III FSK 1528/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1595/22 w sprawie ze skargi W. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 września 2022 r. nr 2401-IEW2.720.18.2022.11 UNP: 2401-22-200506 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 30 marca 2023 r., I SA/Gl 1595/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "skarżąca", "spółka", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 21 września 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była ocena podniesionego przez stronę, w toku postępowania egzekucyjnego, zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym mowa w tytule wykonawczym, tj. zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). W ocenie skarżącej nie istnieją żadne podstawy do przyjęcia, że spółka nieprawidłowo wywiązała się ze swoich obowiązków w podatku dochodowym, gdyż złożyła dyspozycje przerachowania nadwyżki podatku VAT, wykazanej w deklaracji/korekcie VAT-7 za czerwiec i lipiec 2015 r. na zobowiązania z tytułu podatku CIT za 2015 i 2016 r., w związku z czym dokonane zajęcie egzekucyjne nie ma podstawy prawnej i dokonane zostało z naruszeniem przepisów. Zdaniem jednak organu, skoro przeprowadzone postępowanie podatkowe wykazało nieistnienie wyżej wskazanej nadwyżki podatku VAT za czerwiec i lipiec 2015 r. to samo złożenie dyspozycji przeksięgowania tej rzekomej nadwyżki podatku VAT na zobowiązania z tytułu podatku CIT za 2015 i 2016 r. nie oznaczało, że strona wywiązała się z obowiązku w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu (pełny tekst zaskarżonego orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 3. Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i ograniczenie się do powtórzenia w uzasadnieniu wyroku argumentów zaprezentowanych w toku przedmiotowej sprawy przez organy administracji skarbowej, wybiórczym przywołaniu argumentów skarżącej oraz braku wykazania wadliwości argumentacji skarżącej podniesionej w skardze na decyzję organu odwoławczego; 2) art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez sąd l instancji skargi pomimo, iż w toku prowadzonych postępowań organy administracji skarbowej obu instancji naruszyły przepisy postępowania w postaci art. 33 § 2 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji nieistnienia obowiązku, o którym mowa w tytule wykonawczym. 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. 5.1. Na podstawie art. 193 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy bowiem uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów tej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył zatem uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W tej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z art. 183 § 2 p.p.s.a. 5.2. Granice skargi kasacyjnej wyznaczone są wskazanymi w niej podstawami, którymi mogą być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. Zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a. skarżący jest zobowiązany określić podstawy kasacyjne i szczegółowo je uzasadnić. 5.3. Mając na uwadze treść skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności odnieść się należy do podniesionego przez stronę zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wymaga podkreślenia, że fakt, że stanowisko zajęte przez sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego pierwszej instancji nie usprawiedliwia zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą tego zarzutu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy kwestionować stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowisko tego sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia i wykładni prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie zostało przedstawione w sposób czytelny, wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i umożliwiający kontrolę kasacyjną zaskarżonego orzeczenia. Twierdzenia skargi kasacyjnej w tym zakresie są natomiast lakoniczne i ogólnikowe. W niniejszej sprawie stanowisko sądu pierwszej instancji jest wystarczające do uznania, iż odniósł się on do wszystkich istotnych dla wyniku sprawy okoliczności i zarzutów. W szczególności, wbrew stanowisku skarżącej, sąd odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do argumentów zaprezentowanych w toku sprawy przez stronę, uznając je za nietrafione. Ponownie należy więc podkreślić, że to, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z dokonaną przez sąd pierwszej instancji oceną, nie stanowi podstawy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. 5.4. W tym miejscu należy również przypomnieć, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Zatem to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym nie może wyjść poza granicę skargi kasacyjnej. Ze względu na powyższe, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. powiązany z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zarzut ten praktycznie nie został uzasadniony, powtórzono w nim jedynie jeden akapit ze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zasadnie natomiast sąd pierwszej instancji przyjął, że zobowiązany podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Z ustalonego przez sąd stanu faktycznego, nie zakwestionowanego przez stronę, wynika, że wskazywane przez nią nadwyżki podatku VAT za czerwiec i lipiec 2015 r., które miałby zostać przeksięgowane na rzecz zobowiązania którego dotyczy niniejsza sprawa nie istnieją. Powyższe potwierdzają stosowne decyzje organów, szczegółowo wymienione w zaskarżonym postanowieniu. Nadwyżki na które powołuje się strona nie mogą więc świadczyć o nieistnieniu obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym. 5.5. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. a także § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Jacek Pruszyński Jan Rudowski Wojciech Stachurski