II OZ 891/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K.1, D.K.2, K.P., R.P. na zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 389/24 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2023 r., nr 2191/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K.2 oraz K.P.; 2. odrzucić zażalenie D.K.1 oraz R.P. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 grudnia 2023 r., nr 2191/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, zarządzeniem z 14 października 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 389/24, wezwał skarżące do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi (k. 22 a.s.) w kwocie 100 (sto) złotych, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2003 Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej: "rozporządzenie RM"). Zażalenie na powyższe zarządzenie wnieśli D.K.1, D.K.2, K.P., R.P. W uzasadnieniu podniesiono argumentację odnoszącą się do postępowania w przedmiocie "udzielenia pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych", jak również kwestionującą czynności organu wskazując na zasadność wniesionej skargi i do niej się odnoszącą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie D.K.2 oraz K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie D.K.1 oraz R.P. podlega odrzuceniu. Po wpłynięciu środka odwoławczego do zadań sądu I instancji należy zbadanie, czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według zaś art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym – 100 złotych. Natomiast w myśl art. 214 p.p.s.a., do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o ile ustawa nie stanowi inaczej (§ 1). Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie (§ 2 zd. 1), w przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (§ 2 zd. 2). W niniejszej sprawie zastosowanie ma zdanie pierwsze, tym samym skarżące, których uprawnienia i obowiązki są wspólne, zostały prawidłowo wezwane do uiszczenia wpisu, jednocześnie skarżące zostały prawidłowo pouczone o rygorze niezastosowania się do wezwania. Również wysokość należnego wpisu została określona prawidłowo. Należy przy tym wyjaśnić, że zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ewentualne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób korzystny dla skarżących. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony, a postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w sprawie sygn. VII SPP/Wa 215-216/24 zostało prawomocnie zakończone odmową. Z tego względu skarżące zasadnie zostały powtórnie wezwane do uiszczenia wpisu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Na podstawie art. 198 p.p.s.a. przepis ten ma zastosowanie także do zarządzeń przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Natomiast na zasadzie art. 227 § 1 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Za koniecznością odrzucenia zażalenia D.K.1 oraz R.P. przemawia fakt, że wyżej powołana niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Natomiast przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą również wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne (odrzucenie skargi na wypadek nieuiszczenia w terminie opłaty sądowej) dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia – w tym przypadku wyłącznie D.K.2 oraz K.P. Z tych przyczyn zażalenie złożone przez D.K.1 i R.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII wzywające D.K.2 oraz K.P. do uiszczenia wpisu od skargi jest niedopuszczalne, ponieważ osoby te nie były adresatami tego zarządzenia. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.