V SA/Wa 420/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę. Przedmiotem skargi J. P. jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z [...] grudnia 2019 r. odmawiająca umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od [...] stycznia 2010r. do [...] stycznia 2019r. w wysokości [...] złotych wraz z odsetkami w wysokości [...] złotych. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym : J. P. w dniu [...] lipca 2019r. złożył wniosek do KRRiT o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu, uzasadniając swoje żądanie trudną sytuacją finansową. Strona zaznaczyła również, iż pod adresem, na którym widnieją ww. zaległości nie mieszka od 1999 roku. Do wniosku dołączył m.in. kserokopię oświadczenia H. R., że zamieszkuje pod ww. adresem od 2000 roku. Pismem z dnia [...] września 2019r. skarżący został wezwany - w trybie art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego - o uzupełnienie braku formalnego podania, poprzez wskazanie jakiego okresu dotyczy żądanie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] września 2019r. skarżący poinformował organ, iż wniosek o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych z [...] lipca 2019 roku, dotyczył okresu od [...] stycznia 2010r. do [...] stycznia 2019r. czyli okresu, w którym nie przebywał pod adresem zamieszkania. Wskazaną na wstępie decyzją KRRiT odmówiła umorzenia wskazanych zaległości . Wyjaśniła, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Użyte przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych określenie "Krajowa Rado Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty" oznacza, że decyzja w sprawie umorzenia lub rozłożenia zaległości w płatności opłat abonamentowych dokonywana jest w ramach uznania administracyjnego. W ocenie organu wyjątkowa sytuacja, o jakiej mowa w zacytowanym przepisie , nie zachodzi. Chociaż organ w wezwaniu z dnia [...] października 2019r. wskazywał na dodatkowe dokumenty, których przedstawienie mogłoby doprowadzić do uzyskania przez stronę stosownej ulgi, to skarżący przesłał wybiórcze informacje, uniemożliwiając tym samym ocenę wszystkich powołanych w podaniu okoliczności. W szczególności pomimo wezwania nie przedstawił dokumentów umożliwiających ocenę aktualnej kondycji finansowej gospodarstwa domowego. Zdaniem KRRiT , w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, nie miała możliwości dokonania rzetelnej oceny aktualnych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Organ wyjaśnił też, że zaprzestanie używania odbiornika telewizyjnego czy radiowego w świetle obowiązującego prawa nie uprawnia osoby zobowiązanej do zaniechania uiszczania opłat abonamentowych. Konieczne jest w takim wypadku dopełnienie także wymagań formalnych czyli wyrejestrowanie odbiornika. Wobec tego, to na wnioskodawcy spoczywał obowiązek zawiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie okoliczności, które miały wpływ na ustanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Od powyższego rozstrzygnięcia J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że w mieszkaniu przy ulicy M. [...] w G.W.. nigdy nie zamieszkiwał, a jedynie przed laty został w nim zameldowany. Zarzucił, iż nigdy nie zawarto z nim umowy o świadczenie usług radiowo-telewizyjnych i nigdy nie doręczono pisma ani żadnego upomnienia o zaleganiu w opłatach z tytułu abonamentu RTV, ani żadnego wezwania do zapłaty. Nie doręczono mu również decyzji zobowiązującej do zapłaty zaległości z tytułu opłaty abonamentowej. Dopiero w dniu [...] .12.2018 r. otrzymał wezwanie do zapłaty, z którego dowiedział się, że zalega z opłatami za abonament i w związku z tym w dniu [...] stycznia 2019 roku rozwiązał umowę abonamentową - zgodnie z udzielonym mi na poczcie pouczeniem. Ponadto uważa, że obciążające go zaległości są przedawnione. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Rozpoznawana sprawa zainicjowana została wnioskiem skarżącego o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę. Wobec tak sformułowanego żądania zastosowanie w sprawie miał art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204 oraz z 2015 r. poz. 1324) stanowiący, że KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Należy podkreślić, że w ramach rozpoznawania tego wniosku poza zakresem rozpoznania musi pozostać kwestia istnienia obowiązku z tytułu opłat abonamentowych, prawidłowości ich nałożenia czy też ich przedawnienia . Wyjaśnić należy, że organem odpowiedzialnym za pobieranie opłat abonamentowych jest Poczta Polska S.A. Stąd wszelkie wątpliwości związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym powinny być kierowane do Poczty Polskiej S.A., której przysługują uprawnienia wierzyciela. KRRiT nie jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania egzekucji, ani też uprawnionym do merytorycznego rozstrzygania spraw prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm). KRRiT nie przyznano również uprawnień do uchylania wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych, ani do zawieszania postępowań egzekucyjnych. Zgodnie z wolą ustawodawcy, kompetencje polegające na pobieraniu opłat, prowadzeniu kontroli wykonywania rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej leżą w gestii operatora wyznaczonego jakim jest Poczta Polska. KRRiT nie posiada ustawowych uprawnień do naliczania wierzytelności w opłatach abonamentowych rtv oraz nie pośredniczy w sporach pomiędzy abonentami a ww. instytucją. Podział kompetencji pomiędzy operatorem wyznaczonym, a KRRiT jest ścisły i wynika wprost z przepisów prawa (art. 6, 7, 8 ustawy o opłatach abonamentowych, wyrok WSA z 21 listopada 2017 r., sygn. akt. V SA/Wa 2967/16 oraz z 9.05.2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 159/19 ). KRRiT w ramach swoich uprawnień ustawowych może jedynie umorzyć lub rozłożyć na raty zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych. Z analizy przepisów ustawy o opłatach abonamentowych wynika, że nie zawierają one regulacji, które mogłyby stanowić podstawę wydawania przez KRRiT decyzji rozstrzygających o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązku zapłaty należności z tytułu opłaty abonamentowej i ich ewentualnej wysokości. