II OZ 1646/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 893/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2024 r., nr 298/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenia D.K.2 oraz K.P.; 2. odrzucić zażalenia D.K.1 oraz R.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 893/24, odrzucił skargę D.K.2 i K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 lutego 2024 r., nr 298/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Sąd wyjaśnił, że po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, wezwano skarżące do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywającego je do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł – w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to doręczono K.P. 19 marca 2025 r., a D.K.2 10 marca 2025 r. Skarżące nie uiściły jednak wymaganego wpisu sądowego. Sąd podniósł, że w Rejestrze Opłat Sądowych nie zidentyfikowano wpisu od skargi w należnej kwocie. Skarżącym nie przyznano również prawa pomocy ani też nie były zwolnione od kosztów sądowych z mocy ustawy. W tym stanie rzeczy skargę należało odrzucić. Pismami z 10 czerwca 2025 r. oraz 23 czerwca 2025 r. D.K.1, D.K.2 oraz K.P., R.P. wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację odnoszącą się do zaskarżonego postanowienia organu, kwestionującą jego czynności, wskazując na nieprawidłowości w ustaleniach faktycznych oraz zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia D.K.2 i K.P. nie zasługują na uwzględnienie, natomiast zażalenia D.K.1 oraz R.P. podlegają odrzuceniu. Do zadań Sądu I instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy m.in. zbadanie czy został uiszczony przewidziany prawem wpis. W przypadku, gdy wpis nie został uiszczony, Sąd wzywa do usunięcia braku fiskalnego. Jeśli wskazane uchybienie nie zostanie w wyznaczonym terminie usunięte, Sąd I instancji postanawia na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") o odrzuceniu środka odwoławczego. Na postanowienie to przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 i 8 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że żalące zostały prawidłowo wezwane do uiszczenia wpisu zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII, a następnie do wykonania tego zarządzenia. Jednocześnie zostały one prawidłowo pouczone o rygorze niezastosowania się do wezwania. Skarżące nie sprostały powyższemu w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie. Nieuiszczenie wpisu jest szczególnym rodzajem braku formalnego skargi, który powstaje nie z datą jej wniesienia, lecz dopiero gdy skarżący, pomimo wezwania, nie uiści wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Z tego też powodu samodzielną podstawą do odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu sądowego jest art. 220 § 3 p.p.s.a. Podnoszone w zażaleniu okoliczności związane z czynnościami organu, nie podlegają rozpoznaniu merytorycznemu, tym samym nie mogą świadczyć o wadliwości postanowienia Sądu I instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a. Za koniecznością odrzucenia zażalenia D.K.1 oraz R.P. przemawia fakt, że wyżej powołana niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych, przy czym przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą między innymi wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem zaskarżonego orzeczenia. Nadto, wyżej wymienieni nie są stronami postępowania, a skarżone postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym skargą D.K.2 i K.P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tych osób. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.