I SA/Lu 133/23
WyrokWSA w Lublinie2023-05-24
Skład orzekający: Halina Chitrosz-Roicka, Andrzej Niezgoda, Grzegorz Wałejko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dłużnik zajętej wierzytelności, który dokonał płatności na rzecz osób trzecich (pracowników spółki) przed datą zajęcia wierzytelności, może skutecznie powołać się na kompensatę wierzytelności w celu uniknięcia obowiązku przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, zwłaszcza w kontekście art. 504 Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dłużnik zajętej wierzytelności nie mógł skutecznie powołać się na potrącenie (kompensatę) wierzytelności, ponieważ spełniona została przesłanka wyłączająca możliwość potrącenia wynikająca z art. 504 Kodeksu cywilnego. W szczególności, wierzytelność dłużnika zajętej wierzytelności wobec spółki nie była wymagalna w chwili zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny, a stała się wymagalna dopiero po dokonaniu zajęcia i później niż wierzytelność zajęta. W związku z tym, dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, co uzasadniało wydanie postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty.Stan faktyczny
Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki. W celu wyegzekwowania należności, dokonał zajęcia wierzytelności spółki u skarżącego (dłużnika zajętej wierzytelności). Skarżący twierdził, że dokonał płatności należności wobec spółki przed datą zajęcia, powołując się na umowę o współpracy i aneks, które pozwalały na bezpośrednie płatności zaliczek na rzecz pracowników spółki i późniejsze rozliczenie (kompensatę). Organ egzekucyjny, a następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, uznali, że skarżący bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, ponieważ kompensata nie mogła nastąpić skutecznie po dacie zajęcia, a wierzytelność nie była wymagalna w chwili zajęcia. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca), WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z dnia 3 stycznia 2023 r. nr 0601-IEE.711.321.2022.2 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty należności - oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia G. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą C. dalej: "dłużnik zajętej wierzytelności", "strona", "skarżący", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L., dalej: "organ egzekucyjny", "Naczelnik Urzędu Skarbowego", z 8 listopada 2022 r., w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty należności.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dalej: "spółka", "zobowiązana", na podstawie piętnastu tytułów wykonawczych wystawionych w okresie od 2 grudnia 2020 r. do 2 listopada 2022 r. W celu wyegzekwowania należności objętych siedmioma z tych tytułów: [...], [...], [...] oraz 0611-723.788132.2021, zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 11 marca 2022 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej u strony. Zawiadomienie doręczone zostało dłużnikowi zajętej wierzytelności w 30 marca 2022 r. Jak podał organ egzekucyjny, dłużnik zajętej wierzytelności nie odpowiedział na wskazane zajęcie.
Następnie, zawiadomieniem z 26 kwietnia 2022 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał u strony zajęcia wierzytelności zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego nr 0611-723.351492.2022. Dłużnikowi zajętej wierzytelności wskazane zawiadomienie doręczone zostało w trybie art. 44 K.p.a. 13 maja 2022 r. Dłużnik zajętej wierzytelności nie odpowiedział na wskazane zajęcie z 26 kwietnia 2022 r. Kolejnym zawiadomieniem z 10 maja 2022 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał u strony zajęcia wierzytelności pieniężnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...]. Zawiadomienie to doręczone zostało dłużnikowi zajętej wierzytelności 25 maja 2022 r. Dłużnik zajętej wierzytelności nie odpowiedział na wskazane zajęcie.
Organ egzekucyjny dokonał także, zawiadomieniem z dnia 10 czerwca 2022 r. nr [...]BYQN, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zajęcia u strony wierzytelności pieniężnej zobowiązanej. Zostało ono zrealizowane w całości w dniu 9 lipca 2022 r., a egzekucja prowadzona na podstawie tego tytułu wykonawczego została zakończona.
29 lipca 2022 r. organ egzekucyjny wystosował do dłużnika zajętych wierzytelności ponaglenia o nr: 0611-[...], 0611- [...] i 0611-[...]. Zostały one doręczone dłużnikowi zajętych wierzytelności 16 sierpnia 2022 r. Odpowiadając na te ponaglenia dłużnik zajętych wierzytelności pismem z 24 sierpnia 2022 r. poinformował, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec spółki, a także że ze spółką łączy go umowa o współpracy z 1 lipca 2019 r., którą załączył do pisma.
Organ egzekucyjny nie był w stanie przeprowadzić kontroli realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności, ponieważ nie można było go zastać w miejscu prowadzenia działalności. Nie dostarczył on również organowi egzekucyjnemu dokumentów, które zobowiązał się przedstawić.
Z tego względu organ egzekucyjny, pismem z 3 października 2022 r., wystąpił do dłużnika zajętych wierzytelności o wskazanie okoliczności wyłączających obowiązek przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności pieniężnych zajętych na podstawie zawiadomień z 11 marca, 26 kwietnia i 10 maja 2022 r., a także przekazanie dokumentów potwierdzających wypłaty dokonane po 30 marca 2022 r. na rzecz osób trzecich, w tym pracowników spółki, które to kwoty następnie zostały skompensowane z wynagrodzeniem przysługującym spółce na podstawie umowy z 1 lipca 2019 r. Organ poinformował także stronę o treści art. 89 ustawy egzekucyjnej w związku z wystawioną przez spółkę na stronę fakturą sprzedaży FS/1/05/2022. Pismo to zostało doręczone stronie w 17 października 2022 r.
