149 § 2 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego z uwagi na zakres stwierdzonego odstępstwa, konieczne było nałożenie obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego dokonane zmiany. Podniósł, że kwestią podlegającą rozstrzygnięciu w ramach niniejszego postępowania jest to, czy istniały podstawy do nałożenia na inwestorów obowiązku "wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem" (a jeśli tak, to jakich), oraz czy projekt zamienny powinien uwzględniać te roboty. GINB zaczynając od pierwszej z nich, udzielił odpowiedzi twierdzącej. Wskazał, że kwestia ta została przesądzona nie tylko w cyt. wyżej wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/Go 432/18, ale również w zapadłym wcześniej wyroku tego sądu z 6 kwietnia 2017 r. II SA/Go 141/17. GINB nie znajduje żadnych podstaw do odstąpienia od tej oceny, zwłaszcza że nie kwestionują jej również autorzy opisywanych wyżej ekspertyz. Wyjaśnił, że z okoliczności sprawy (przedstawionych zarówno w materiale dowodowym dotychczasowym, jak i zebranym w toku postępowania wznowieniowego) ewidentnie wynika, iż zrealizowanie przez inwestorów robót z istotnym odstąpieniem od projektu doprowadziło do naruszenia stosunków gruntowych w otoczeniu inwestycji, i które wymagają podjęcia działań zabezpieczających. W ocenie GINB wymaga zatem stwierdzenia, jakie działania będą w tej sytuacji najbardziej adekwatne do stwierdzonych naruszeń, tak aby z jednej strony usunąć stan niezgodności z prawem wykonanych robót, a z drugiej aby móc ochronić uzasadnione interesy osób trzecich. Wyjaśnił jednocześnie, że rozwiązanie zastosowane w decyzji dotychczasowej nie jest w żaden sposób uzasadnione. Wypowiadający się w sprawie eksperci w sposób przekonujący uzasadnili - z powołaniem na zasady wiedzy technicznej oraz wynikającej z ich specjalizacji zawodowej - nie tylko, że realizacja ścianek szczelnych Larssena na granicy między działką inwestycyjną a działkami nr [...] oraz [...] jest niepotrzebna i wręcz szkodliwa (trudności z faktyczną realizacją oraz pogorszenie warunków wodnych), ale że zabezpieczenie newralgicznych punktów możliwe jest do osiągnięcia w sposób mniej inwazyjny i po prostu skuteczniejszy. GINB dał w szczególności wiarę wskazaniom zawartym w ekspertyzie z maja 2022 r: dotyczącej zabezpieczenia skarpy na działce nr [...]. Jest ona w ocenie GINB sporządzona rzetelnie, działania i wskazania w niej zawarte w sposób naturalny i logiczny wynikają z siebie, a osoba kierownika zespołu oraz samego zespołu (będących specjalistami uniwersyteckimi w dziedzinie m.in. geologii) daje rękojmię jej prawidłowego i zgodnego z zasadami wiedzy sporządzenia i przedstawienia. Zaznaczył, że jej prawidłowości nie kwestionuje też co do zasady sam skarżący. Zdaniem GINB na tej podstawie słusznie też organ wojewódzki przyjął, że zaproponowane w tej ekspertyzie rozwiązanie problemu skarpy - polegające alternatywnie na zastosowaniu gwoździ gruntowych pod działką nr [...] lub wykonaniu przypory z gruntu zbrojonego redukującej nachylenie newralgicznej części skarpy - jest z jednej strony wystarczające dla osiągnięcia głównego celu postępowania (tj. zabezpieczenia skarpy przed ryzykiem powstania osuwiska), a z drugiej łatwiejsze do zrealizowania dla zobowiązanych. Ponadto GINB stwierdził, że co się zaś tyczy potencjalnego umocnienia gruntu na granicy działek nr [...] i [...] autorzy ekspertyzy z maja 2022 r. nie zajęli stanowiska stwierdzając, iż kwestia ta była już przedmiotem oceny innych ekspertów, Wskazał, że w opracowaniu z października 2021 r. jego autor wyczerpująco opisał analizowany teren z uwzględnieniem rysu historyczno-geologicznego, przedstawieniem warunków geotechnicznych, hydrologicznych, opisem występującej na tym terenie roślinności i jej wpływie na stateczność gruntów itp. Przedstawił również potencjalne zagrożenia jak procesy osuwiskowe, spływ wód opadowych i gruntowych, wpływ obciążeń wynikających z postępującej urbanizacji itd. GINB wskazał również, że na tej podstawie biegły stwierdził, iż zaproponowane zastosowanie ścianek Larssena "chroniących teren działek sąsiednich przed dalszymi zmianami w zakresie ich naturalnego ukształtowania oraz umożliwiających odtworzenie pierwotnego kształtu działki nr [...]" nie ma żadnego uzasadnienia, gdyż "zmiany na obszarze działek sąsiednich są na tyle nieistotne (powstanie skarpy i niewielkie osunięcie się gruntu), że nie wpływają na możliwość zagospodarowania działki nr [...]". GINB tę ocenę w pełni podzielił. Podniósł, że z dostępnego materiału dowodowego już na pierwszy rzut oka wynika, iż różnica poziomów między działkami nr [...] i [...] jest stosunkowo niewielka. Nie jest nadzwyczajną sytuacja występowania tego typu różnic między nieruchomościami położonymi w terenach pagórkowatych czy górzystych i nie wymaga ona zwykle stosowania zabezpieczeń innych niż przeciętne w tego typu stosunkach (np. murów oporowych sporządzonych z kamienia lub betonu, pełniących jednocześnie funkcję ogrodzenia). Zdaniem GINB z całą zaś pewnością tak niewielka różnica nie wymaga zastosowania takiego środka, jakim są ścianki Larsena. Ponadto wskazał, że w świetle zasad wiedzy technicznej i sztuki budowlanej, stosowanie grodzic (najczęściej stalowych) powszechne jest tam, gdzie wymagane jest prowadzenie prac ziemnych na znacznych głębokościach (np. przy budowie kondygnacji podziemnych budynków mieszkalnych wielorodzinnych, w budownictwie infrastrukturalnym czy hydrotechnicznym). Zaznaczył, że z uwagi na stopień skomplikowania aplikacji w terenie oraz wysoki koszt ich stosowanie jest w praktyce ograniczane tylko do takich sytuacji, w których jest to absolutnie niezbędne dla wykonania robót lub osiągnięcia innego, zakładanego celu. W ocenie organu odwoławczego taka sytuacja w rozpatrywanym przypadku jednak nie zachodzi, zwłaszcza że żaden z przeprowadzonych w sprawie dowodów nie wskazuje na jakiekolwiek ryzyko osuwania się gruntu z działki nr [...] ani nie przewiduje wystąpienia zagrożenia dla innych dóbr prawnie chronionych. Przeciwnie - ekspertyza z października 2021 r. wprost takie ryzyko wyklucza, podobnie jak za nieuzasadnione uznaje argumentację skarżącego związaną z ograniczeniem możliwości zabudowy jego nieruchomości, wynikającą z nieuprawnionej ingerencji inwestorów w stosunki gruntowe między nieruchomościami. GINB wskazał, że wbrew zarzutom odwołania, autorzy ekspertyzy z maja 2022 r. nie tyle zakwestionowali poprawność stanowiska ekspertyzy z października 2021 r. w zakresie określenia stateczności skarpy na działce nr [...], ile raczej stwierdzili, że "w treści ekspertyzy nie zamieszczono wyników analiz rachunkowych przedmiotowej skarpy w ramach przyjętych założeń". Na podstawie jednak załączonych przekrojów zespół UZ był w stanie dokonać samodzielnych obliczeń, które wykazały niestateczność skarpy. W przedmiocie potencjalnych konstrukcji oporowych przy granicy z działką