I FZ 82/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 1041/24 o odrzuceniu skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 października 2024 r. nr 2201-IGC.4103.39.2024.SL w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. S. B. zażaleniem z dnia 19 marca 2025 r. zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 1041/24, o odrzuceniu jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 18 października 2024 r., nr 2201-IGC.4103.39.2024.SL, w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów [tzn. uznania tego podatku za należny od importu towarów w ramach zgłoszenia celnego z dnia 24 lipca 2023 r., nr [...], przy czym wymieniona decyzja była skierowana do dwóch podmiotów, a mianowicie importera, tj. M. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w P. (dalej: spółka M), oraz przedstawiciela bezpośredniego tej spółki w osobie S. B. (dalej: Strona lub Skarżąca) - przyp. NSA]. 2. Z akt sądowych wynikało, że: - w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 grudnia 2024 r., którym jako uczestnika postępowania sądowego w sprawie ze skargi Strony wskazano spółkę M, pismem sądowym z dnia 2 stycznia 2025 r. wezwano Skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 19 listopada 2024 r. na decyzję Dyrektor IAS z dnia 18 października 2024 r., nr 2201-IGC.4103.39.2024.SL, przez nadesłania odpisu skargi wraz z załącznikami celem doręczenia uczestnikowi postępowania, podania wartości przedmiotu zaskarżenia oraz numeru PESEL Skarżącej, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi; - przesyłka z wezwaniem została doręczona Stronie w dniu 7 stycznia 2025 r.; - w odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 14 stycznia 2025 r. Skarżąca podała numer PESEL i wartość przedmiotu zaskarżenia, a także dołączyła do tego pisma datowany na dzień 4 grudnia 2024 r. odpis wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wraz z kopią orzeczenia o niepełnosprawności syna. Mając na uwadze przywołane okoliczności związane z usuwaniem braków formalnych skargi, Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 1041/24, odrzucił skargę Skarżącej z uwagi na nieuzupełnienie braku w zakresie przedłożenia odpisu skargi z załącznikami. Podstawą tego orzeczenia stanowił art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm; dalej: P.p.s.a.). 3. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i przyjęcie skargi do rozpoznania. Zarzuciła Sądowi naruszenie art. 46 i art. 47 P.p.s.a. przez nieprecyzyjne określenie braków formalnych, co budziło wątpliwości interpretacyjne wezwania, a to nie powinno mieć ujemnych skutków dla Strony. Skarżąca stwierdziła, że jest przekonana, że wnosząc skargę za pośrednictwem Dyrektora IAS złożyła ją wraz z odpisem skargi i nie ma wiedzy dlaczego organ ten nie przekazał [Sądowi] kompletu dokumentów. Co do wezwania otrzymanego w dniu 7 stycznia 2025 r. Skarżąca wyjaśniła, że oczekiwano nim uzupełnienia braków formalnych pisma poprzez załączenie m.in. odpisu skargi, ale nie wskazano dokładnie o jakie pismo chodzi, zaś w toku postępowania składała ona bezpośrednio do Sądu jedno pismo, tj. wniosek o wstrzymanie egzekucji. Natomiast dopiero z treści uzasadnienia postanowienia z dnia 27 stycznia 2025 r. Skarżąca powzięła informację, że Sąd żądał dodatkowego egzemplarza skargi z dnia 19 listopada 2024 r. wysłanej do organu w dniu 25 listopada 2024 r. [w zażaleniu poddano omyłkowo "2025 r." - przyp. NSA]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że w niniejszej sprawie występował brak formalny w zakresie nieprzedłożenia przez Stronę odpisu skargi z załącznikami. 