Z kolei pismem z 8 listopada 2022 r. organ egzekucyjny poinformował, że do materiału dowodowego w sprawie określenia nieprzekazanej kwoty został włączony protokół z przesłuchania strony (jako prezesa spółki) z dnia 10 października 2022 r. Postanowieniem wydanym na podstawie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 8 listopada 2022 r. organ egzekucyjny określił zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu należności na kwotę 397.768,84 zł.
W zażaleniu na to postanowienie strona zarzuciła naruszenie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez zastosowanie wskazanego przepisu mimo braku spełnienia przesłanek do wydania postanowienia, a mianowicie przesłanki bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania jej organowi; bezpodstawne przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności dokonał wpłaty kwot objętych zajętą wierzytelnością na rzecz spółki po otrzymaniu w 30 marca 2022 r. zajęcia wierzytelności, w sytuacji gdy podatnik złożył wraz z pismem z 8 listopada 2022 r. dowody potwierdzające dokonanie wszystkich wpłat przed 30 marca 2022 r., a także dowolną ocenę akt postępowania dotyczącego kontroli podatkowej w spółce przez włączenie do postępowania protokołu z przesłuchania członka zarządu spółki z 10 października 2022 r. z pominięciem innych pism zawierających wyjaśnienia i dowody wskazujące i potwierdzające fakt, że należności spółki z tytułu świadczonych przez nią usług na rzecz firmy strony, objęte fakturą FS/1/05/2022 zostały zapłacone przez stronę przed dniem otrzymania pierwszego z zajęć wierzytelności. Uzasadniając zażalenie strona podniosła, że na dzień doręczenia jej zawiadomień o zajęciu, nie istniały zatem żadne wierzytelności spółki mogące być przedmiotem zajęcia, gdyż zostały one uregulowane przez stronę przed otrzymaniem pierwszego z zajęć, zgodnie z ustaleniami zawartymi w aneksie nr 1 do umowy między stroną i spółką z 1 lipca 2019 r.
Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie wskazał on, że organ egzekucyjny doręczył stronie zawiadomienia o zajęciu innych wierzytelności, także przyszłych, z 11 marca 2022 r., 26 kwietnia 2022 r., 10 maja 2022 r., odpowiednio w dniach: 30 marca oraz 13 i 25 maja 2022 r.
Organ nadzorczy zauważył, że po doręczeniu pierwszego zawiadomienia, dłużnik zajętej wierzytelności nie złożył żadnego oświadczenia dotyczącego posiadania wierzytelności wobec spółki. Dlatego organ egzekucyjny wystosował do niego ponaglenia doręczone 16 sierpnia 2022 r. W odpowiedzi na ponaglenia dłużnik zajętych wierzytelności, pismem z 24 sierpnia 2022 r. poinformował, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec spółki. Wskazał on także, że między spółką a jego firmą została podpisana umowa o współpracy z 1 lipca 2019 r. wraz z aneksem. Jak argumentował dłużnik zajętej wierzytelności, z ustaleń stron tej umowy wynika, że jego firma może dokonywać bezpośrednio na rzecz osób trzecich, w tym pracowników spółki, którym powierzyła ona świadczenie usług transportu, zaliczek na poczet realizacji usług w tym diet, kosztów napraw, paliw, opłat. Zgodnie z tą umową kwoty przekazanych środków mogą zaś być rozliczane z należnym spółce wynagrodzeniem za wykonanie usług. Zdaniem strony, zgodnie ze wskazaną umową dokonywała ona wpłat bezpośrednio do kierowców spółki środków pieniężnych, które następnie zostały skompensowane z wynagrodzeniem za świadczenie usług przez spółkę. Wpłaty dokonywane były z konta firmowego strony.
Mając to na względzie organ przyjął, że istniał stosunek prawny łączący dłużnika zajętej wierzytelności i zobowiązaną spółkę. Istniała też między nimi wierzytelność powstała po dokonaniu zajęć. Z analizy złożonych plików JPK VAT wynika, że spółka dokonała sprzedaży usług na rzecz strony, wystawiając 31 maja 2022 r. fakturę VAT FS/1/05/2022 na kwotę 556.474,47 zł (netto). Z protokołu przesłuchania G. S. jako prezesa spółki z 10 października 2022 r., wynika zaś, że płatność z tytułu wskazanej faktury nastąpiła poprzez skompensowanie w terminie określonym w umowie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odnotował, że dłużnik zajętej wierzytelności, twierdząc, że na dzień doręczenia mu zawiadomień nie istniały żadne wierzytelności spółki w stosunku do niego mogące być przedmiotem zajęcia, ponieważ zostały one uregulowane wcześniej, przedstawił potwierdzenie przelewów na rzecz osób trzecich zrealizowanych od 1 października 2021 r. do 1 marca 2023 r. i zaznaczył, że po 30 marca 2022 r. nie były przekazywane żadne wpłaty na rzecz osób trzecich, które byłyby skompensowane z wynagrodzeniem przysługującym spółce na podstawie faktury FS1/05/2022.