nr [...] zespół ekspertów pod kierunkiem dr inż. W. S.prof. UZ, stanowiska nie zajmował. Nie sposób zatem na tej podstawie zdyskwalifikować całości ekspertyzy z października 2021 r., jakby to chciał widzieć skarżący, gdyż w pozostałym zakresie nie została ona skutecznie podważona i GINB także nie widzi do tego podstaw. W związku z powyższym GINB uznał, że w zakresie umocnienia działki inwestycyjnej w granicy z działką nr [...] rozstrzygające będą wskazania ekspertyzy z maja 2022 r. jako bardziej szczegółowe i wszechstronne, zaś względem granicy z działką nr [...] wystarczająco precyzyjne są ustalenia zawarte w ekspertyzie z października 2021 r. Wskazał jednocześnie, że na tej podstawie uzasadnione było orzeczenie o nałożeniu na inwestorów obowiązku wykonania prac zabezpieczających na działce nr [...] zgodnie z zaleceniami ekspertyzy z maja 2022 r. (według wyboru zobowiązanych i w porozumieniu z właścicielem tej działki), natomiast nie miał dostatecznych podstaw obowiązek wykonania konstrukcji oporowych w granicy z działką nr [...] Dalej GINB wskazał, że ostatnim elementem było określenie, czy wykonanie ww. zabezpieczeń powinno być uwzględnione w projekcie budowlanym zamiennym. W ocenie GINB jest to w zupełności zbędne i rację ma organ wojewódzki stwierdzając, że kwestia ta może zostać określona w projekcie wykonawczym. Z tych wszystkich względów GINB doszedł do przekonania, że w wyniku zaistnienia przesłanki wznowieniowej i po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia ponad wszelką wątpliwość wykazane zostało to, że w sprawie powinna zostać wydana decyzja o innej treści niż dotychczasowa. Zdaniem GINB należało zatem przejść do ostatniego etapu postępowania wznowieniowego, określonego w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W związku z powyższym GINB podzielił stanowisko organu I instancji, że konieczne było uchylenie dotychczasowych rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego. Wskazał, że stosownie zaś do treści art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud. należało nałożyć na inwestorów obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania określonych czynności i robót budowlanych, polegających na wykonaniu konstrukcji zabezpieczających skarpę na działce nr [...], sporządzeniu odpowiedniej dokumentacji wykonawczej oraz uzyskaniu zgody właściciela tej działki na wykonanie robót. W ocenie GINB rozstrzygnięcie organu I instancji jest w tym zakresie co do zasady prawidłowe, jednakże wymaga kilku uwag doprecyzowujących. Po pierwsze, zdaniem GINB uzasadnione było wskazanie terminu wykonania obowiązków jako konkretnej daty dziennej a nie jako "12 (dwanaście) miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna". Wyjaśnił, że takie opisowe wskazanie terminu co prawda jest spotykane w praktyce, jednakże rodzi pewne trudności, zwłaszcza w sprawach, w których występuje wiele stron postępowania. Wskazanie precyzyjnej daty pozwala zarówno stronom, jak i samemu organowi rozstrzygającemu sprawę w sposób oczywisty stwierdzić, jaki jest termin wykonania obowiązku i kiedy powinny być podjęte dalsze czynności w sprawie. Po drugie, organ I instancji posłużył się pojęciem "projektu budowlanego zamiennego" nie precyzując, w jakiej formie ten projekt powinien być sporządzony. Zdaniem GINB jest to o tyle istotne, że aktualne przepisy (po nowelizacji Prawa budowlanego z września 2020 r.) regulują tę kwestię inaczej niż dotychczas. W art. 34 ust. 3 Pr.bud. wskazano, że projekt budowlany składa się z projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego oraz projektu technicznego. Obecne brzmienie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy również stwierdza, że organ nakłada "obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych". Z tego względu GINB doprecyzował, że projekt budowlany zamienny powinien być sporządzony w formie "nowej", tzn. składać się z projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego. W ocenie GINB, doprecyzowanie to nie wymagało zmiany sentencji decyzji organu I instancji, pełni bowiem rolę wyłącznie porządkową i nie zmienia zakresu nałożonego obowiązku. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że [...] WINB w swej decyzji wskazał niewłaściwą podstawę prawną - art. 151 § 1 pkt 1 zamiast pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 zamiast pkt 5 k.p.a. W ocenie GINB błąd ten ma jednak charakter omyłki pisarskiej i nie ma wpływu na wynik sprawy, skoro w toku całej sprawy nie budziło jakichkolwiek wątpliwości, że organ prowadził postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a podstawą jego rozstrzygnięcia - wobec jego treści - powinien być art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. GINB podniósł również, że osobną kwestią jest zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. poprzez orzeczenie na niekorzyść skarżącego. W tym kontekście zauważył, że zakaz tzw. reformationis in peius dotyczy tylko postępowań odwoławczych. Wskazał, że wznowienie jest postępowaniem nowym i jakkolwiek toczy się ono w dotychczasowych granicach sprawy, to jednak nie jest jego kontynuacją. Dlatego też zdaniem GINB ze swej istoty decyzja wydana na podstawie art. 151 k.p.a. nie może naruszać zakazu określonego w art. 139 k.p.a. Skargę na ww. decyzję GINB z 30 września 2022 r. złożył P. N. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] WINB, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 149 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania, gdy takie okoliczności nie występowały, wyjście poza zakres postępowania wznowieniowego i uwzględnienie ekspertyzy Uniwersytetu [...] wykonanej na zlecenie strony postępowania - Prezydenta Miasta [...], który przez dziesięć lat trwania postępowania był bierny i nie wnosił żadnych uwag do nakładanych obowiązków, interpretowanie przepisów w sposób niedopuszczalny rozszerzająco i wykorzystując w sposób nieuprawniony, szeroki zakres swobodnego uznania organu, naruszając ugruntowaną zasadę rozumowania prawniczego, że wyjątkom nie należy nadawać szerszego znaczenia, a także nieuwzględnienie zmiany stanu prawnego i faktu, że rozpatrywany obowiązek przestał obowiązywać i został on zastąpiony nowymi obowiązkami, wydanymi w trybie art. 51 ust. 5 Pr.bud. nałożonymi przez [...] WINB, prawomocna decyzja znak [...] z 7 lipca 2020 r., PINB znak [...] z 23 września 2019 r., WSA Gorzów Wlkp., II SA/Go 392/20 z 7 października 2020 r.; - art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W dniu wydawania decyzji nie istniał żaden dowód to potwierdzający, ani też nowa okoliczność o tym świadcząca, o której nie wiedział GINB jak wywodzi w decyzji, ponieważ wiercenia geotechniczne i analizy geomorfologiczne odbyły się po jej wydaniu, a niezbędne parametry geologiczne zostały omówione przez sporządzającego ekspertyzę: "[...] i zastosowane do badań i obliczeń statycznych gruntu, a które istniały w