I OSK 113/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1929/20 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 10 czerwca 2020 r. nr DO-II.7612.390.2019.KC w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1929/20 oddalił skargę A.W. (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju z 10 czerwca 2020 r., znak DO-II.7612.390.2019.KC, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 25 września 2018 r., znak: SN-III.7515.1.12.2018.7 umarzającą postępowanie po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Wielkopolskiego z 18 listopada 2016 r., znak:SN-III.7515.1.51.2015.7, z uwagi na złożenie przez skarżącą wniosku o wznowienie po upływie terminu określonego w art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 11 k.p.a. przejawiające się tym, iż Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być wystarczający do uchylenia decyzji organów obu instancji; - art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 k.p.a. przejawiające się tym, iż Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być wystarczający do uchylenia decyzji organów obu instancji; - art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przejawiające się tym, iż Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być wystarczający do uchylenia decyzji organów obu instancji; - art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przejawiające się tym, iż Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być wystarczający do uchylenia decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organy obu instancji oraz Sąd przyjęły jedynie domniemanie, że skarżąca o decyzji będącej podstawą podania o wznowienie postępowania dowiedziała się w dniu 21 grudnia 2017 r., z treści pisma Urzędu Miasta w Poznaniu z 18 grudnia 2017 r. Tymczasem z treści tego pisma nie można w sposób jednoznaczny pozyskać wiadomości o tym, jakiej konkretnie sprawy dotyczyła decyzja i jaki mogła ona mieć wpływ na sytuację prawną skarżącej. Zasadne było przyjęcie argumentów skarżącej, że o decyzji dowiedziała się w terminie wskazywanym przez nią w podaniu o wznowienie postępowania. Sąd, dając bezkrytyczną wiarę organowi drugiej instancji w zbiegu ze skrajnie kazuistycznym rozumieniem przepisu art. 148 § 2 k.p.a., w sposób niezasadny uznał, że termin na złożenie podania o wznowienie postępowania dla skarżącej upłynął. Uczestnik postępowania, Miasto Poznań w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które nie znajdują potwierdzenia. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że decyzja o umorzeniu postępowania wznowionego postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego z 19 kwietnia 2018 r. powinna zostać uchylona. Postępowanie dotyczy wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody Wielkopolskiego z 18 listopada 2016 r., znak SN-111.7515.1.51.2015.7, którą orzeczono o zwrocie na rzecz U.F., D.F., W.S., K.K. i T.K. nieruchomości położonej w P., obręb [..], stanowiącej działkę nr [..] o pow. 965 m2 oraz część działki nr [..] (projektowana działka nr [..]), oznaczonej na mapie zgodnie z projektem podziału jako działka nr [..] o pow. 53 m2, o łącznej powierzchni 1.016 m2 (działka nr [..] i projektowana działka nr [..]), objętej księgą wieczystą nr [..]. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez skarżącą pismem z 6 lutego 2018 r., z powołaniem na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256; dalej: k.p.a.). Skarżąca podniosła, że jako najemczyni nieruchomości nr [..] objętej decyzją o zwrocie, została pozbawiona udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem tej decyzji. Po wznowieniu postępowania, postanowieniem z 19 kwietnia 2018 r. Wojewoda ustalił, że skarżąca uzyskała informację o wydaniu decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania z pisma Urzędu Miasta Poznania z 18 grudnia 2017 r., nr GN-III.6845.700.2015 do niej adresowanego, które doręczono jej osobiście za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 21 grudnia 2017 r., wobec czego termin odkreślony w art. 148 k.p.a. upłynął 20 stycznia 2018 r. a wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie. Ustalenie, że skarżąca powzięła informację o wydaniu decyzji z opisanego wyżej pisma, jest prawidłowe i nie narusza art. 148 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 7, art. 77, art. 8 i art. 11 k.p.a. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Początek biegu terminu jest wyznaczony przez dowiedzenie się o decyzji. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest tożsame z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz może pochodzić z innych źródeł, byleby wskazywała na organ, który wydał decyzję i treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Ponieważ art. 148 § 2 k.p.a. dotyczy instytucji wznowienia postępowania, to zasadnie zwraca się uwagę, że przez dowiedzenie się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Zwrot «strona dowiedziała się o decyzji» należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzje wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tę ostatnią informację, to nie jest tu konieczne aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiadała informację czego dana decyzja dotyczy (zob. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 148 i powołane tam orzecznictwo). Pismo Urzędu Miasta Poznania z 18 grudnia 2017 r. zawiera dane odpowiadające powyższym warunkom, pozwala na identyfikację elementów decyzji, które umożliwiają złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W piśmie tym, informując skarżącą o przygotowanym aneksie do umowy najmu gruntu komunalnego podano, że jest to konsekwencją wydania przez Wojewodę Wielkopolskiego decyzji z 18 listopada 2016 r. W piśmie tym przywołano numer decyzji i określono jej przedmiot przez wskazanie, że decyzja orzeka o zwrocie na rzecz osób fizycznych działek nr [..] i [..]. Uprawnione było w tej sytuacji przyjęcie, że przez odebranie wskazanego pisma, skarżąca dowiedziała się o wydanej decyzji i od tej daty należy liczyć termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Materiał dowodowy zebrany na tę okoliczność jest wystarczający i został prawidłowo oceniony. Jednocześnie nie można przychylić się do stanowiska skargi kasacyjnej, że termin do wniesienia wniosku o wznowienie powinien być liczony od momentu wskazanego przez skarżącą. Zachowanie terminu musi być przez stronę udowodnione, nie wystarczy tutaj uprawdopodobnienie (por. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 148). Skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności udowadniających, że dopiero w późniejszym terminie i z innych źródeł dowiedziała się o wydaniu decyzji, nie wskazała nadto żadnego terminu, co uniemożliwia w konsekwencji obliczenie terminu do wniesienia wniosku. W przypadku wszczęcia postępowania wznowieniowego mimo uchybienia terminowi do jego wszczęcia, organ powinien takie postępowanie umorzyć. Zachowanie terminu stanowi warunek skuteczności wniosku o wznowienie postępowania, a zatem jeśli doszło do błędnego wszczęcia postępowania, to organ powinien je umorzyć. Nie jest zatem uzasadniony zarzut naruszenia art. 105 k.p.a. Skoro Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i zasadnie oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Zarzut naruszenia tych przepisów nie jest trafny. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek Miasta Poznań o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajduje natomiast oparcia w przepisach prawa, albowiem zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a., w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Organem w niniejszym przypadku był Minister Rozwoju, zaś Miasto Poznań miało status uczestnika postępowania.