W ocenie organu nadzorczego umowa o współpracę z 1 lipca 2019 r. z aneksem z 2 lipca 2019 r. nie dawała podstaw do uchylenia się od przekazania organu egzekucyjnemu wierzytelności wynikającej z faktury FS1/05/2022. Zgodnie bowiem z treścią § 2 ust. 1 tej umowy, zamawiający będzie płacić wykonawcy wynagrodzenie miesięczne w wysokości określonej comiesięcznie przygotowywanym protokołem. Z ustępu 2 tego paragrafu wynika zaś, że będzie ono płatne na podstawie faktur wystawionych przez wykonawcę po zakończeniu każdego miesiąca i będzie realizowana w ciągu 60. dni od dnia przedstawienia faktury zamawiającemu, na rachunek bankowy wskazany przez wykonawcę. Z kolei, jak przewiduje § 1 aneksu, zamawiający może przekazywać bezpośrednio osobom trzecim, w tym pracownikom, zaliczki na poczet realizacji usługi (m.in. diety, koszty napraw, paliwa, opłaty za parkowanie). Niewykorzystana zaliczka podlega zwrotowi na rzecz zamawiającego lub może zostać rozliczona z wynagrodzeniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 umowy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że z tej umowy wraz z aneksem wynika, że do wzajemnych rozliczeń między dłużnikiem zajętej wierzytelności, a zobowiązaną zastosowanie znajduje instytucja kompensaty.
Odwołując się do piśmiennictwa oraz wyroku Sądu Najwyższego z 23 października 2007 r., sygn. akt III CSK 106/07, organ nadzorczy zauważył, że oczekiwany skutek potrącenia umownego może powstać pod dwoma warunkami: rzeczywistego istnienia obu wierzytelności i wzajemności w ich umorzeniu, co wynika z kauzalnego charakteru tej instytucji. Z instytucją potrącenia w sposób immanentny związane jest zatem przeciwstawianie sobie dwóch krzyżujących się ze sobą wierzytelności. Żaden "rodzaj" potrącenia nie jest zasadniczo możliwy, jeśli brak jest wzajemności kompensowanych należności. Jeżeli obie strony nie są jednocześnie zarówno wierzycielem, jak i dłużnikiem, takiej umowie będzie brakowało podstawy prawnej. Nie będzie bowiem można mówić o świadczeniu w oczekiwaniu wzajemności od drugiej strony. Dalej organ zauważył, że kompensata umowna będzie dopuszczalna, jeżeli jej stosowanie nie zagraża interesom osób trzecich. Trzeba więc mieć na względzie, że jak wynika z treści art. 504 kodeksu cywilnego, oświadczenie o potrąceniu, złożone już po zajęciu wierzytelności, wywrze skutek tylko w sytuacji, gdy potrącający mógł z tej instytucji skorzystać jeszcze przed zajęciem.
Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przyjął, że wierzytelność z wystawionej 31 maja 2022 r. faktury FS/01/05/2022 była wymagalna do 30 lipca 2022 r., tj. w ciągu 60 dni od dnia przedłożenia faktury. Skuteczna kompensata tej wierzytelności mogła nastąpić w warunkach istnienia i wymagalności tej wierzytelności. Oznacza to, że dłużnik zajętej wierzytelności mógł dokonać kompensaty wierzytelności dopiero po jej zaistnieniu, więc wzajemne potrącenia powinny nastąpić między 31 maja a 30 lipca 2022 r. W ocenie organu nadzorczego dłużnik zajętej wierzytelności nie mógł przez dokonanie przelewów w dniach od 1 października 2021 r. do 1 marca 2022 r. dokonywać kompensaty nieistniejącej jeszcze wierzytelności wynikającej ze wskazanej wyżej faktury FS/01/05/2022.
Biorąc powyższe pod uwagę zdaniem organu nadzorczego, przyjąć należy, że po dokonaniu zajęć dłużnik zajętej wierzytelności posiadał wobec zobowiązanego wymagalne wierzytelności wynikające ze wskazanej faktury, której nie przekazał on zgodnie z art. 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organowi egzekucyjnemu.