dniu wydania decyzji oraz biegłego sądowego dr inż. [...], ekspertyza sporządzona w 2018 r. Same badania geologiczne nie są też istotną, nową okolicznością dla sprawy, gdyż Sądy oparły swoje wyroki na art. 5 § 1 pkt 9 Pr.bud., w odniesieniu do zagrożenia bezpieczeństwa mienia właścicieli działki nr [...] i [...] oraz zagrożenia środowiska, spowodowanego nieprzewidzianym w projekcie budowlanym obniżeniem terenu i ingerencją w działki sąsiednie (art. 140-147 KC). W tym zakresie, przepisy interpretowanie przez organ są również w sposób niedopuszczalny rozszerzająco (..), co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Inwestor budując legalnie dom, musiałby je wykonać, szczególnie przy piaszczystym i sypkim gruncie (co wykazały badania geologiczne) oraz aby została zachowana jego nośność, jaka istniała w dniu rozpoczęcia prac niwelacyjnych, pod przyszłe obciążenia, w tym posadowienie budynku, jak wskazał WSA, a nie tylko aby przywrócić jego pierwotne ukształtowanie. Szczególnie jest to ważne przy niewielkiej szerokości działki 22 m. Ta okoliczność została całkowicie przemilczana przez obu biegłych i GINB; - art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 146 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji [...] WINB z 26 kwietnia 2018 r. znak [...] , gdy taka podstawa nie występowała i GINB powinien orzec na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. lub art. 146 § 2 k.p.a., - art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyrokach następujących sądów administracyjnych: WSA w Gorzowie Wlkp. sygn. akt II SA/Go 141/17 z 6 kwietnia 2017 r. i sygn. akt. II SA/Go 432/18 z 13 września 2018 r., na które zostały złożone skargi kasacyjne do NSA i obie zostały oddalone: sygn. akt. II OSK 2094/17 z 13 września 2019 r., sygn. akt. II OSK 581/19 z 20 lutego 2020 r. i wyrok sygn. akt. II SA/Go 20/20 z 29 kwietnia 2020 r. oraz sygn. akt II SA/Go 392/20 z 7 października 2020 r., i wydawanie własnych ocen prawnych, niezgodnych z ocenami wymienionych sądów, np. "(...) Stan faktyczny sprawy (toczącej się przez 5 lat) został ustalony prawidłowo, materiał dowodowy jest kompletny i nie wymagał uzupełnienia. (...). Sąd wskazał, że ewentualna konstrukcja oporowa w omawianym przypadku stanowiłaby urządzenie budowlane związane z rozpatrywanym budynkiem, zapewniające zgodność jego budowy na określonej działce budowlanej z cytowanym wcześniej art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Podzielić należy też pogląd, że zrealizowanie przez skarżących inwestycji w sposób zgodny z prawem wymagałoby objęcia pozwoleniem na budowę wykonania trwałej przegrody zapewniającej stateczność położonego wyżej terenu działek sąsiednich. (...) W sprawie nie wystąpiły okoliczności wyłączające zastosowanie wskazanych zasad wynikających z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. i art. 153, w szczególności zmiana stanu prawnego. Również stan faktyczny samowoli, o czym jest mowa w zaskarżonej decyzji organu nie uległ zmianie, (por. WSA sygn. akt II SA/Go 392/20 z 7 października 2020 r.). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną; - art. 170 p.p.s.a., poprzez naruszenie związania prawomocnym wyrokiem następujących sadów administracyjnych: WSA w Gorzowie Wlkp. sygn. akt: II SA/Go 141/17 z 6 kwietnia 2017r. i sygn. akt. II SA/Go 432/18 z 13 września 2018 r., na które zostały złożone skargi kasacyjne do NSA i obie zostały oddalone: sygn. akt. II OSK 2094/17 z 13 września 2019 r. sygn. akt. II OSK 581/19 z 20 lutego 2020 r. i wyrok sygn. akt. II SA/Go 20/20 z 29 kwietnia 2020 r. oraz sygn. akt II SA/Go 392/20 z 7 października 2020 r. i wydawanie własnych ocen prawnych, niezgodnych z prawomocnymi wyrokami wymienionych sądów; - art. 4 Pr.bud. poprzez nałożenie obowiązku zamocowania gwoździ gruntowych lub zalewania skarp w granicach działki [...], do którego inwestor nie miał prawa do dysponowania na cele budowlane i obowiązek alternatywny jest niezgodny z miejscowym prawem. Obowiązek ten ewentualnie powinien zostać nałożony w nowej procedurze administracyjnej art. 61 i kolejne Pr.bud. na inwestora z działki nr [...] (po uzyskaniu zgody właściciela działki [...]) lub właściciela działki [...] co wynika z ekspertyzy Uniwersytetu [...] , wykonanej na wniosek Urzędu Miasta [...] , właściciela działki [...] i [...] będącej przez dziesięć lat bierną stroną postępowania oraz niewnoszącą żadnych uwag do nałożonych obowiązków. Decyzja w trybie art. 51 ust. 1 pkt. 3 Pr.bud. może być wydana tylko raz. Dodatkowo, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla tej działki przewiduje ciąg pieszo-rowerowy i realizując ten obowiązek Prezydent Miasta [...] powinien wykonać odpowiednie wzmocnienia, gdy nie skorzystał z nich dotychczas; - art. 5 § 1 pkt. 9 w zw. z art. 51 § 1 pkt. 2 i 3 Pr.bud., poprzez nieuwzględnienie poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów skarżącego, właściciela działki [...] , wynikających z dokonanych istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego przez inwestorów, między innymi w postaci nieprzewidzianego obniżenia poziomu "0" budynku, którego następstwem było obniżenie działki [...] i [...] na szerokości 3 m, powodujące zagrożenie bezpieczeństwa jego mienia i zagrożenie środowiska, poprzez nieokreślenie stosownych zabezpieczeń tej działki oraz uniemożliwienie jej bezpiecznej zabudowy jak i samego bezpiecznego użytkowania (zob. ekspertyza biegłego sądowego dr inż. P.S. sporządzona w 2018 r. na potrzeby postępowania przygotowawczego [...]). Poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, o których mowa w ww. przepisie, to respektowanie interesów mających podstawę w przepisach prawa, mowa jest o wszystkich przepisach prawa, tj. również art. 140-147 KC (por. wyrok WSA w Warszawie VII SA/Wa 2584/19 z 10 grudnia 2022 r. Wyrok NSA II OSK 1054/21 z 3 października 2022r.) - art. 35 ust. 1 Pr.bud., poprzez niedokonanie kontroli zebranych dowodów w sprawie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwały Rady Miasta [....] z 28 maja 2013 r. nr [...] i nałożenie obowiązków z nim niezgodnych, co miało istotny wynik na rozstrzygnięcie sprawy; - art. 51 § 1 pkt. 3 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr.bud., poprzez nienałożenie obowiązku wykonania konstrukcji oporowej na granicy działki 65/31 i 65/33, gdy taki obowiązek wynikał z art. art. 5 § 1 pkt. 9 w zw. z art. 51 § 1 pkt. 2 Pr.bud. (por. WSA II SA/Go 432/18 z 13 września 2018 r., NSA II OSK 581/19 z 20 lutego 2020 r., WSA sygn. akt II SA/Go 392/20 z 7 października 2020 r.). Także z uwagi na ponowne wydanie decyzji w trybie art. 51 § 1 pkt. 3 Pr.bud. na podstawie ekspertyzy, dotychczas biernej strony postępowania zwykłego. Prezydenta Miasta [...] który nie wnosił żadnych uwag, tym bardziej, że obowiązek dotyczy jego działki i taki był zasadniczy cel ekspertyzy, który został w sposób nieuprawniony przeniesiony i nałożony