I OSK 3/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1843/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 29 września 2022 r. nr SKO–NP-4115-281/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz A. A. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1843/22 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 29 września 2022 r. nr SKO–NP-4115-281/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Burmistrz Miasta X. decyzją z 5 maja 2022 r. znak: SR.5231.01.2022 odmówił A. A. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 29 września 2022 r. znak: SKO-NP-4115-281/22 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu II instancji, ustaleń w sprawie dokonano na podstawie wywiadu środowiskowego, przedłożonych dokumentów o stanie zdrowia matki oraz pisemnych oświadczeń wnioskodawczyni. Stwierdzono, że matka A. A. legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym 25 lutego 2020 r., w którym ustalono, że stopień niepełnosprawności istnieje od 1 października 2019 r. A. A. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzję organu II instancji Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Sąd I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie bezsporne jest posiadanie przez matkę skarżącej orzeczenia o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. W sprawie skarżąca kwestionuje natomiast dokonaną przez organ ocenę wykonywanych przez nią czynności związanych z opieką nad matką, w sytuacji gdy matka mieszkała w innym budynku (chociaż w tej samej miejscowości), prowadząc samodzielne gospodarstwo, a dodatkowo miała troje innych dzieci. Jak wskazał Sąd I instancji, w ocenie organu, skoro do alimentacji względem matki skarżącej zobowiązane było czworo jej dzieci (w tym skarżąca), wobec których nie zachodziły obiektywne przesłanki zwalniające z obowiązku alimentacyjnego, to brak było związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a faktem sprawowania przez nią opieki nad matką. Przy czym, organ nie negował faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad matką. W zaskarżonej decyzji, organ II instancji podkreślał, że skarżąca nie poparła jakimikolwiek dowodami wyjaśnień, że jej rodzeństwo nie może wspomagać jej w opiece nad matką. Zdaniem Sądu I instancji, zasady doświadczenia życiowego wskazują, że w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Ponadto, jak zaznaczył Sąd I instancji, skarżącą od początku reprezentował profesjonalny pełnomocnik, który nie przedstawił jednak jakichkolwiek dowodów na okoliczność skutecznego zwolnienia pozostałej części rodzeństwa z obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji uznał, że zasadnie organ II instancji stwierdził brak spełnienia przesłanek przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.". Sąd I instancji zaznaczył, że do alimentacji względem matki skarżącej, poza samą A. A., zobowiązana była dodatkowo trójka jej rodzeństwa. W stosunku do żadnej z tych osób nie zachodziła obiektywna przyczyna uzasadniająca zwolnienie z obowiązku alimentacji względem matki. Podstawy do zwolnienia pozostałego rodzeństwa z takiego obowiązku nie stanowi także okoliczność wystąpienia przez jedną z tych osób z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczności podnoszone przez skarżącą, mające uzasadnić przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, mogą utrudniać realizację obowiązku alimentacyjnego przez rodzeństwo, ale nie stanowią podstawy do zwolnienia z tego obowiązku. Pobyt za granicą (na tę okoliczność wskazała skarżąca w odniesieniu do jednego z braci) niewątpliwie uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad matką, jednakże w opinii Sądu I instancji, dzieci przebywające za granicą mogą realizować obowiązek alimentacyjny przez świadczenia pieniężne, np. finansując opiekę dla matki. Zdaniem Sądu I instancji, gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których nie ma obiektywnych przeszkód w realizacji ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą z niepełnosprawnością. Jak podkreślił Sąd I instancji, w opiece nad matką powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), powoływanej dalej jako "K.r.o.", krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. W rezultacie, możliwe jest takie podzielenie się obowiązkami, żeby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sąd I instancji podkreślił, że realizacja obowiązku nie musi polegać na osobistych staraniach, lecz może polegać na finansowaniu usług opiekuńczych dla matki. Stosownie do treści art. 135 § 2 K.r.o., wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego. Dlatego też, Sąd I instancji przyjął, że skoro skarżąca nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji, to całkowita rezygnacja z zatrudnienia, czy też dalsze niepodejmowanie pracy zawodowej przez nią nie były konieczne, aby zapewnić odpowiednią opiekę matce. Sąd I instancji wyjaśnił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny. Państwo powinno udzielać jej w sytuacji, w której jednostka nie może sobie sama poradzić z pojawiającymi się trudnościami, a nie zastępować jednostkę we własnych staraniach o zaspokojenie potrzeb życiowych. Równocześnie Sąd I instancji zauważył, że skarżąca nie podnosiła, ani nie wykazywała w toku postępowania, że podjęła działania zmierzające do wyegzekwowania od rodzeństwa realizacji ciążącego na nich obowiązku alimentacji. Nie do pogodzenia z interesem społecznym byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, podczas gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Zatem, Sąd I instancji uznał, że nie zachodzi konieczność rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia w celu opieki nad matką. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Prawidłowo zastosowano przepisy postępowania oraz prawa materialnego, a Sąd I instancji nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń, które dawałyby podstawę do jej uchylenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, to jest: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez wnoszącą skargę kasacyjną zatrudnienia nie występuje związek przyczynowy; 2. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że przepis ten w jakikolwiek sposób uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od konieczności wykazania, że strona skarżąca podjęła działania mające na celu zapewnienie osobie z niepełnosprawnością pomocy w inny sposób niż przez osobiste jej sprawowanie i występowanie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu, np. przez skorzystanie z pomocy rodzeństwa czy usług opiekuńczych, podczas gdy warunek taki nie wynika ani z wyżej wymienionego przepisu, ani z jakiegokolwiek innego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych; 3. art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. przez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby z niepełnosprawnością konieczne jest wykazanie, że pozostałe dzieci tej osoby są obiektywnie niezdolne do sprawowania opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, że możliwość realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane w tym samym stopniu pozostaje bez wpływu na prawo wnioskodawczyni do świadczenia pielęgnacyjnego. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że dla przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest wykazanie, iż pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji względem matki są obiektywnie niezdolne do sprawowania nad nią opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego w inny sposób. Jak zaznaczyła wnosząca skargę kasacyjną, w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest podstawy do przyjęcia takiego stanowiska. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, nieuzasadniony jest również pogląd Sądu I instancji, że jest ona zobowiązana wykazać, że próbowała zapewnić opiekę matce w inny sposób, niż przez osobiste sprawowanie tej opieki i wystąpienie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu. Jak wynika z ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca ustanowił kolejność osób, które mają możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz określił okoliczności umożliwiające wykluczenie ich z tej kolejności, co umożliwia ustalenie prawa do tego świadczenia osobom zobowiązanym w dalszej kolejności. W żadnym z przepisów tej ustawy nie określił jednak "zasad kolizyjnych" między uprawnionymi w tym samym stopniu. Wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że osoby zobowiązane alimentacyjnie wobec osoby z niepełnosprawnością w tym samym stopniu, są na równi uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i każda z nich może, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, uzyskać prawo do tego świadczenia. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wszystkie osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym są zobowiązane realizować go w częściach, w jakich pozwalają im na to ich możliwości zarobkowe i majątkowe. Jednocześnie, w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest przepisu uzależniającego przyznanie prawa jednemu z krewnych osoby z niepełnosprawnością od obiektywnego braku możliwości spełnienia obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane alimentacyjne w tym samym stopniu. Takie stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21). Zatem, w opinii wnoszącej skargę kasacyjną, to do rodziny osoby z niepełnosprawnością należy decyzja, w jaki sposób jej członkowie będą się wywiązywać z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego i w jaki sposób będzie sprawowana opieka nad tą osobą. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych ograniczeń. Dlatego też brak jest podstaw do uznania, że konieczne jest wykluczenie możliwości sprawowania opieki przez inne osoby zobowiązane alimentacyjnie w tym samym stopniu wobec osoby z niepełnosprawnością, aby było możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednej z tych osób. Odmowa przyznania świadczenia na takiej podstawie będzie więc sprzeczna z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do poglądu Sądu I instancji, że wnioskodawczyni powinna wykazać, iż przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skorzystała z innych dostępnych form pomocy, wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że warunek ten również nie wynika ani wprost, ani pośrednio z żadnego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ma również oparcia w przepisach prawa pogląd o subsydiarności pomocy państwa w sprawowaniu opieki nad osobami z niepełnosprawnością. Jak zaznaczyła wnosząca skargę kasacyjną, katalog przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie budzi wątpliwości. Żadna z norm wynikających z art. 17 u.ś.r. nie ustanawia obowiązku "wyczerpania" innych form pomocy, ani tym bardziej nie ustanawia zasady subsydiarności pomocy państwa w opiece nad osobami z niepełnosprawnością. Okoliczności te nie mają znaczenia i pozostają bez wpływu na prawo wnoszącej skargę kasacyjną do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Skarga kasacyjna jest zasadna. Trafnie autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 1a u.ś.r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu rozumienia przesłanki istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które zakłada konieczność badania możliwości udziału innych osób w sprawowaniu opieki z racji ich obowiązku alimentacyjnego. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. 1a. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd I instancji wskazując jakie okoliczności stanu faktycznego w odniesieniu do skarżącej zostały ustalone przez organy administracyjne i jak w ocenie Sądu I instancji należałoby je ocenić w kontekście przesłanki niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką, za relewantne uznał okoliczności dotyczące obowiązku alimentacyjnego względem matki istniejącego nie tylko po stronie skarżącej, ale także jej rodzeństwa. Należy wskazać, że bezsprzecznie zarówno skarżąca, jak i jej rodzeństwo, należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem matki i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy wnioskodawca, czy może ktoś z rodzeństwa, powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, że rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem, gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki NSA z: 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1596/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt 1626/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1554/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1521/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1627/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1397/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzić trzeba zatem, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz skarżącej, rodzeństwa należącego do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i uprawnionych do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołany przepis, wśród wyraźnie określonych negatywnych i pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki. Niedopuszczalne jest natomiast wprowadzanie przez organy administracyjne, czy sąd administracyjny, dodatkowych, nieprzewidzianych w u.ś.r., negatywnych przesłanek jego przyznania. Tym samym skuteczny okazał się zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 1a u.ś.r. przez błędną wykładnię. Analiza argumentacji podanej w zaskarżonym wyroku wskazuje, że Sąd I instancji oparł swoje stanowisko o nieuprawdopodobnieniu przez skarżącą istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką, wyłącznie na konstrukcji obowiązku alimentacyjnego, określonego w art. 129 § 2 K.r.o., który obciąża krewnych w tym samym stopniu w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. W konsekwencji, Sąd I instancji wywiódł, że brak było związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a faktem sprawowania przez nią opieki nad matką, skoro do alimentacji względem matki skarżącej zobowiązanych było czworo jej dzieci (w tym skarżąca), wobec których nie zachodziły obiektywne przesłanki zwalniające z obowiązku alimentacyjnego. Pogląd ten, jak wskazano powyżej, okazał się błędny, tymczasem okoliczności relewantne dla ustalenia związku przyczynowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką, pozostały poza oceną Sądu I instancji. Wobec tego konieczne będzie dokonanie przez Sąd I instancji oceny, czy pomimo błędnej wykładni prawa materialnego we wskazanym zakresie, organy administracyjne poczyniły wystarczające ustalenia mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz kolejno czy prawidłowo zostały ocenione przez organy administracyjne okoliczności dotyczące niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania długotrwałej opieki nad matką w związku z jej znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Konieczne zatem było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).