II SAB/Ol 124/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Janowska Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Katarzyna Górska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w G. w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w udostępnienia informacji publicznej; 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej w G. na rzecz P. N. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga P.N. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") dotyczy bezczynności Dyrektora Szkoły Podstawowej w G. (dalej: "dyrektor szkoły", "organ") w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego za 2024 r. Z akt sprawy wynika, że wniosek o wydanie kopii ww. faktur (w formacie PDF) został zawarty w piśmie z 13 września 2024 r., które zostało przesłane drogą elektroniczną na adres sekretariatu szkoły 14 września 2024 r. Skan faktury za licencję za prowadzenie dziennika elektronicznego "[...]" został udostępniony wnioskodawcy 18 października 2024 r., co nastąpiło jednak po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie. W skardze datowanej na 3 października 2024 r. wniesiono o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") poprzez brak udostępnienia informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz niepoinformowanie skarżącego o braku możliwości udostępnienia tej informacji w określonym terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji. W uzasadnieniu tych zarzutów podniesiono, że przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, bowiem dotyczy dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do organu. Wywiedziono, że informacją publiczną jest treść dokumentów, wystąpień, opinii i ocen wytworzonych oraz dokonanych przez organy władzy publicznej, niezależnie jakiej sprawy dotyczą. Założono, że informację taką stanowi również treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej. Uznano także, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o umorzenie postępowania, a ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wyjaśnił, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do szkoły 14 września 2024 r., a więc niemal na samym początku nowego roku szkolnego, w czasie, w którym w szkole tworzone są arkusze, udoskonalane plany lekcji oraz zachodzi wiele innych czynności, niezbędnych do podjęcia. Wskazał, że placówka jest małą jednostką, w której nie ma zatrudnionych wielu pracowników, co na co dzień utrudnia jej funkcjonowanie. Zaznaczył, że szkoła nie jest typowym organem administracji publicznej, co sprawia, że nie wszystkie procedury administracyjne są dla tej jednostki oczywiste. Podał, że na dzień składania odpowiedzi na skargę udzielił skarżącemu żądanej informacji publicznej, co zasadnym czyni wniosek o umorzenie postępowania. Ocenił, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ z uwagi na braki kadrowe, wynikające z niskiego zatrudnienia a także czas złożenia wniosku - najbardziej intensywny dla placówki, nie był w stanie odpowiedzieć wnioskodawcy w terminie. Zdaniem organu nie można również określić, że przekroczenie terminów miało charakter znaczny, bowiem organ dostosował się do terminów wskazanych w przepisach u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. W sprawach dotyczących bezczynności w udzieleniu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w u.d.i.p. oraz czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy. Dopiero pozytywna ocena obu wymienionych wymogów wniosku otwiera kolejny etap kontroli sądowej, jakim jest ocena przez sąd działań podjętych przez organ w celu załatwienia wniosku. W myśl art. 1 ust. 1 ustawy u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że dyrektor szkoły publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia dostępu do informacji publicznej, jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przykładowo, w wyroku z 25 kwietnia 2012 r. II OSK 248/12 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "dyrektor szkoły publicznej jest organem władzy publicznej, bowiem realizuje zadania publiczne związane z realizacją prawa każdego obywatela do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, a nadto uprawniony jest do działania w formie władczej w stosunku do uczniów np. poprzez wydawanie decyzji administracyjnych w przedmiocie skreślenia ucznia z listy uczniów". We wniosku z 13 września 2024 r. zawarto żądanie udostępnienia faktur dokumentujących zakup licencji i oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego wystawionych w 2024 r. W ocenie Sądu żądanie to mieści się w granicach wyznaczonych przez przepis art. 6 ust. 1 pkt 5 lit.c u.d.i.p., gdyż faktury te dotyczą prowadzonej przez szkołę działalności publicznej w zakresie oświaty (zadanie publiczne), finansowanej ze środków publicznych (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2606/15). Faktury wystawione na rzecz organu zobowiązanego do udzielenia dostępu do informacji publicznej, chociaż wystawione przez inny podmiot, nawet prywatny, odnoszą się zatem ściśle do zadań wykonywanych przez podmiot zobowiązany (por. wyrok NSA z 3 stycznia 2012 r. I OSK 2157/11). Zatem żądane skarżącego mieściło się w ramach wyznaczonych przez art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ uznał jej zasadność i wyjaśnił, że przyczyną nieudostępnienia żądanej informacji były kwestie organizacyjne, wynikające ze skumulowania obowiązków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego, niewystarczającej obsady kadrowej i braku znajomości procedur. Ponadto organ podał, że po otrzymaniu skargi udzielił żądanego dostępu do informacji publicznej, przekazując ją w postaci załącznika do maila. Fakt otrzymania maila z 18 października 2024 r. wraz z załącznikiem potwierdził, na żądanie Sądu, pełnomocnik skarżącego (akta sądowe, k. 21). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, gdyż niewątpliwie organ, do którego skierowano wniosek, nie podjął we właściwym terminie przewidzianych prawem działań w celu jego załatwienia, czym naruszył powołany w skardze przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Przyjęto w nim, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z powołanego przepisu nie wynika, jakie okoliczności (przyczyny opóźnienia) są ustawowo dopuszczalne. Użyty zwrot "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie" interpretowany jest przez sądy administracyjne jako pozwalający na indywidualne zastosowanie, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy. W wyroku z 5 marca 2024 r. III OSK 370/23 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "przepisy u.d.i.p. nie wskazują, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne, należy jednak uznać, że muszą to być powody bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej." W rozpoznawanej sprawie przyczyną nieudzielenia dostępu do żądanej informacji były wyżej opisane kwestie organizacyjne. Skoro skarżący 13 września 2024 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, to do 27 września 2024 r. organ powinien albo udzielić dostępu do żądanej informacji, albo powiadomić skarżącego o powodach opóźnienia oraz o nowym terminie jej udostępnienia. Co jednak istotne dla rozpoznawanej sprawy, bezczynność ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd, ponieważ organ 18 października 2024 r. udzielił skarżącemu dostępu do żądanej informacji publicznej, w wyżej opisany sposób. W tych okolicznościach Sąd zobowiązany był do wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy w czasie wyrokowania, przyjmując że w dniu wydania wyroku organ nie pozostawał już w zwłoce. Dlatego Sąd nie mógł uwzględnić żądania zobowiązania organu do załatwienia wniosku w określonym terminie. Podjęcie przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi nie zwalniało jednak Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa przez organ. Naruszenie to było skutkiem spiętrzenia obowiązków organ związanych z rozpoczęciem roku szkolnego oraz niewielkiej obsady kadrowej i nieznajomości przepisów, co zostało jednak naprawione przez organ po otrzymaniu skargi. W wyroku z 12 września 2024 r. I OSK 661/24 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne." Jak już wyżej wyjaśniono, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie Sąd orzekł tak w pkt 2 sentencji wyroku. Następnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie okoliczność taka nie wystąpiła, tj. bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku. Jak wyżej wyjaśniono, bezczynność organu nie cechowała się rażącym naruszenia prawa, co zostało przez organ naprawione po otrzymaniu skargi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.