na inwestorów. W zasadzie obie ekspertyzy dotyczą innych przedmiotów badania, ale niespodziewanie (...), wypowiadają się w innych kwestiach; - art. 83 Pr.bud. i 84 Pr.bud., poprzez niezrealizowanie swoich ustawowych obowiązków w zakresie art. 5 § 1 pkt. 9 w zw. z art. 51 § 1 pkt. 2 i 3 Pr.bud. i pozostawiania kwestii uzasadnionych interesów osób trzecich sądom powszechnym; - § 13 pkt. 2a i 2c uchwały Rady Miasta [...] z 28 maja 2013 r. nr [...] poprzez nieuwzględnienie zapisów tego planu przy ocenie materiałów zebranych w sprawie oraz nieuwzględnieniu, w wydanej ocenie prawnej oraz nałożenie obowiązków niezgodnych z jego nakazami; - art. 87 § 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły, aktów prawa miejscowego - miejscowego planu zagospodarowania terenu; - art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnianie przepisów prawa budowalnego i miejscowego przy ocenie materiału dowodowego w sprawie, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie; - art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w zakresie zarzutów określonych w pkt. 1-12 i 13- 19, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 8 § 2 k.p.a., poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. W orzecznictwie sądowym, za naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa, uznaje się m.in. takie działanie organów administracji publicznej jak zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; - art. 16 k.p.a., poprzez bezpodstawne naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych, w niemającym podstaw prawnych, nadzwyczajnym trybie weryfikacji, który stanowi wyjątek od przyjętej zasady, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; - art. 77 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności zbadania jego zgodności z przepisami prawa budowlanego, miejscowego i wydanymi ocenami prawnymi, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie pełnej oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w postępowaniu nadzwyczajnym, w odniesieniu do postępowania zwykłego, w szczególności dla nieistotności badań geologicznych do nałożenia obowiązku wykonania trwałej przegrody, szczególnie przy piaszczystym, sypkim gruncie, a mających tylko wpływ na jej wielkość, tj. parametry metryczno-techniczne, którzy inwestorzy musieliby wykonać budując dom zgodnie z prawem, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 107 § 3 k.p.a., poprzez pominięcie i nieustosunkowanie się w uzasadnieniu faktycznym i prawnym do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu od decyzji, w szczególności § 13 pkt 2a i 2c uchwały Rady Miasta [...] z 28 maja 2013 r. nr [...] , wszystkich ocen prawnych wydanych w sprawie, a w szczególności całkowite przemilczenie wyroku WSA sygn. akt II SA/Go 141/17 z 6 kwietnia 2017 r. i NSA sygn. akt. II OSK 2094/17 z 13 września 2019 r., w zakresie: “Podzielić należy też pogląd, że zrealizowanie przez skarżących inwestycji w sposób zgodny z prawem wymagałoby objęcia pozwoleniem na budowę wykonania trwałej przegrody zapewniającej stateczność położonego wyżej terenu działek sąsiednich. (...) Sąd wskazał, że ewentualna konstrukcja oporowa w omawianym przypadku stanowiłaby urządzenie budowlane związane z rozpatrywanym budynkiem, zapewniające zgodność jego budowy na określonej działce budowlanej z cytowanym wcześniej art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.", a nie jak orzeka GINB konstrukcje oporowe "wykonane z kamyczków", pełniące funkcje ogrodzenia oraz nieustosunkowanie i niewdrożenie nowej procedury administracyjnej w trybie art. 61 i kolejne Pr.bud. wobec inwestorów lub właściciela działki [...] i [...] Urzędu Miasta [...] , który w postępowaniu zwykłym nie zgłaszał żadnych uwag i zastrzeżeń, lub właściciela działki [...] , który być może za płytko posadowił budynki wielorodzinne. To Prezydent w tym wypadku wydawał pozwolenie na budowę. Uzasadniając skargę skarżący przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz ustalenia dokonane przez organy. Ponadto przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych wyżej zarzutów. Jednocześnie w uzasadnieniu skargi skarżący na poparcie swoich zarzutów przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. W piśmie z 17 maja 2023 r. swój udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiotowej sprawie zgłosiła Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] , przychylając się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji i wnosząc o oddalenie skargi. Do ww. pisma załączono kopię postanowienia z dnia 19 grudnia 2022 r. o umorzeniu śledztwa oraz kopię aktu oskarżenia sygn. [...] Odpowiedź na skargę udzielił ponadto pełnomocnik inwestorów, wnosząc o jej oddalenie, jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. W pismach procesowych z 27 listopada 2022 r., 21 grudnia 2022 r., 27 stycznia 2023 r., 7 marca 2023 r, 12 kwietnia 2023 r., 21 kwietnia 2023 r., 29 kwietnia 2023 r., 30 maja 2023 r., 1 czerwca 2023 r. i 10 czerwca 2023 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia, które skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola ww. decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi bowiem do oceny, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 września 2022 r., którą organ ten uchylił w części rozstrzygnięcie [...] WINB z 3 sierpnia 2022 r. uchylające po wznowieniu postępowania własną decyzję z 26 kwietnia 2018 r. oraz decyzję PINB z 25 stycznia 2018 r. i nakładające na M .i G. F.określone tam obowiązki, określił nowy termin wykonania nałożonych obowiązków (do 30 września 2023 r.), zaś w pozostałej części utrzymał decyzję [...] WINB w mocy. Skoro wskazane wyżej decyzje zapadły na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, to już na wstępie należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania uregulowane w art. 145–153 k.p.a., jest nadzwyczajną instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie, w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 oraz art. 145a § 1 k.p.a. Katalog przyczyn wznowienia postępowania administracyjnego, wynikający z art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a., jest w zasadzie zamknięty (por. wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 966/98, LEX 41299), aczkolwiek – mimo braku wyraźnego odesłania – trzeba się liczyć z możliwością jego modyfikacji przepisami szczególnymi rangi ustawowej w odniesieniu do określonej kategorii spraw. Większość przyczyn wznowienia postępowania administracyjnego można zakwalifikować jako uchybienia procesowe uznane przez ustawodawcę za poważne i uzasadniające powtórzenie czynności jurysdykcyjnych w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Ale niektóre z nich wymykają się spod takiej kwalifikacji i mogą być postrzegane jako naruszenie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.) albo jako okoliczności w pewnym sensie zewnętrzne, niezależne