W związku z tym nie budzi wątpliwości bezpodstawne uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętych wierzytelności. Wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty determinowana jest zaś stanem zaległości zobowiązanego. W dniu orzekania przez organ egzekucyjny wysokość nieprzekazanej kwoty wyniosła 397.768,84 zł, co odpowiada kwocie zaległości zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych o nr.: 0611-723.881970.2020, 0611-723.881982.2020, 0611-723.954182.2020, 0611-723.358277.2021, 0611723.527189.2021,0611-723.666335.2021, 0611-723.788132.2021, 0611- 723.351492.2022, 0611-723.388070.2022, 0611-723.388077.2022 i 0611-723.388073.2022.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pełnomocnik dłużnika zajętej wierzytelności zarzuciła naruszenie:
1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2 ustawy kodeks postępowania administracyjnego przez jego niezastosowanie, pomimo, że stan faktyczny potwierdzony w uzasadnieniu organu egzekucyjnego jednoznacznie wskazuje, że w dniu zajęcia wierzytelności nie istniały między skarżącym (dłużnikiem zajętej wierzytelności), a spółką wierzytelności, które mógłby on uznać i przekazać na żądanie organu egzekucyjnego z uwagi na zapłatę przed otrzymaniem zajęcia całości wierzytelności należnych spółce z tytułu wykonanych usług, czyli wykonanie zobowiązania wobec wierzyciela spółki przed doręczeniem zajęcia;
2) naruszenie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędne zastosowanie na skutek bezzasadnego przyjęcia, że skarżący bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty wskazanej w postanowieniu organu egzekucyjnego, mimo braku spełnienia przesłanek do wydania postanowienia z uwagi na fakt, iż skarżący (dłużnik zajętej wierzytelności) dokonał zapłaty całości wierzytelności należnych spółce z tytułu wykonanych usług, przed otrzymaniem pierwszego zajęcia 30 marca 2022 r. (wykonanie zobowiązania wobec wierzyciela), zaś po tym dniu nie dokonywał żadnych płatności na rzecz tej spółki lub jej pracowników, ustnie oraz dwukrotnie pisemnie (w piśmie z dnia 24 sierpnia 2022 r. oraz piśmie z dnia 8 listopada 2022 r.) nie uznał zajętej wierzytelności i wskazywał na wykonanie swojego zobowiązania wobec zobowiązanego przed dniem 30 marca 2022 r.;
3) naruszenie art. 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że organ egzekucyjny zajął wierzytelności skarżącego wobec zobowiązanej spółki, podczas gdy w dniu zajęcia nie istniały żadne wierzytelności pieniężne należne zobowiązanej od skarżącego, co skutkuje brakiem możliwości zastosowania powołanego przepisu, ponadto organ egzekucyjny nie określił w zajęciach, w odniesieniu do wierzytelności przyszłych, stosunku zobowiązaniowego, z tytułu którego dokonuje zajęcia;
4) naruszenie art. 8 ustawy Prawo przedsiębiorców przez jego niezastosowanie i nakazanie skarżącemu podjęcie działania nieprzewidzianego przepisami prawa, tj. przekazania kwoty 397.768,84 zł na konto organu egzekucyjnego, pomimo tego, że skarżący w dniu zajęcia nie był dłużnikiem zobowiązanego zobowiązanym do zapłaty jakichkolwiek należności;
5) naruszenie art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców przez niezastosowanie zasady przyjaznej interpretacji przepisów, skutkującej rozstrzygnięciem wątpliwości na korzyść skarżącego;
6) naruszenie art. 498 kodeksu cywilnego przez jego zastosowanie w sprawie i przyjęcie, iż zobowiązana i skarżący dokonali potrącenia swoich wierzytelności po dniu 30 marca 2022 r., w sytuacji gdy skarżący dokonał w okresie od 1 października 2021 r. do 25 lutego 2022 r. na rzecz zobowiązanej zapłat zaliczek/przedpłat na poczet wykonywanych przez zobowiązaną (przez jej pracowników) usług kierowania pojazdami w transporcie międzynarodowym, które to zaliczki/przedpłaty spowodowały wygaśnięcie jego zobowiązań wobec zobowiązanej w całości z tytułu usług świadczonych w okresie do 25 lutego 2022 r.;
7) naruszenie art. 7, 77, 80 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów polegającej na:
a) faktycznym pominięciu złożonych przez skarżącego dowodów w postaci potwierdzeń przelewów do pracowników spółki, dokonanych w okresie od 1 października 2021 r. do 25 lutego 2022 r., stosownie do ustaleń wynikających z aneksu nr 1 z dnia 2 lipca 2019 r. do umowy o współpracy z dnia 1 lipca 2019 r., a więc przed otrzymaniem pierwszego zawiadomienia o zajęciu innych wierzytelności z tytułu usług wykonanych przez spółkę na rzecz skarżącego;
b) przyjęciu zaistnienia i dokonania kompensaty pomiędzy zobowiązaną a skarżącym po otrzymaniu przez niego pierwszego zawiadomienia o zajęciu w dniu 30 marca 2022 r., i w konsekwencji przyjęciu prawidłowości zastosowania wobec skarżącego przepisu materialnoprawnego, tj. art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 tej ustawy w sytuacji, gdy skarżący, jako dłużnik zajętej wierzytelności nie dokonał na rzecz zobowiązanej, ani jej pracowników lub innych podmiotów wskazanych przez nią, żadnych płatności gotówkowych ani bezgotówkowych od dnia 30 marca 2022 r., zaś całość zobowiązania skarżącego wobec zobowiązanej oraz jego pracowników zostały przelane najpóźniej w dniu 25 lutego 2022 r., co wynika z potwierdzeń przelewów złożonych w sprawie;
c) przyjęciu istnienia przesłanki bezpodstawnego uchylania się skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności z sytuacji braku stwierdzenia przez organ egzekucyjny przekazania przez skarżącego jakichkolwiek płatności na rzecz zobowiązanej lub jej pracowników po dniu doręczenia zajęcia, tj. po dniu 30 marca 2022 r. ani dokonania innej czynności prawnej stanowiącej zapłatę dokonaną po wskazanym dniu;
d) dowolnej i wybiórczej ocenie materiału dowodowego w kontroli podatkowej w spółce, przez dołączenie do sprawy wyłącznie protokołu z przesłuchania członka zarządu spółki z dnia 10 października 2022 r. i jego ocenę z pominięciem innych pism zawierających wyjaśnienia i dowody wskazujące i potwierdzające fakt, iż należności spółki z tytułu świadczonych przez spółkę usług na rzecz skarżącego zostały zapłacone przez skarżącego przed dniem otrzymania pierwszego z zajęć wierzytelności, których dotyczy niniejsza sprawa;
e) braku przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w sprawie i ograniczenie się jedynie do dołączenia protokołu z przesłuchania członka zarządu spółki z dnia 10 października 2022 r. w toku kontroli podatkowej w spółce i wybiórczej jego analizie, z pominięciem innych dowodów sprawie.