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ww. ustawy KRRiT jest właściwa jedynie do wydawania decyzji o umorzeniu lub rozłożeniu na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu oraz opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetek za zwłokę w jej uiszczaniu (wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt. II GSK 436/17; wyrok NSA z 28 lutego 2017 r., sygn. akt. II GSK 5757/16). Krajowa Rada w zakresie istnienia należności objętej wnioskiem o umorzenie opiera się na informacjach uzyskanych od Poczty Polskiej S.A. , sama nie ma możliwości weryfikacji tych danych. W sprawie niniejszej uzyskała informację, że zaległość istnieje i nie jest przedawniona. Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącego, że nie zawierał "umowy o świadczenie usług radiowo-telewizyjnych" należy zauważyć, iż obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej powstaje z mocy ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu, w wysokości wskazanej w ustawie, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 września 2004 r. (sygn. K 2/03) stwierdził, że opłata abonamentowa jest to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa . Opłata ta jest więc pomyślana jako danina publiczna, którą od pozostałych danin, wskazanych w art. 217 Konstytucji odróżnia celowy charakter. Jest to zatem danina, która nie stanowi dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym... Pobieranie tych opłat ma istotne znaczenie dla zagwarantowania prawa do informacji oraz interesu publicznego. Istnienie publicznej radiofonii i telewizji wymaga stworzenia tym instytucjom dostępu do środków publicznych, bez których nie będzie możliwa realizacja ich misji publicznej". Obowiązek ten powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika radiowego lub telewizyjnego. Nie ma więc potrzeby wydawania decyzji ustalającej wysokość zaległości. Dłużnikowi , jak zawsze gdy obowiązek powstaje z mocy prawa, służy środek ochronny w postaci zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym wierzycielem jest Poczta Polska, nie zaś Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji ( art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz.U.2020.1427 t.j. ze zm. ). Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji w zakresie elementów określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych to należy wyjaśnić, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że decyzje wydawane w oparciu o wskazany przepis mają charakter decyzji uznaniowych. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Jednakże uprawnienie to aktualizuje się jedynie w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia, co w rozpoznawanej sprawie było w przeważającej mierze uzależnione od materiału dowodowego dostarczonego przez skarżącego. Trzeba bowiem pamiętać, że w postępowaniu o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale przede wszystkim obarcza stronę. To strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazać dbałość o przedstawienie odpowiednich środków dowodowych. Inicjatywa w tym zakresie musi być zasadniczo przejawiona przez wnioskodawcę. Sąd podziela stanowisko KRRiT, że argumenty przedstawione przez skarżącego we wniosku o umorzenie zaległości były niewystarczające do jego uwzględnienia. Słusznie zatem organ wezwał skarżącego – pismem z [...] .10.2019 r. – do przedstawienia materiału dowodowego, w tym konkretnych dokumentów wskazanych w wezwaniu, jak również innych dokumentów potwierdzających, że występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe umożliwiające zastosowanie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył kserokopię zaświadczenia z ZUS-u z dnia [...] października 2019r., kserokopię świadczenia emerytalnego za październik 2019r. w wysokości [...] zł brutto, kserokopię opłaty za czynsz, kserokopię faktury za konsultacje fizjoterapeutyczne, trzy kserokopie faktur za leki, kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] października 2017r., kserokopię historii wizyt z dnia [...] grudnia 2017r. oraz [...] stycznia 2018r., kserokopię wyników badań z dnia [...] listopada 2017r., kserokopię karty informacyjnej z dnia [...] listopada 2017r., kserokopię historii wizyt z dnia [...] lutego 2018r. oraz z dnia [...] marca 2018r., kserokopię karty informacyjnej z dnia [...] listopada 2017r. Strona nie przedstawiła zaświadczenia o prowadzeniu jednoosobowego lub wieloosobowego gospodarstwa domowego. Sąd podziela pogląd organu, że dokumenty te nie obrazują pełnej sytuacji życiowej strony i w oparciu o ten materiał dowodowy organ nie miał możliwości dokonania rzetelnej oceny aktualnych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Powyższe prowadzi do konstatacji, że pomimo ciążącego na stronie obowiązku dowodzenia oraz podjętych przez organ działań zmierzających do ustalenia sytuacji materialnej skarżącego, nie zgromadzono w toku postępowania takich dowodów, które przemawiałyby za przyjęciem zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Skarżący nie wykazał, mimo wezwania organu, jak dokładnie przedstawia się jego sytuacja majątkowa, w szczególności jakie osiąga dochody, nie przedstawił także takich argumentów i dowodów, które pozwalałyby na stwierdzenie, że w jego przypadku zachodzą szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, a tym samym, że sprawa ma "wyjątkowy" charakter. Tym samym skarga i podniesione w niej zarzuty nie mogły zostać uwzględnione. W szczególności KRRiT nie dopuściła się naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo rozważył całokształt zebranego materiału dowodowego i wyjaśnił wszystkie wzięte pod uwagę okoliczności faktyczne. Jakkolwiek dostrzec należało, że decyzja została uzasadniona lakonicznie, to już uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wyczerpujące przedstawienie motywów, jakie legły u podstaw jej wydania. W konsekwencji przyjąć należało, że organ prawidłowo zrealizował zasadę praworządności, bowiem podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). a także w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, który to materiał był wystarczający do załatwienia sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Zaskarżona decyzja zawiera wszelkie elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).