od organu administracji (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). W każdym przypadku chodzi jednak o to, że konkretyzacja normy materialnej przebiegała, obiektywnie rzecz ujmując, nieprawidłowo i jej efekt jest, a przynajmniej może być wadliwy i wymaga weryfikacji. W ramach ogólnej charakterystyki przyczyn wznowienia postępowania w doktrynie zwraca się także uwagę na możliwość ich sprowadzenia do braku obiektywności organu administracji i braku dostatecznych informacji w sprawie (zob. C. Martysz [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks..., t. 2, s. 273 i powołana tam literatura). Wyliczone enumeratywnie podstawy wznowienia postępowania klasyfikowane są jako ciężkie, kwalifikowane naruszenia przepisów postępowania, a to z tego względu, że otwierają zastrzeżenia co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie ma przy tym znaczenia, czy stanowi to naruszenie przepisów prawa procesowego przez organ administracji publicznej, czy też z uwagi na obowiązujące przepisy prawa procesowego, w tym szczególnie zasadę prawdy obiektywnej, ustalony stan faktyczny sprawy, będący podstawą faktyczną rozstrzygnięcia decyzją ostateczną. Podstawę wznowienia postępowania w rozpoznawanej sprawie stanowiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. przyjęcie przez organy, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, ale nieznane organowi, który wydał ostateczną decyzję w sprawie. Posłużenie się przez ustawodawcę na gruncie ww. normy prawnej konstrukcją alternatywy wskazuje, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody mogą, ale nie muszą, iść w parze (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1358/10, LEX nr 1151651). W konsekwencji będzie to oznaczało, że w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ustawodawca zawarł dwie przesłanki wznowienia, które łączy element nowości w postępowaniu, istotności, istnienia w dniu wydania decyzji oraz ich nieznajomości organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi. Stan ten ma przy tym wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Okolicznością faktyczną istotną dla sprawy jest zatem taka tylko okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 25 czerwca 1985 r., sygn. akt I SA 198/85, ONSA 1985/1, poz. 35; z dnia 6 stycznia 1998 r., sygn. akt IV SA 1302/97, LEX nr 43148; z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I SA/Łd 1440/97, POP 2001/2, poz. 29; z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt V SA 1885/99, LEX nr 50152). Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności faktycznych znanych organowi w dniu wydania decyzji jest rażącym naruszeniem prawa (zob. wyrok NSA z 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 737/97, LEX nr 33391). Okoliczność faktyczna wynikająca z akt sprawy, jak też dowód w nich zawarty nie mają waloru "nowej okoliczności faktycznej" i "nowego dowodu" w sprawie (zob. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 26 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1454/99, OSP 2001/2, poz. 21). Niemniej należy zgodzić się ze stanowiskiem GINB wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że o ile za nową okoliczność faktyczną nie może być uznana opinia biegłego sporządzona po wydaniu decyzji, to jednak mogą nią być fakty wynikające z tej opinii (zob. wyrok NSA z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt III SA 1165/97, LEX nr 36900). Wobec powyższego, w kontekście przesłanek wynikających z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., rozważenia wymaga, czy ustalenia wynikające z opinii uzyskanych przez organy w toku postępowania nadzwyczajnego mogą wskazywać na istnienie pewnych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które istniały w dacie orzekania przez [...] WINB decyzją ostateczną z 26 kwietnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków na M. i G.F., ale które nie były temu organowi wówczas znane. Tutejszy Sąd doszedł do wniosku, że znajdujące się w aktach sprawy ekspertyzy z października 2021 r. i maja 2022 r., na które powołały się organy – tylko częściowo są nośnikiem okoliczności, które mogły mieć istotne znaczenie w sprawie, a które nie były znane organowi wydającemu decyzję ostateczną. Przed przystąpieniem do analizy tej kwestii, wymaga wyjaśnienia, że wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie w oparciu o niektóre ustalenia wynikające z ww. ekspertyz, co do zasady nie stoi na przeszkodzie fakt kontroli sądowej decyzji [...] WINB z 26 kwietnia 2018 r. znak [...] Jak bowiem słusznie zauważył organ odwoławczy, instytucja wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. już sama w sobie niejako zakłada, że w sprawie wyszły na jaw takie okoliczności faktyczne, które gdyby byłyby znane organom i sądom w niej orzekającym, to mogłyby zapaść odmienne rozstrzygnięcia. Chodzi tu o okoliczności istotne z punktu widzenia wyniku sprawy. Trzeba zatem zauważyć, że jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 września 2018 r. (sygn. akt II SA/ Go 432/18) Sąd ten uznał za ustalone w okolicznościach faktycznych sprawy to, że zakres robót naprawczych powinien "obejmować eliminację negatywnych skutków odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego w postaci obniżenia terenu działki nr [...] (...)." Opierając się zatem na uzyskanych wówczas ekspertyzach z września 2015 r. wraz z aneksem ze stycznia 2016 r Sąd ten stwierdził, że w pełni zasadne było nałożenie przez organy obowiązków obejmujących wykonanie zabezpieczeń takiego rodzaju, jak w nich wskazane, tj. wykonania pełnych konstrukcji oporowych, celem stabilizacji skarpy i zabezpieczenia jej podnóża. Wnioskując z przeciwieństwa, gdyby Sądowi znane były odmienne wnioski, jakie wypływają z aktualnie sporządzonych analiz, kategorycznie wykluczających zasadność stosowania konstrukcji oporowych zatrzymujących wodę u podnóża skarpy w sąsiedztwie działki inwestorów, orzeczenie Sądu mogłoby być inne. W tym stanie rzeczy, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów skargi, w których sygnalizowane jest naruszenie przez organy dyspozycji at. 153 p.p.s.a., ale jedynie w zakresie, w jakim dotyczy to określenia nowego sposobu wykonania robót budowlanych zabezpieczających podnóże skarpy na działce nr [...] przy ul. [...] . Sąd w tej materii, jako nowe okoliczności w sprawie, przy tym wszechstronnie umotywowane i przekonujące, uznał wnioski płynące z "Ekspertyzy stateczności skarpy zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] na działce o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie 0005", opracowanej w maju 2022 r. na zlecenie Prezydenta Miasta [...] przez zespół ekspertów pod kierunkiem dr hab. inż. W. S., prof. Uniwersytetu [...] o, wraz z wyjaśnieniami do tego opracowania, przedłożonymi przez jego autorów, w tym odniesieniami zawartymi w piśmie z 28 czerwca 2022 r.. Z powyższej opinii, popartej aktualnie przeprowadzonymi badaniami i analizami, wynika niezbicie, że choć skarpa przy granicy działek nr ewid. [...] i [...] - pomimo jej nielegalnego podcięcia przez inwestorów – M. i G. F.