Formułując powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi nadzorczemu, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego akcentowała, że skarżący ze względu na treść zawartej umowy mógł dokonywać bezpośrednio na rzecz osób trzecich, w tym pracowników zobowiązanej, zapłaty zaliczek na poczet realizacji usług w tym diet, kosztów napraw, paliwa i opłat. Kwoty przekazanych środków zaliczane były na poczet należnego zobowiązanemu wynagrodzeniem za wykonanie usług. Zgodnie z tym skarżący w okresie od października 2021 do 25 lutego 2022 r. dokonał zapłaty zaliczek bezpośrednio do pracowników zobowiązanej w związku z wykonywanymi w tym okresie przez zobowiązaną usługami na rzecz skarżącego. Dokonane przez skarżącego wpłaty pokryły w całości wynagrodzenie przysługujące zobowiązanej z tytułu wykonania usług kierowania pojazdami w okresie od listopada 2021 r. do 25 lutego 2022 r. Zobowiązana od marca 2022 r. nie świadczyła na rzecz skarżącego usług, które mogłyby stanowić podstawę do powstania wierzytelności wobec niego. Po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności w dniu 30 marca 2022 r skarżący nie dokonywał żadnych płatności na rzecz zobowiązanej ani jej pracowników, ani nie istniały żadne podstawy do żądania przez nią od skarżącego jakichkolwiek płatności z jakiegokolwiek tytułu. Skarżący informował o tym organ egzekucyjny w piśmie w piśmie z 8 listopada 2022 r. Zaznaczył on także, iż w toku kontroli podatkowej w stosunku do spółki został złożony m.in. dokument w postaci pliku excel z tabelą ilości godzin świadczenia usług wskazujący na sposób ustalenia wynagrodzenia spółki, wykaz pracowników zobowiązanej, wykaz zleceń realizowanych przez nią oraz ich czasookres, listy wynagrodzeń pracowników zobowiązanej, jak również złożone zostały potwierdzenia przelewów dokonane przez skarżącego na poczet realizowanych przez spółkę usług, z których wynika, że jej wierzytelności z tytułu wykonania usług zostały zapłacone przed dniem 30 marca 2022 r., co oznacza że zobowiązanie skarżącego do zapłaty wynagrodzenia zostało przed tym dniem wykonane w całości.
Odwołując się z kolei do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 15 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 809/21, pełnomocnik zaznaczyła także, iż ustawodawca używając w art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji słów "uchyla się" i dodatkowo jeszcze "bezpodstawnie", wprowadza niejako podwójne zabezpieczenie, aby nikogo nie dotknęły tak surowe konsekwencje w aksjologicznie nieuzasadnionym przypadku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Przy piśmie z 15 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącego przedstawiła protokół kontroli podatkowej w stosunku do spółki za okres od listopada 2021 r. do lutego 2022 r. oraz postanowienie w sprawie odmowy wstrzymana postanowienia z 2 marca 2023 r. Wniosła jednocześnie o dopuszczenie protokołu kontroli podatkowej jako dowodu na okoliczność stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącego prowadzonej przez spółkę działalności w okresie objętym kontrolą. Z treści protokołu wynika bowiem, że organ podatkowy podważa fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę i tym samym wykonywanie czynności opodatkowanych, a jednocześnie nie kwestionuje wykonywania przez spółkę usług na rzecz skarżącego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej również nie neguje faktu prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej, które zostały objęte fakturą FS1/05/2022. Wskazała także pełnomocnik skarżącego, że protokół co do którego wnosi wniosek o przeprowadzenie dowodu został sporządzony już po wniesieniu skargi w sprawie, a doręczony 16 marca 2023 r.
Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z powołanym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi jest zaś postanowienie wydane w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty należności, wydane na podstawie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika zaś, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Jak wynika z treści skargi, kwestią sporną jest zasadność stwierdzenia przez organ, że skarżący jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności spółki. Skarżący nie kwestionuje, że spółka była jego wierzycielem z tytułu usług, jednakże podnosi on, że dokonał płatności całości wierzytelności należnych spółce przed otrzymaniem pierwszego zajęcia, co nastąpiło 30 marca 2022 r., a po tym dniu nie dokonywał już żadnych płatności. Wskazał on także, że między spółką a jego firmą została podpisana umowa o współpracy z 1 lipca 2019 r. wraz z aneksem. Wynika z niej, że jego firma może dokonywać bezpośrednio na rzecz osób trzecich, w tym pracowników spółki, którym powierzyła ona świadczenie usług transportu, płatności zaliczek na poczet realizacji usług w tym diet, kosztów napraw, paliw, opłat. Zgodnie z tą umową kwoty przekazanych środków mogą zaś być rozliczane z należnym spółce wynagrodzeniem za wykonanie usług. Zdaniem skarżącego, zgodnie ze wskazaną umową dokonywał on wpłat bezpośrednio do kierowców spółki środków pieniężnych, które następnie zostały skompensowane z wynagrodzeniem za świadczenie usług przez spółkę. Wpłaty dokonywane były z konta firmowego strony.
