III FSK 995/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. S.A. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 91/23 w sprawie ze skargi W. S.A. z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 4 stycznia 2023 r., nr 2001-IEE.711.166.2022.11 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. S.A. z siedzibą w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 19 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 91/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę W. S. A. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 4 stycznia 2023 r., nr 2001-IEE.711.166.2022.11 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła W. S. A. w B. (Spółka) Zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzuciła: I. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi z powodu braku naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdy tymczasem organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi pomimo, iż w toku prowadzonego postępowania organ administracji skarbowej naruszył przepisy postępowania w postaci: - art. 59 § 4 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy organ egzekucyjny nie podjął wszystkich zasadnych czynności egzekucyjnych zmierzających do zaspokojenia wierzyciela; - art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.") poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób wadliwy, niedostatecznie wnikliwy, co doprowadziło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy organ egzekucyjny w sposób niewystarczający zbadał majątek skarżącej, a tym samym miał możliwość prowadzenia egzekucji. Składając niniejszą skargę kasacyjną Spółka wniosła o: 1. uchylenie skarżonego wyroku, 2. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, 3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Spółki na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kosztów postępowania wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowo-administracyjnego jest postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a. skarżący przyznał, że organ podjął próbę wyegzekwowania wierzytelności poprzez egzekucję z pieniędzy i z nieruchomości. Środki te okazały się nieefektywne. Następnie skarżąca, wskazując na treść art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. przytoczył potencjalnie możliwe środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczącym należności pieniężnych, których organ egzekucyjny nie zastosował. W ramach postanowienia, którego ramy wyznacza art. 59 § 2 u.p.e.a. organ nie jest zobowiązany ani uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie skuteczności prowadzonej egzekucji jako takiej; ma jedynie ustalić, czy możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Akta sprawy wskazują, że wobec skarżącej podejmowano szereg działań służących ustaleniu czy posiada ona majątek, z którego możliwa byłaby egzekucja. Działania te okazały się nieefektywne. Z uwagi na brak prowadzenia rachunku na rzecz skarżącej nieskuteczne były zajęcia w P. S.A., R. S.A., I. S.A. oraz M. S. A. Zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A., S. S.A. oraz B. S.A. nie zostały zrealizowane z uwagi na brak środków podlegających egzekucji. A. S. A. zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na wypowiedzenie i rozwiązanie umowy rachunków bankowych przez Spółkę. Poszukiwania majątku w postaci środków transportu na podstawie bazy CEPiK oraz nieruchomości na podstawie ksiąg wieczystych nie dały pozytywnego rezultatu. Ustalono, że skarżąca nie prowadzi działalności pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym oraz Krajowym Rejestrze Sądowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, aby zakwestionować legalność postanowienia wydanego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. strona powinna nie tyle przytoczyć dopuszczone w postępowaniu egzekucyjnym w administracji środki egzekucyjne ale wskazać, którego konkretnie środka egzekucyjnego organ egzekucyjny nie zastosował i wykazać, że jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne właśnie poprzez zastosowanie tego środka egzekucyjnego. Trafnie zatem stwierdził Sąd I instancji, że zobowiązany mógł łatwo zapobiec umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. przez wskazanie posiadanego majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, bądź przez spełnienie przy wykorzystaniu tego majątku ciążącego na nim i egzekwowanego od niego obowiązku. Natomiast w rozpoznawanej sprawie nie wskazano żadnego konkretnego składnika majątku, z którego możliwa byłaby skuteczna egzekucja. Naczelny Sąd Administracyjny jako nieuzasadnione uznaje także zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób wadliwy, niedostatecznie wnikliwy, co doprowadziło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy organ egzekucyjny w sposób niewystarczający zbadał majątek skarżącej, a tym samym miał możliwość prowadzenia egzekucji. Jak powyżej wskazano, organy egzekucyjne podjęły niezbędnie działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy, działając na podstawie przepisów prawa oraz dokonały wnikliwej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z którym skarżąca nie posiada majątku umożlwiającego egzekucję. Zasadna była ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, że organ egzekucyjny powinien mieć na uwadze, czy podejmowane przez niego działania są celowe. Nieuzasadnione byłoby dalsze prowadzenie egzekucji, jeśli skutkiem tych działań miałoby być jedynie generowanie kolejnych kosztów egzekucyjnych. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku także zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. Przepisy ten jest przepisem wynikowym i kompetencyjnym. Nie może on być samodzielną podstawą kasacyjną, gdyż wymaga powiązania go z innymi przepisami, których wadliwe zastosowanie zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji. Skoro, jak wskazano wyżej, nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, więc należało uznać, że również i ten przepis nie został naruszony. Odmienne stanowisko skarżącej w kwestii zasadności skargi nie mogło stanowić uzasadnionej podstawy do uznania tego zarzutu za uzasadniony. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę skarżącej. W konsekwencji, ponieważ postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie okazały się zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę tę oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowił w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. Anna Sokołowska Wojciech Stachurski Bogusław Woźniak