- zachowała stateczność, to jednak stopień wykorzystania nośności gruntu niebezpiecznie wzrósł, a w przypadku istotnego wzrostu wilgotności, przy pełnej saturacji gruntu, skarpa może tę stateczność utracić. W związku z tym eksperci jednoznacznie zasugerowali umocnienie dolnej części skarpy, jednak stanowczo wykluczyli wykonanie w tym celu ściany szczelnej, zarówno ze względów wykonawczych (trudność dojazdu sprzętu) jak i ze względu na mechanikę podłoża. W ekspertyzie wyraźnie wskazano, że "zablokowanie naturalnego przepływu wód podziemnych doprowadzi do wzrostu wilgotności skarpy i redukcji wytrzymałości gruntu". Zamiast tego rzeczoznawcy zaproponowali "(...) zastosowanie gwoździ gruntowych do wzmocnienia zagrożonego odcinka skarpy (...)" bądź wdrożenie innego równie skutecznego rozwiązania, jak np. "wykonania przypory z gruntu zbrojonego redukującej nachylenie newralgicznej części skarpy". Za fundamentalne w sprawie – z uwagi na wielokrotnie podkreślane zagrożenie utartą stateczności skarpy – eksperci uznali jednak rozwiązanie zapewniające swobodny przepływ wód opadowych i sączeń. Tym samym, stanowczo wykluczono dopuszczalność realizacji szczelnych konstrukcji oporowych, których wykonanie nakazano w ostatecznej decyzji [...] WINB z 26 kwietnia 2018 r. znak [...] To właśnie tego rodzaju ustalenia należy uznać za nowe okoliczności, nie znane organom nadzoru budowlanego i sądom orzekającym w sprawie, lecz istniejące w dniu wydania ww. decyzji ostatecznej. Nie sposób przy tym zaprzeczyć, że ustalenia i konkluzje zamieszczone w przedmiotowej ekspertyzie mają istotne znaczenie w sprawie, albowiem w gruncie rzeczy przesądzają o rodzaju i zakresie rozwiązań, jakie powinny być wdrożone w celu zapobieżenia skutkom odstępstwa przez inwestorów od zatwierdzonego projektu budowlanego i udzielonego pozwolenia na budowę, w zakresie ustabilizowania skarpy położonej w sąsiedztwie inwestycji. Wnioski wynikające z ekspertyzy biegłych z Uniwersytety [...] wskazują zatem na nieprawidłowy charakter obowiązków nałożonych w decyzji ostatecznej [...] WINB, a w konsekwencji na konieczność uchylenia tego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej je decyzji PINB, jednakże wyłącznie w zakresie, w jakim dotyczy to zabezpieczeń na granicy działek nr ewid. [...] i [...] . Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że przywołana wyżej ekspertyza naukowców z Uniwersytetu [...] z maja 2022 r. potwierdza "niestateczność" badanej skarpy wskutek nieprawidłowych robót budowlanych przeprowadzonych przez inwestorów na działce nr [...] i wynikającą stąd konieczność przedsięwzięcia działań zapobiegających temu zjawisku. Jednocześnie nie uszło uwadze Sądu, że opinia ta podważa w istotny sposób wiarygodność ustaleń ekspertyzy z października 2021 r. autorstwa H. M. przeprowadzonej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w [...] . Odnosząc się do ustaleń tego ostatniego opracowania eksperci wytknęli bowiem, że "w treści ekspertyzy nie zamieszczono wyników analiz rachunkowych przedmiotowej skarpy w ramach przyjętych założeń. Zamieszczono jednak przekrój geotechniczny oraz tabelę parametrów geotechnicznych, ustalonych na potrzeby oceny stateczności układu." Jednakże w oparciu o te dane, eksperci Uniwersytetu [...] wykonali obliczenia uzupełniające, których – jak wskazano – "wyniki potwierdzają, że dolna część skarpy, dla której w ekspertyzie sugeruje się wzmocnienie, jest niestateczna". Co więcej, specjaliści zauważyli, że wnioski zawarte we wspomnianej ekspertyzie biegłego "w kontekście zawartych w niej danych liczbowych i geometrycznych są niezrozumiałe", zaś weryfikację poprawności przyjętych przez nich obliczeń można "łatwo przeprowadzić, nawet nie dysponując specjalistycznym oprogramowaniem". Analiza rzeczonej ekspertyzy z października 2021 r. budzi poza tym szereg innych oczywistych i poważnych zastrzeżeń i wątpliwości, o czym będzie mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia. Przed przystąpieniem do tej oceny, wymaga jednak przypomnienia, że jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, tryb postępowania w przedmiotowej sprawie (art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud.) oraz fakt, iż podczas realizacji inwestycji doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, został już przesądzony w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych orzekających w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3). Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12 i 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1762/12). Podobnie z art. 170 p.p.s.a. wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe przepisy skutkują zatem związaniem tutejszego Sądu oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 września 2018 r., sygn. akt II SA/Go 432/18 oraz wyroku NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 581/19. Zważając na te regulacje prawne oraz ustalenia i materiał zgromadzony w postępowaniu wznowieniowym, Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów nadzoru budowlanego zapadłe w niniejszej sprawie są nieprawidłowe, gdyż nie uwzględniają tych zagadnień, które zostały już de facto przesądzone w ww. orzeczeniach sądów. Jakkolwiek można zgodzić się oceną organów, że sprawie zostały ujawnione nowe istotne okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to jak jednak wynika z uprzednio omówionych aspektów sprawy, dotyczą one wyłącznie zagadnień związanych z właściwym sposobem zabezpieczenia skarpy zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] . Zdaniem Sądu, nie można natomiast zasadnie twierdzić, że przedmiotowe ustalenia stanowią nowe okoliczności faktyczne, które mogą być w równym stopniu odnoszone do tego zakresu ostatecznej decyzji [...] WINB, które dotyczyły zasadności obowiązków wykonania odpowiednich zabezpieczeń także od strony działki skarżącego nr ewid. [...] Przede wszystkim należy zauważyć, że już w wyroku z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Go 141/17, WSA w Gorzowie za w pełni uzasadnioną uznał konieczność wykonania przez inwestorów – M. i G. F., konstrukcji oporowych na granicy z działką nr [...] , z uwagi na potrzebę zabezpieczenia mienia właściciela tej działki, które zostało zagrożone nieuprawnionym działaniem inwestorów, polegającym na dokonaniu znacznej zmiany (obniżenia) rzędnych i poziomu terenu działki nr ewid. [...] Ocenę tę podzielił także Sąd I instancji w powołanym uprzednio prawomocnym wyroku z 13 września 2018 r., sygn. akt II SA/Go 432/18, przyjmując za trafne ustalenia organów, wedle których "Obniżenie terenu działki nr [...] spowodowało osunięcie się gruntu z przyległego do terenu inwestycji pasa działki sąsiedniej nr [...] i zmianę