4.1. Stosownie do art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Z kolei według art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna między innymi wskazywać zaskarżoną decyzję oraz czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a te zawiera także art. 46 P.p.s.a. Dołączenie odpisu skargi wraz z odpisami załączników stanowi istotny element, którego brak uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Brak ten podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. Konsekwencją nieuzupełnienia braku formalnego jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, stwierdził, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (ONSAiWSA 2014/3/39, OSP 2014/9/84, LEX nr 1404016). 4.2. W niniejszej sprawie należało zwrócić uwagę, że Skarżąca podniosła w zażaleniu istnienie u niej przekonania o złożeniu ze skargą także odpisu skargi, konstatując również, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi było nieprawidłowe. Należało zatem skonfrontować jej twierdzenia z aktami sądowymi dwóch niżej wymienionych jej spraw zawisłych w Sądzie pierwszej instancji pod sygn. I SA/Gd 1041/24 i I SA/Gd 1042/24. Dopiero bowiem te obie sprawy, przy uwzględnieniu dołączonych do nich akt administracyjnych, łącznie dawały obraz faktycznych działań procesowych podjętych przez Skarżącą. 4.3. W tym względzie najpierw odnotować więc wypadało, że Dyrektor IAS wydał w dniu 18 października 2024 r. dwie decyzje i każda z nich zapadła w stosunku do dwóch podmiotów, tj. spółki M oraz Strony. Ta ostatnia, jako przedstawiciel bezpośredni spółki w sprawach celnych obejmujących dopuszczenie do obrotu importowanych towarów w ramach dwóch zgłoszeń celnych z dnia 24 lipca 2023 r., została na podstawie art. 33a ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570, z późn. zm.) uznana za osobę odpowiedzialną solidarnie ze spółką za nierozliczony przez nią podatek VAT z tytułu importu towarów [kwestia ta w ramach niniejszej sprawy nie podlega ocenie]. Spółka nie składając skarg na decyzje Dyrektora IAS, stała się w postępowaniu sądowoadministracyjnym uczestnikiem postępowania na prawach strony zgodnie z art. 33 § 1 P.p.s.a. W świetle tego przepisu osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Taki status spółki M oznaczał zatem konieczność złożenia przez Skarżącą odpisu skargi z załącznikami dla tej spółki. 4.4. Z kolei w złożonej Sądowi pierwszej instancji odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS zawarł następującą informację: "organ odwoławczy uważa za celowe odnotować, że Skarżąca w jednobrzmiących pismach wniosła skargę na dwie decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 18 października 2024r. oznaczone numerami 2201-IGC.4103.39.2024.SL i 2201-IGC.4103.40.2024.SL. Ww. pisma wskazują oba numery nie precyzując, której konkretnie decyzji dotyczą. Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku informuje, że do odpowiedzi na skargę załączono wszystkie dokumenty jakie zostały przekazane przez Skarżącą (brak odpisów).". Identyczna treść znalazła się w odpowiedzi na skargę, którą przedstawił Dyrektor IAS w drugiej ze spraw, zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Gd 1042/24. Powyższe oznaczało, że Skarżąca wniosła w istocie dwie skargi, ale wyrażone w jednym tożsamym treściowo piśmie (jednym pismem objęła oba akty - dwie decyzje Dyrektora IAS z dnia 18 października 2024 r.). Pismo to złożyła przy tym w dwóch identycznych egzemplarzach opatrzonych własnoręcznym podpisem wraz z załącznikami do każdego z nich. Pozwalało to przyjąć, że jeden egzemplarz (z załącznikami) stanowił skargę (w istocie dwie skargi na dwie decyzje), a drugi egzemplarz (z załącznikami) należało traktować jako odpis skargi (w istocie dwóch skarg na dwie decyzje). Z kolei Dyrektor IAS niejako w domyśle "rozdzielił" skargi Strony ujęte w tym samym piśmie w ten sposób, że jeden egzemplarz pisma (z