II SAB/Gl 2/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Gapiński po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta D. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości p o s t a n a w i a odrzucić skargę. E. B. (dalej: skarżąca) jednym pismem z dnia 9 listopada 2024 r. wniosła skargę na decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 8 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta D. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 8 stycznia 2025 r. rozdzielono skargi na: decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 8 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (II SA/Gl 7/25) oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta D. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (II SAB/Gl 2/25). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta D. W sprawie przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi stanowi, zdaniem Sądu, okoliczność wniesienia skargi w dacie, gdy organ nie prowadził już postępowania, albowiem organ ten wydał już decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność i skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 czerwca 2020 r. wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19 stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia ww. uchwały wynika, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Zaprezentowany w przywołanej wyżej uchwale pogląd pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, gdy skarga została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy, co potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21. W uchwale tej wskazano, że normatywna tożsamość reguł zaskarżania bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uprawnia do uznania uchwały w sprawie II OPS 5/19 jako adekwatnej także przy dokonywaniu oceny istnienia przedmiotu zaskarżenia w sprawie dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. W uchwale z 7 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zatem każde merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedza badanie przez sąd jej dopuszczalności. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne, została złożona w terminie i należycie opłacona lub z innych przyczyn nie jest niedopuszczalna. Stwierdzenie braku jednej z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W niniejszej sprawie skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalna z innych przyczyn. Reasumując dotychczasowe rozważania, należy stwierdzić, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ została wniesiona w dniu 9 listopada 2024 r. Natomiast w dniu 8 października 2024 r. organ wydał decyzję, w której umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnych potwierdzenia odbioru decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 11 października 2024 r. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi postępowanie posiadało status zakończonego. W konsekwencji skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego była niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wraz bowiem z wydaniem wskazanej powyżej decyzji z dnia 8 października 2024 r. postępowanie administracyjne zostało zakończone. Zatem w świetle przywołanych powyżej uchwał NSA opisany w skardze stan sprawy przestał być aktualny. Skoro wykluczono, aby w ramach sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli, jej przedmiotem, na gruncie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, mógł być stan sprawy już tylko historyczny, to wniesienie takiej skargi po zakończeniu postępowania przed danym organem czyni ją niedopuszczalną. W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.