Mając na względzie takie stanowisko skarżącego zauważyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Jak zaś stanowi § 2 tego artykułu, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.
Jak wynika z akt postępowania, skarżący otrzymał zawiadomienia o zajęciu innych wierzytelności z 11 marca 2022 r., 26 kwietnia 2022 r. oraz 10 maja 2022 r., odpowiednio w dniach: 30 marca 2022 r., 13 i 25 maja 2022 r. Dotyczyły one wierzytelności przypadających od skarżącego wskazanej wyżej spółce z tytułu usług wykonywanych na podstawie umowy o współpracy z 1 lipca 2019 r, uzupełnionej aneksem z dnia następnego. W stosunku do spółki prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie piętnastu tytułów wykonawczych wystawionych w okresie od 2 grudnia 2020 r. do 2 listopada 2022 r. Skarżący, prowadzący własną działalność gospodarczą, jest jednocześnie wspólnikiem i prezesem tej spółki od chwili jej założenia w czerwcu 2019 r.
Trafnie wskazuje organ nadzorczy, że otrzymanie zawiadomienia o zajęciu nakłada na dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek realizacji tego zajęcia, zgodnie z treścią przytoczonego wyżej art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a. Dotyczy to także należności z wierzytelności przyszłych, tj. takich które w chwili zajęcia nie istniały, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.
Zgodnie z treścią art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. zawiadomieniami o zajęciu organ wezwał skarżącego, jako dłużnika zajętych wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajęte wierzytelności zobowiązanej, przekazania organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub poinformowania z jakiego powodu odmawia tego przekazania, a także czy- i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Zawiadomienia o zajęciu zawierają też informację, że nie wolno mu zajętej kwoty bez zgody organu egzekucyjnego uiszczać zobowiązanej oraz że zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia zawiadomienia.
Po doręczeniu pierwszego zawiadomienia z 11 marca 2022 r., co nastąpiło 30 marca 2022 r., skarżący nie złożył żadnego oświadczenia co do wierzytelności w stosunku do spółki. Odpowiadając na ponaglenie doręczone mu 16 sierpnia 2022 r., pismem z 24 sierpnia 2022 r. wyjaśnił on zaś, że nie posiada żadnych zobowiązań w stosunku do spółki. Poinformował także o treści wskazanej wyżej umowy z 1 lipca 2019 r. i aneksu do niej z 2 lipca 2019 r. Zaznaczył, że zgodnie z ich treścią mógł dokonywać bezpośrednio na rzecz osób trzecich, w tym pracowników spółki, którym spółka powierzyła świadczenie usług transportu, wypłat zaliczek na poczet realizacji usług, w tym diet, kosztów napraw, paliwa, opłat. Mogą być one rozliczane z należnym spółce wynagrodzeniem. Skarżący poinformował także, iż były one realizowane z jego konta firmowego.
Ponieważ, jak podał organ, nie było możliwości przeprowadzenia kontroli realizacji zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, gdyż nie zastano skarżącego w miejscu prowadzenia działalności, organ egzekucyjny pismem z 3 października 2022 r., doręczonym 17 października 2022 r., zwrócił się do niego o wskazanie okoliczności wyłączających obowiązek przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności pieniężnych zajętych na podstawie wskazanych wyżej zawiadomień, przekazanie dokumentów potwierdzających wpłaty dokonane po 30 marca 2022 r. na rzecz osób trzecich, które zostały następnie skompensowane z wynagrodzeniem przysługującym spółce. Z kolei pismem z 8 listopada organ egzekucyjny poinformował skarżącego o włączeniu do akt sprawy protokołu przesłuchania strony, podpisanego przez skarżącego, z 10 października 2022 r. Jak wynika z akt postępowania, na pismo organu egzekucyjnego z 3 października 2022 r. skarżący nie odpowiedział.
Z włączonego do akt protokołu przesłuchania skarżącego, jako prezesa spółki z 10 października 2022 r. wynika, że zeznał on, iż płatność za fakturę FS/1/05/2022 została skompensowana w terminie określonym w umowie o współpracy. Przy czym formalne dokumenty kompensat nie były przygotowywane. Współpraca między skarżącym, a spółką w której jest on prezesem polega zaś na tym, że prowadząc jednoosobową działalność wykonuje usługi transportowe i posiada klientów, dla których organizuje transporty i posiłkuje się usługami spółki w zakresie prowadzenia pojazdów, a spółka jego zlecenia przyjmuje, dysponując do wykonania usług swoich pracowników.
Z kolei w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego oraz skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącego odwołując się do treści aneksu do umowy podniosła, że wierzytelności spółki z faktury FS/1/05/2022 zostały uregulowane przed otrzymaniem pierwszego zawiadomienia o zajęciu, tj. przed 30 marca 2022 r. Przy piśmie z 8 listopada 2022 r. oraz przy zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego przedstawiła ona także dokonane w okresie od 1 października 2021 r. do 1 marca 2022 r. przelewy na rzecz osób trzecich. Wynika z nich, że na rzecz różnych osób fizycznych dokonywane były przelewy opisane jako: zaliczka, rozliczenie delegacji, rozliczenie diet i ryczałtów, zwrot kosztów, wynagrodzenie, premia, sprzątanie, rozliczenie wynagrodzenia, przelew.