załącznikami) uznał za skargę dotyczącą decyzji nr 2201-IGC.4103.39.2024.SL, a drugi egzemplarz pisma (z załącznikami), który należało traktować jako odpis skargi (w istocie skarg) na obie decyzje, za skargę dotyczącą decyzji nr 2201-IGC.4103.40.2024.SL. 4.5. Podsumowując, z akt sądowych sprawy o sygn. I SA/Gd 1041/24 (objętej zażaleniem rozpoznanym w niniejszej sprawie pod sygn. akt I FZ 82/25) oraz drugiej sprawy Skarżącej zainicjowanej jej skargą zarejestrowaną pod sygn. akt I SA/Gd 1042/24 (objętej drugim z zażaleń rozpoznanym pod sygn. akt I FZ 83/25) wynika, że Skarżąca w istocie wniosła do Sądu pierwszej instancji - za pośrednictwem organu podatkowego, tj. Dyrektora IAS - skargę z załącznikami wraz z odpisem owej skargi z załącznikami. Jednym bowiem pismem z dnia 19 listopada 2024 r. (z załącznikami), będącym ową skargą, zaskarżyła dwie decyzje Dyrektora IAS z dnia 18 października 2024 r., tj. tę o nr podanym na wstępie i odnoszącą się do zgłoszenia celnego tam wymienionego oraz decyzję o nr 2201-IGC.4103.40.2024.SL dotyczącą drugiego zgłoszenia celnego także z dnia 24 lipca 2023 r., ale o nr [...] (druga ze spraw Skarżącej). Pismo to, zaskarżające obie decyzje Dyrektora IAS, złożyła w dwóch egzemplarzach własnoręcznie podpisanych, przy czym każdemu z tych egzemplarzy towarzyszyły te same komplety załączników, a całość tej korespondencji nadała jedną przesyłką poleconą w dniu 25 listopada 2024 r. na adres Dyrektora IAS. 4.6. W świetle poczynionych ustaleń należało zatem wskazać, że zgodnie z art. 57 § 3 P.p.s.a. jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg. Z cytowanego przepisu wynika, że w sytuacji takiej, jaka miała miejsce w ramach niniejszej sprawy, prawną kompetencję do rozdzielenia skarg zawartych w jednym piśmie Skarżącej z dnia 19 listopada 2024 r. miał Przewodniczący Wydziału I, a nie organ za pośrednictwem którego skargi zostały wniesione. Jednakże w zarządzeniu tzw. wstępnym Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 grudnia 2024 r. (k. 1 akt sądowych) nie rozdzielono tych spraw, mimo że organ wyraźnie zaznaczył w odpowiedzi na skargę, że zaszła okoliczność zaskarżenia dwóch decyzji w jednym piśmie. Rolą zaś Przewodniczącego było wydanie zarządzenia o prawnym rozdzieleniu skarg celem zarejestrowania dwóch spraw pod oddzielnymi sygnaturami, a nie ich zarejestrowanie przy wykorzystaniu poszczególnych egzemplarzy pism jako oddzielnych już skarg, czyli z zupełnym pominięciem okoliczności, że dwie skargi były w jednym piśmie. Natomiast rzeczą jedynie techniczno-organizacyjną leżącą po stronie Przewodniczącego Wydziału I było zadbanie o to, aby na użytek wykonania zarządzenia o rozdzieleniu skarg zostały sporządzone odpowiednie odpisy/wiarygodne kserokopie dokumentacji do akt sprawy z wydzielonej skargi. W konsekwencji drugi egzemplarz pisma Skarżącej (z załącznikami) zawierającego w swojej treści skargę (w istocie dwie skargi) na dwie decyzje, był odpisem przeznaczonym dla spółki M i to on powinien podlegać doręczeniu uczestnikowi postępowania sądowoadministracyjnego, oczywiście w taki sposób, aby było dla niego jasne, że skarga ta wywołała zawisłość w Sądzie dwóch spraw. 4.7. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane nieprawidłowości w działaniach leżących po stronie Sądu na poprzednim etapie spowodowały, że Skarżąca z naruszeniem art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i art. 47 § 1 P.p.s.a. została wezwana o uzupełnienie braku formalnego, którym skarga nie była obarczona (skarga z załącznikami była złożona wraz z odpisem skargi i jej załącznikami). W konsekwencji wskazanego błędu doszło do nieprawidłowego zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. 4.5. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.