II SA/Rz 1343/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Maria Mikolik Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 5 czerwca 2023 r. nr SKO.4110.56.1487.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku okresowego - skargę oddala - Przedmiotem skargi SP (dalej: "Skarżącego") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 5 czerwca 2023 r. nr SKO.4110.56.1487.2023, wydana w przedmiocie zasiłku okresowego. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 8 września 2021 r. Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "Organ I instancji") o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności. Decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Wójt przyznał Skarżącemu zasiłek okresowy. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy wydaną w postępowaniu odwoławczym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 8 listopada 2021 r. nr SKO.4110.183.2479.2021. Prawomocnym wyrokiem z 8 czerwca 2022 r. II SA/Rz 128/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił ww. decyzje. Sąd podniósł, że brak podania motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji nie pozwalał na zweryfikowanie prawidłowości wydanych w tym przedmiocie rozstrzygnięć. Jednocześnie Sąd zastrzegł, że nie przesądza, iż w sprawie zachodziły okoliczności do przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w wyższej wysokości Decyzją z [...] września 2022 r. Wójt ponownie przyznał Skarżącemu zasiłek okresowy "z innej przyczyny". Rozstrzygnięcie to zostało uchylone wydaną w postępowaniu odwoławczym decyzją Kolegium z 14 grudnia 2022 r. nr SKO.4110.140.3022.2022. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił przyznania Skarżącemu prawa do zasiłku okresowego. Organ I instancji podał, że w toku postępowania Skarżący dwukrotnie odmówił przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Ustalono jednak, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,4800 ha (1,5330 ha przeliczeniowe). Z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w 2021 r. osiągnął dochód w wysokości 472,16 zł miesięcznie, a z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych – 325,43 zł miesięcznie. Łączny dochód Skarżącego wynosi zatem 797,59 zł miesięcznie i przekracza kryteria dochodowe zarówno osoby samotnie gospodarującej, jak i osoby w rodzinie, określone art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.). Warunkiem przyznania zasiłku okresowego, wynikającym z art. 38 u.p.s., jest natomiast spełnienie przez osobę wnioskującą kryterium dochodowego. Mając na uwadze powyższe brak było podstaw prawnych do uwzględnienia żądania Skarżącego. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, decyzją z 5 czerwca 2023 r. nr SKO.4110.56.1487.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Wójta. Podzielając w całości stanowisko Organu I instancji Kolegium podało, że przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej obligowało do wydania decyzji o odmowie przyznania zasiłku okresowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, SP wniósł o poddanie kontroli zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialno – bytowej i wbrew błędnym obliczeniom organów, spełnia kryterium dochodowe do przyznania zasiłku okresowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została oddalona w całości, bowiem nie okazała się zasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przyznanie zasiłku okresowego na zakup żywności. Z notatki służbowej podpisanej przez dwoje pracowników socjalnych i dołączonej do nadesłanych akt administracyjnych wynika, że 10 stycznia 2023 r. pracownicy podjęli bezskuteczną próbę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Skarżącego. Skarżący przeprowadził wówczas rozmowę z pracownikami znajdując się w drzwiach budynku i nie wyraził zgody na wejście do mieszkania oraz na przeprowadzenie wywiadu. Pismem z 12 stycznia 2023 r. Wójt wezwał Skarżącego do uzgodnienia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak Skarżący w piśmie z 10 lutego 2023 r. w sposób nie budzący wątpliwości odmówił przeprowadzenia takiego wywiadu. Już te okoliczności uprawniały Organ I instancji do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego zasiłku okresowego. Zgodnie bowiem z art. 107 ust. 4a u.p.s.n niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Współpraca osoby ubiegającej się oświadczenie z pomocy społecznej w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, powinna bowiem polegać zarówno na przedłożeniu organom wszelkich dokumentów, jak i wyjaśnień pozwalających na ocenę spełnienia przez tę osobę przesłanek przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej, jak i również na aktywnej postawie zmierzającej do jej przezwyciężenia. Odmowa przeprowadzenia wywiadu lub uniemożliwienie prowadzenia wywiadu środowiskowego winny zostać zakwalifikowane jako wyraz braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s. W sytuacji, gdy wnioskodawca swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają jego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji, albowiem brak możliwości przeprowadzenia wywiadu ze względu na postawę strony uniemożliwia organowi dokonanie koniecznych ustaleń do załatwienia sprawy. Jako podstawę odmowy przyznania Skarżącemu zasiłku okresowego Organy wskazały jednak przekroczenie kryterium dochodowego przez wnioskodawcę. Uznając, że Organy były w stanie dokonać właściwych ustaleń w oparciu o posiadane informacje i merytorycznie rozpoznać wniosek Skarżącego, wymaga wskazania, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wskazana regulacja nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, że jedną z przesłanek warunkujących możliwość uwzględnienia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, uprawniającego do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany, a zatem zasiłek może być przyznany jedynie po spełnieniu przesłanek w nim wskazanych przez ustawodawcę. Dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych w pełni potwierdzają legalność stanowiska Organów wyrażonych w kwestionowanych decyzjach. Z dołączonej do wniosku decyzji Wójta o ustaleniu zobowiązania podatkowego z tytułu podatku rolnego wynika, że Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,4800 ha (1,5330 ha przeliczeniowe). Natomiast na podstawie informacji uzyskanej od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (pismo z 26 stycznia 2023 r.) oraz wniosku Skarżącego ustalono, że z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w 2021 r. Skarżący osiągnął dochód w wysokości 472,16 zł miesięcznie, a z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych – 325,43 zł miesięcznie. Prawidłowo zatem wskazały Organu obydwu instancji, że łączny dochód Skarżącego wynosi zatem 797,59 zł miesięcznie i przekracza kryteria dochodowe zarówno osoby samotnie gospodarującej, jak i osoby w rodzinie, określone art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. W konsekwencji Organy prawidłowo odmówiły przyznania Skarżącemu wnioskowanego zasiłku okresowego. Jednocześnie uzasadnienia kwestionowanych decyzji spełniają wymogi stawiane art. 107 § 3 k.p.a., co oznacza, że Organy wywiązały się z ciążącego na nich na mocy art. 153 P.p.s.a. obowiązku wywiązania się ze wskazań wynikających z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 8 czerwca 2022 r. II SA/Rz 128/22. Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. Zatem decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki. W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.