w ukształtowaniu terenu obu działek, co stanowi o wykonaniu robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego na działce Państwa F. w sposób powodujący zagrożenie bezpieczeństwa mienia P. N.. Wykonane roboty budowlane na działce spowodowały także zagrożenie środowiska ze względu na fakt, iż w trakcie realizacji budowy inwestorzy nie uwzględnili konieczności ochrony naturalnego ukształtowania terenu." Przesądzenia powyższej kwestii zdaje się nie negować także sam GINB, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wpierw przyznał, że "(...) z okoliczności sprawy (przedstawionych zarówno w materiale dowodowym dotychczasowym, jak i zebranym w toku postępowania wznowieniowego) ewidentnie wynika, iż zrealizowanie przez inwestorów robót z istotnym odstąpieniem od projektu doprowadziło do naruszenia stosunków gruntowych w otoczeniu inwestycji, i które wymagają podjęcia działań zabezpieczających. Według GINB, oceny wymagało zatem jedynie to, jakie działania będą w tej sytuacji najbardziej adekwatne do stwierdzonych naruszeń, tak aby z jednej strony usunąć stan niezgodności z prawem wykonanych robót, a z drugiej aby móc ochronić uzasadnione interesy osób trzecich." Dalej natomiast przedstawił rozważania dotyczące jedynie "zasadności rozwiązań przyjętych dla zabezpieczenia newralgicznej części skarpy". W tym stanie rzeczy, za naruszające dyspozycję art. 153 p.p.s.a. uznać przyjdzie dalsze postępowanie organów, które następnie – jak gdyby bez głębszej refleksji – dokonały analizy zasadności w ogóle stosowania jakichkolwiek zabezpieczeń od strony działki skarżącego nr ewid. [...] Z całą bezwzględnością nie można zaakceptować stanu, w którym argumentacja organów w tym względzie oparta została wyłącznie na konkluzjach ekspertyzy z października 2021 r. autorstwa H. M. Jest tak po pierwsze dlatego, że jak trafnie dostrzegł sam organ odwoławczy, powyższe zagadnienie w ogóle nie było przedmiotem badania i oceny ekspertów z Uniwersytetu [...] , których wnioski organy uznały za najbardziej wiarygodne w sprawie. Autorzy ekspertyzy z maja 2022 r. wyraźnie wskazali, że kwestia ta nie podlegała ich analizie, gdyż była już poddana ocenie innych rzeczoznawców. Tym niemniej, takie stwierdzenie oznacza, że chodzi tu nie tylko o ekspertyzę z października 2021 r. autorstwa H. M., ale również opinie techniczne z lat 2015-2016 zgromadzone w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną [...] WINB, a które przewidywały konieczność wykonania zabezpieczeń także na granicy z działką skarżącego nr ewid. [...] Tymczasem, we wznowionym postępowaniu, organy jak gdyby ignorując ustalenia w tym zakresie, które przecież stanowiły podstawę decyzji ostatecznej [...] WINB i zostały zaakceptowane w ocenach sądów administracyjnych orzekających w sprawie, oparły się na konkluzjach ekspertyzy z października 2021 r. autorstwa H. M., negującej całkowicie zasadność i obowiązek wykonania jakichkolwiek zabezpieczeń na działce objętej inwestycją nr ewid. [...] , w tym w granicy z działką P. N. nr ewid. [...]. Zdaniem Sądu, organy błędnie przyjęły, że nową okolicznością w sprawie mogą stanowić także inne ustalenia opinii ww. eksperta, które nie dotyczą w istocie stosunków gruntowych panujących na danym terenie, a przemawiających li tylko za niezasadnością stosowania dotychczas przewidzianych rozwiązań (szczelnych konstrukcji oproowych). W postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną [...] WINB oraz w przywołanych uprzednio prawomocnych wyrokach WSA w Gorzowie Wlkp. uznano za niezbędne w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem wykonanie odpowiednich zabezpieczeń powstrzymujących osuwanie się gruntu również na działce skarżącego nr ewid. [...]. Wbrew tym ustaleniom, aktualnie organy przyjęły, posiłkując się wyłącznie wnioskami ekspertyzy H. M., że "zmiany na obszarze działek sąsiednich są na tyle nieistotne (powstanie skarpy i niewielkie osunięcie się gruntu), że nie wpływają na możliwość zagospodarowania działki nr [...] ". Co więcej, zupełnie odmienne niż wynikało to z decyzji ostatecznych PINB i [...] WINB, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że "z dostępnego materiału dowodowego już na pierwszy rzut oka wynika, że różnica poziomów miedzy działkami nr [...] i [...] jest stosunkowo niewielka." i "Nie jest nadzwyczajną sytuacja występowania tego typu różnic miedzy nieruchomościami położonymi na terenach pagórkowatych czy górzystych (...)." Organ doszedł zatem do wniosku, że sytuacja ta nie wymaga stosowania grodzic, gdyż "żaden z przeprowadzonych dowodów nie wskazuje na jakiekolwiek ryzyko osuwania się gruntu z działki nr [...] ani nie przewiduje wystąpienia zagrożeń dla innych dóbr prawnie chronionych", Tym samym, organ odwoławczy całkowicie pominął ustalenia postępowania zakończonego ostateczną decyzją [...] WINB i zaakceptowane w wyżej wskazanych wyrokach sądów, a dotyczące potrzeby zabezpieczenia nieruchomości skarżącego, przed skutkami nieprawidłowych działań inwestorów. Działając w ramach wznowionego postępowania, niejako w oderwaniu od ram wyznaczonych przesłanką z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w zasadzie dokonał w przedmiotowym zakresie odmiennej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Przy tym uczynił tak, choć nie zmieniły się uwarunkowania faktyczne w kwestii zaistniałego wskutek – prowadzonych z pogwałceniem prawa przez inwestorów robót budowlanych – naruszenia słusznych interesów P. N., które przejawiają się niedozwoloną zmianą stosunków gruntowych i ingerencją w nieruchomość skarżącego. Jak bowiem wynika z niezakwestionowanych ustaleń w sprawie (zob. m.in. uzasadnienie decyzji PINB z 25 stycznia 2018 r., str. 4), nielegalne obniżenie przez inwestorów rzędnych terenu doprowadziło do powstania skarpy pomiędzy działką inwestorów nr [...] a działką skarżącego nr [...] Z kolei ta "niestotna" – w ocenie GINB – różnica wysokości między poziomem tych działek zawiera się w przedziale od 1,32 m aż do 3,92 m i sięga w głąb nieruchomości inwestora nr [...] na głębokość ok. 3 m. Powyższe doprowadziło do osuwania się gruntu na działce inwestora, stwarzając zagrożenie dla tej nieruchomości i wykluczając możliwość jej zagospodarowania. Zostało ono uprzednio ocenione jako "znaczne" przez sądy administracyjne i uznane za wymagające nakazania podjęcia przez inwestorów odpowiednich działań zabezpieczających. Już tylko to ustalenie wskazuje na nieadekwatność obecnych wniosków GINB zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Po drugie organ odwoławczy, jak się zdaje w ogóle nie zauważył, że niektóre tezy ekspertyzy z października 2021 r., na które się powołał, wykraczają w sposób oczywisty poza jej zakres wyznaczony przez Prokuraturę Rejonową w [...] jako mającą dać odpowiedź na wątpliwości dotyczące "Potencjalnych skutków montażu ścianek Larssena i wywołanych tym montażem drgań w aspekcie zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób albo mienia w wielkich rozmiarach lub sprowadzenia bezpośredniego takiego zagrożenia na działce nr ewid. [...] obręb ewid. [...] przy ul. [...] .". Wnioski biegłego wykraczają nawet poza związane z tak określonym przedmiotem opinii pytania postawione przez Prokuratora, a przy tym stanowią dowolnie wyrażone przemyślenia biegłego, których prawidłowość musi budzić uzasadnione zastrzeżenia. Ekspert nie tylko w dość swobodny sposób wyszedł poza zakreślony przedmiot opinii, jednocześnie wkraczając w materię, która była już przedmiotem oceny prawnej organów administracji oraz sądów administracyjnych, lecz nawet dokonał krytyki racjonalności i zasadności prowadzonego postępowania, formułując niekiedy wywody nie znajdujące żadnego oparcia w przepisach Prawa budowlanego, czy wręcz podważające obowiązujące na danym terenie przepisy Planu miejscowego. I tak np. biegły na str. 30 (pkt 6) ekspertyzy stwierdza arbitralnie, że "Planowany do realizacji budynek mieszkalny jednorodzinny na działce [...] nie może być zrealizowany na rzędnej (stan "0") nieuwzględniającej poziomu posadowienia budynków zlokalizowanych na działkach [...] [...] które winny być zalegalizowane (...)", przy czym autor ekspertyzy zdaje się nie zauważać, że to właśnie budynki sąsiednie zostały wybudowane z naruszeniem obowiązujących przepisów, na skutek niedozwolonego obniżenia terenu. Następnie ekspert stwierdza (pkt 5 na str. 31 ekspertyzy), że to właściciel działki nr [...] powinien obniżyć wysokość należącej do niego nieruchomości, a więc dokonać działań niezgodnych z prawem, co w ocenie tego eksperta niweczy "sens odtwarzania pierwotnego ukształtowania" terenu należącego do skarżącego. Wobec tak przyjętych założeń, autor opinii posunął się nawet do stwierdzenia, że "Żądanie w trybie postepowania administracyjnego (...) wykonania na granicy działki [...] zabezpieczenia w postaci konstrukcji oporowych o odpowiedniej wysokości chroniących teren działek sąsiednich przed dalszymi zmianami w zakresie ich naturalnego ukształtowania oraz umożliwiających odtworzenie pierwotnego kształtu działki [...] jest niczym nieuzasadnione." Tego rodzaju stwierdzenia zamieszczone w ekspertyzie z października 2021 r., zdaniem Sądu w składzie tu orzekającym, pozwalają ją ocenić jako co najmniej nierzetelną i nieprofesjonalną we wskazanym zakresie. Ocenę tę poniekąd potwierdza zresztą również opinia wyrażona w omówionej już we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia ekspertyzie pracowników naukowych Uniwersytetu [...] , którzy niektóre konkluzje zawarte w ww. analizie H. M. uznali za "niezrozumiałe". Mając na uwadze dotychczasowe ustalenia i oceny dokonane w sprawie, za niedopuszczalne uznać wypada bezkrytyczne powielenie tej argumentacji przez organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji. Powyższe świadczy o całkowitym zignorowaniu przez eksperta, a następnie przez organy orzekające w sprawie, tych aspektów sprawy, które były już przedmiotem kontroli sądów i wyrażonej przez nie wiążącej oceny prawnej, co prowadzi do naruszenia art. 153 p.p.s.a. O ile powyższe zastrzeżenie nie może dotyczyć problematyki rozwiązań, jakie powinny być zastosowane w odniesieniu do zabezpieczenia skarpy położonej na działce nr ewid. [...] , z uwagi na nowe okoliczności, jakie ujawniły się w sprawie, a dotyczące morfologii gruntu skarpy na działce nr [...] , o tyle nie dotyczy to samej konieczności odpowiedniego zabezpieczenia przed osuwaniem się działki należącej do skarżącego nr [...] . W tym zakresie – w ocenie tutejszego Sądu – nie zostały bowiem ujawnione jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne nieznane organom wydającym ostateczne decyzje w sprawie, które wskazywałyby na brak potrzeby zastosowania tego rodzaju środków. Za taką nie może być uznana ekspertyza z października 2021 r. autorstwa H.M., która nie jest nośnikiem żadnych nowych i wiarygodnych faktów w przedmiotowym zakresie, a stanowi jedynie polemikę z wcześniej posiadanymi przez organy ocenami technicznymi. Ponownie wypada w tym miejscu wyjaśnić, że odmienna, a nawet błędna ocena dowodu bądź okoliczności, które istniały i były znane organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania. Błędna bowiem ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje i tylko jedna z nich, ta druga, stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2004 r., III SA 2928/03; wyrok NSA z dnia 24 lipca 2018 r., I FSK 1749/16, CBOSA). Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego – związane oceną prawną i wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym uzasadnieniu – zobowiązane będą ponownie rozważyć powinność nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania odpowiednich zabezpieczeń pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...] w sposób który będzie właściwy dla prawidłowego zabezpieczenia nieruchomości skarżącego przed osuwaniem się ziemi, tak aby zapewnione zostało poszanowanie słusznych interesów właściciela działki nr ewid. [...] i możliwości jej zagospodarowania zgodnie z przeznaczeniem. Niezależnie od powyższego, Sąd dostrzegł, że w rozważaniach organów zupełnie pominięta została kwestia zgodności przyjętego przez nie obecnie sposobu zabezpieczenia ewentualnych osuwisk ziemi ze skarpy od strony działki nr [...] przy ul. [...] z przepisami obowiązującego na tym terenie Planu miejscowego, na co - nie bez racji - uwagę zwraca skarżący. Trzeba bowiem pamiętać, że aktualnie rozważane zabezpieczenia mają być – zgodnie z ustaleniami organów – realizowane na tej działce gruntu, a nie na nieruchomości inwestorów, co wymaga sprawdzenia, czy nakazane obowiązki nie kolidują z przeznaczeniem wspomnianej działki w MPZP. Poza tym, uzasadnione wątpliwości budzi uznanie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego (str. 16 akapit drugi) za zupełnie zbędne uwzględnienie nakazanych do wykonania zabezpieczeń w projekcie budowlanym zamiennym i przyjęcie, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, że "kwestia ta może zostać określona w projekcie wykonawczym". Sąd dostrzegł tymczasem, że w części I pkt 1 rozstrzygnięcia [...] WINB, co do którego organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy, nałożono na inwestorów obowiązek "sporządzenia i przedstawienia (...) egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzgledniającego (...) zakres robót budowlanych (naprawczych), o których mowa w pkt 2". Treść wydanego rozstrzygnięcia budzi zatem poważne zastrzeżenia w kontekście argumentacji wyrażonej w uzasadnieniu decyzji GINB i powinna zostać wyjaśniona przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez organy. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasadzając od GINB na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które składa się uiszczony wpis od skargi.. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.