III FSK 796/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 296/23 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 27 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 9 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (sygn. akt I SA/Kr 296/23 wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Postanowieniem z 9 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 1a pkt 2, art. 18, art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm.; dalej jako u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia M.B., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 21 października 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonaną w dniu 19 sierpnia 2022 r. w Banku X. S.A. dot. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 22 października 2018 r., z uwagi na bezprzedmiotowość prowadzenia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium – powołując się na treść art. 1a pkt 2 u.p.e.a. – wskazało, że przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1 a pkt 2 u.p.e.a., ponieważ nie jest to działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego ma wyłączenie cel informacyjny wobec stron postępowania w wyniku zaistniałych zmian bądź zdarzeń nie stanowiących czynności egzekucyjnej. Zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia nie stanowi czynności egzekucyjnej, o której jest mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., a w konsekwencji nie przysługuje na nie skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 tej ustawy. Tym samym, zdaniem Kolegium organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Rozpoznając skargę na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że aktualizacja zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności nie jest tożsama z zajęciem wierzytelności, zatem wbrew stanowisku Skarżącego, nie można tej czynności uznać za czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. Skoro wspomnianych zawiadomień nie można było uznać za działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, organ prawidłowo zakwalifikował je jako czynności materialno-techniczne. Ta zaś nie mogły być przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji, złożone w tym przedmiocie skargi nie mogły skutecznie zainicjować postępowania. Wobec tego organ I instancji prawidłowo zastosował art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skarg na czynności egzekucyjne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. B.. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy pomimo istnienia przesłanek do jego zastosowania, co skutkowało oddaleniem skargi w wypadku, gdy zaskarżone postanowienie obarczone jest wadami polegającymi na naruszeniu przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a to naruszeniu art. 54 § 1 w zw. z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nie przysługuje skarga ponieważ nie jest ona czynnością egzekucyjną. Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 3) przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, które to koszty nie zostały pokryte w części ani w całości; 4) połączenie, na podstawie art. 111 p.p.s.a. niniejszej sprawy z analogiczną sprawą ze skargi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 297/23, doręczonego pełnomocnikowi Strony wraz z uzasadnieniem dnia 16 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zagadnienie będące przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie, tj. możliwość złożenia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, było już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1784/10. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd prawny wyrażony w przywołanym wyroku. Administracyjne postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze cel tego postępowania, określony w art. 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki przymusu, tj. środki egzekucyjne wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Z kolei czynności egzekucyjne, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., mają charakter wykonawczy, ponieważ są podejmowane w celu zastosowania środków egzekucyjnych (tak też przyjmują to komentatorzy do u.p.e.a. - zob. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 390; W. Grześkowiak, Egzekucja administracyjna – teoria i praktyka z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, Warszawa 2006, s. 15). Zgodnie z tym przepisem, przez czynność egzekucyjną rozumie się bowiem wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Czynnościami egzekucyjnymi będą zatem czynności faktyczne, dla których ważności u.p.e.a. przewidziała określony rygor i formę ich dokonania oraz dalsze czynności związane z realizacją środków egzekucyjnych. Nie będą natomiast czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Nie będzie zatem czynnością egzekucyjną zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia, o której wierzyciel jest zobowiązany zawiadomić organ egzekucyjny stosownie do § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), zastąpionego z dniem 30 lipca 2020 przez art. 32aa u.p.e.a. Wyłącznie informacyjny charakter tego zawiadomienia wskazuje, że nie można zaliczać go do czynności o charakterze wykonawczym ani też uznać za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z rachunku bankowego. W rozpatrywanej sprawie właściwą czynność egzekucyjną stanowiły zajęcia rachunku bankowego, na którą to czynność przysługiwał środek zaskarżenia, z którego skarżący skorzystał. Prawo do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, nie odżywa w wyniku aktualizacji tytułu wykonawczego. Skarga wniesiona w reakcji na taką aktualizację nie mogła skutecznie zainicjować postępowania. Wobec tego organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i orzekły o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skarg na czynności egzekucyjne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę kasacyjną. s. NSA Dominik Gajewski s. NSA Jacek Brolik s. NSA Jolanta Sokołowska