II SA/Lu 89/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Komitetu Społecznego B. w miejscowości B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 17 grudnia 2024 r., znak: SKO.II.41/1134/OŚ/2024 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić Komitetowi Społecznemu B. w miejscowości B. kwotę 100 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Komitet Społeczny B. w miejscowości B. (dalej: Komitet) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 17 grudnia 2024 r., znak: SKO.II.41/1134/OŚ/2024 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze organizacji społecznej w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia - instalacji do wytwarzania organiczno-mineralnego środka poprawiającego właściwości gleby wraz z infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości B. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga Komitetu podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny zawsze bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek jej odrzucenia wymienionych w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.). Niedopuszczalność skargi może mieć miejsce zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei zgodnie z art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przez Komitet Społeczny B. w miejscowości B.. Komitet społeczny jest formą prawną przewidzianą w ustawie z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1672). Zgodnie z art. 3 tej ustawy, uprawnionym do prowadzenia zbiórki publicznej, zwanym dalej "organizatorem zbiórki", jest: 1. organizacja pozarządowa w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie; 2. podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie; 3. komitet społeczny powołany w celu przeprowadzenia zbiórki publicznej. W myśl art. 4 ust. 1 komitet społeczny powołują aktem założycielskim co najmniej 3 osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych oraz niekarane (...). Zgodnie z art. 25 p.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa) (§ 1). Zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej (§ 2). Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 3). Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (§ 4). W tym miejscu trzeba sięgnąć do przepisów Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną (art. 33). Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych (art. 331 § 1). Jak wynika z powyższego warunkiem uznania, że dana jednostka organizacyjna ma zdolność prawną i zdolność sądową jest przyznanie jej takiej zdolności przepisem ustawy. Komitet społeczny do takiej kategorii podmiotów nie należy. Ustawa o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych nie przyznaje mu zdolności prawnej ani sądowej, a jedynie uprawnienie do prowadzenia zbiórki publicznej. Również żaden inny przepis prawa nie przyznaje komitetom społecznym statusu osoby prawnej ani tzw. "ułomniej osoby prawnej". Tym samym komitet społeczny nie mieści się w żadnej z grup wymienionych w art. 25 p.p.s.a., co powoduje, że nie może on występować w postępowaniu sądowym w charakterze strony. Komitet społeczny nie jest bowiem ani osobą fizyczną, ani osobą prawną, ani też organizacją społeczną nie posiadającą osobowości prawnej (tak m.in. postanowienie WSA w Krakowie z 7 października 2021 r., II SAB/Kr 121/21; postanowienie WSA w Gdańsku z II SA/Gd 379/22). Mając na uwadze powyższe, skargę komitetu społecznego należało odrzucić z uwagi na brak zdolności sądowej tego podmiotu do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono w punkcie drugim sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.