W ocenie Sądu, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy trafnie organ uznał, że istniał stosunek prawny łączący skarżącego ze spółką, w stosunku do której prowadzona jest egzekucja administracyjna. Między tymi podmiotami istnieje także wierzytelność powstała po dokonaniu zajęć wierzytelności pieniężnych u skarżącego, co wynika z treści faktury wystawionej przez spółkę dla skarżącego o numerze FS/1/05/2022, datowanej na 31 maja 2022 r. na kwotę 556.474,47 zł netto. Trafnie także organ przyjął, że z treści zeznań skarżącego oraz przedstawionej przez niego umowy o współpracy ze spółką wraz z aneksem wynika, że rozliczenia między skarżącym, a spółką realizowane były z wykorzystaniem kompensaty.
Dopuszczalność kompensaty umownej wyprowadza się z zasady swobody umów, wedle której strony mogą ułożyć łączący je stosunek prawny w dowolny sposób, o ile tylko nie sprzeciwia się on jego naturze bądź też prawu lub zasadom współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2005 r., sygn. akt V CK 404/04). Strony mają zatem dość dużą swobodę w kształtowaniu potrącenia umownego. Nie można więc jednoznacznie wykluczyć dopuszczalności kompensaty umownej wierzytelności, które nie są wymagalne, a nawet wierzytelności przyszłych. Z tym, że jest to zasadniczo możliwe jedynie w sytuacji, gdy można już precyzyjnie określić wielkość kompensowanego zobowiązania. Przyjąć zatem należy, że umowa o kompensatę wierzytelności przyszłych nie jest w stanie wywrzeć skutków prawnych tak długo, jak wierzytelność przyszła nie przekształci się w definitywne prawo podmiotowe. Trzeba także podkreślić, że kompensata umowna będzie dopuszczalna, o ile jej stosowanie nie zagraża interesom osób trzecich.
Mając powyższe na uwadze zgodzić się trzeba z organem, że po pierwsze, kompensata, na którą powołuje się skarżący, mogła nastąpić począwszy od 31 maja 2022 r. Dopiero bowiem wtedy powstała należność spółki w stosunku do skarżącego w określonej jednoznacznie wysokości, której realizacji mogła domagać się od skarżącego. Ani z akt postępowania, ani z twierdzeń skarżącego nie wynika aby kwota należności spółki w stosunku do niego została określona wcześniej. Po drugie zaś podzielić należy stanowisko organu, że dokonując oceny kompensaty, na którą powołuje się skarżący, mieć należy na względzie treść art. 504 kodeksu cywilnego.
Zgodnie z tym przepisem, zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, przepis art. 504 kodeksu cywilnego odnosi się do każdego zajęcia egzekucyjnego wierzytelności, niezależnie od tego, czy jest ono dokonane w ramach egzekucji sądowej, według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, czy administracyjnej, prowadzonej na podstawie u.p.e.a. (por. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Kodeks cywilny. Komentarz, 2008, s. 908 oraz wyrok prawomocny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 606/07). Jak wskazuje się w piśmiennictwie, art. 504 kodeksu cywilnego wprowadza ograniczenia możliwości potrącenia wierzytelności w interesie osób trzecich, podejmujących egzekucję z wierzytelności przysługującej dłużnikowi egzekwowanemu wobec innej osoby. Potrącenie zajętej wierzytelności prowadziłoby bowiem do jej umorzenia, a tym samym do usunięcia tego składnika mienia spod zajęcia, czyniąc zajęcie bezprzedmiotowym i niwecząc cel oraz efektywność egzekucji. Rozwiązanie przyjęte w przepisie powołanego artykułu stanowi uzupełnienie przepisów postępowania egzekucyjnego w kierunku uniemożliwienia ich obchodzenia poprzez potrącenie zajętej wierzytelności. W ten sposób ustawodawca przeciwstawia się możliwym próbom ubezskutecznienia egzekucji (por. K. Gandor (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 1, s. 866; M. Pyziak-Szafnicka (w:) System prawa prywatnego, t. 6, s. 1154).
Sąd ma świadomość, że wyłączenie potrącenia z powodu zajęcia wierzytelności nie ma charakteru generalnego, a zachodzi wyłącznie wówczas, gdy spełniona zostanie przynajmniej jedna z przesłanek wymienionych w treści art. 504 kodeksu cywilnego. Zgodnie z pierwszą przesłanką wyłączona jest możliwość potrącenia, gdy dłużnik (poddłużnik, tj. w rozpoznawanej sprawie skarżący, jako podmiot który z zajętego prawa jest obciążony obowiązkiem świadczenia względem dłużnika egzekwowanego, czyli spółki) stał się wierzycielem swojego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia.
Sytuacja przewidziana drugą z przesłanek wyłączających dopuszczalność potrącenia ma miejsce wówczas, gdy wierzytelność poddłużnika, tj. w sprawie skarżącego, powstała przed zajęciem wierzytelności przysługującej dłużnikowi egzekwowanemu, ale w chwili zajęcia nie nadawała się jeszcze do potrącenia z powodu braku wymagalności, następnie zaś stała się wymagalna po dokonaniu zajęcia, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta.
Biorąc pod uwagę treść umowy o współpracę między skarżącym a spółką, przewidującą rozliczanie się w formie kompensaty z zastosowaniem zaliczek, ale także okoliczność, że przed 31 maja 2022 r. wierzytelność skarżącego nie nadawała się jeszcze do potrącenia ze względu na brak wymagalności, i jednocześnie okoliczność, że zajęcie innej wierzytelności pieniężnej miało miejsce 30 marca 2022 r., a tytułu egzekucyjne w stosunku do spółki dotyczą jej zaległości z miesięcznych okresów rozliczeniowych 2020 r. i 2021 r., przyjąć trzeba, że spełniona została przesłanka wyłączająca możliwość potrącenia przewidziana w art. 504 kodeksu cywilnego. Wynika z tego, że skarżący nie mógł powoływać się na potrącenie w stosunku do zajętej wierzytelności spółki, a miał obowiązek przekazać zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu.
Rację ma więc organ nadzorczy, że spełniona została przesłanka ujęta w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Formułując tę ocenę Sąd ma na względzie także i to, że skarżący, będący jednocześnie prezesem spółki, w stosunku do której prowadzona jest egzekucja na podstawie szeregu tytułów egzekucyjnych, miał z tego powodu pełny wgląd z sytuację zarówno swojej jednoosobowej firmy, jak spółki i wobec tego powinien też mieć pełną wiedzę dotyczącą majątku i funkcjonowania obu podmiotów, w tym związaną z egzekucją prowadzoną w stosunku do spółki. Jednocześnie skarżący nie miał podstaw by nie wykonać wezwania organu egzekucyjnego opartego na przepisie art. 89 § 1 u.p.e.a., powołując się na kompensatę.
Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego pełnomocnik skarżącego. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, nie ma w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku, ani nawet uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2100/16). Z zasady ujętej w art. 133 § 1 P.p.s.a, zgodnie z którą sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy wynika zaś, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1618/08). Jak zaś podaje pełnomocnik skarżącego, protokół co do którego zgłasza ona wniosek o przeprowadzenie dowodu został sporządzony już po wniesieniu skargi w sprawie, a doręczony 16 marca 2023 r. Powstał zatem już po wydaniu (3 stycznia 2023 r.) i doręczeniu (9 stycznia 2023 r.) zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo trzeba zauważyć, że protokół kontroli podatkowej w stosunku do spółki dotyczy okresu od listopada 2021 r. do lutego 2022 r. Faktura FS/1/05/2022 wystawiona zaś została 31 maja 2022 r. Uwzględniając treść umowy o współpracy wraz z aneksem regulującej sposób rozliczania się między skarżącym a spółką można więc zauważyć, że faktura ta dotyczy okresu nieobjętego tą kontrolą.
Ma rację organ nadzorczy, że wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty determinuje stan zaległości zobowiązanego, wobec którego toczy się postępowanie egzekucyjne, tj. w rozpoznawanej sprawie spółki. Z akt postępowania, ani twierdzeń skarżącego nie wynika również aby organ błędnie określił wysokość nieprzekazanej kwoty, przyjmując stan istniejący w dniu orzekania przez organ egzekucyjny.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić zatem trzeba, o czym już była mowa, że zaskarżone postanowienie nie narusza art. 71a § 9 ani art. 89 u.p.e.a. Nie ma racji skarżący formułując zarzut naruszenia art. 7, 77 oraz 80 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, albo pomijanie dowodów. Organ zgromadził i prawidłowo ocenił dowody pozwalające na podjęcie rozstrzygnięcia. Zauważyć natomiast wypada, że skarżący kwestionuje nie przyjęte za stwierdzone fakty, a ich ocenę. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, utrzymującym w mocy postanowienie wydane przez organ egzekucyjny, zdaniem Sądu, nie narusza prawa. Niezasadny jest więc także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego przez niezastosowanie. W takiej sytuacji nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia art. 8 i 11 ustawy Prawo przedsiębiorców. Zawarte w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięcie nie ogranicza skarżącego, jako przedsiębiorę w podejmowaniu działań niezabronionych przez prawo, ani nie opiera się na nieprzyjaznej przedsiębiorcy wykładni przepisów prawa.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 498 § 1 kodeksu cywilnego przez jego zastosowanie i przyjęcie, że do potrącenia doszło po 30 marca 2022 r., zauważyć należy, że ściśle biorąc przepis ten dotyczy potrącenia tzw. ustawowego, formułując jego przesłanki, w tym przesłankę wymagalności. Potrącenie, na które powołuje się skarżący miało zaś charakter umowny, pozwalający na jego ukształtowanie w sposób swobodniejszy, odbiegający od warunków wynikających z treści powołanego przepisu. W rozpoznawanej sprawie organ nie kwestionował zaś co do zasady, ani dopuszczalności dokonywania rozliczeń w formie kompensaty, ani tego, że jak stanowi paragraf 2. tego artykułu, wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Zarzut naruszenia tego przepisu jest więc niezasadny.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.ps.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło