I OSK 1176/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-03-10

Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Siegień, Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Jolanta Rudnicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres opieki nad niepełnosprawną żoną, która wymaga pomocy w podstawowych czynnościach życiowych i całodobowej obecności opiekuna, uniemożliwia podjęcie przez męża zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zakres opieki nad niepełnosprawną żoną, która wymaga całodobowej pomocy i stałej obecności opiekuna w związku z trwałym brakiem zdolności do samodzielnej egzystencji, niewątpliwie uniemożliwia podjęcie przez męża zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sąd uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów administracyjnych, uznając, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
M. K. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia, a także że nie ma związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z działalności gospodarczej a sprawowaną opieką. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...]. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. K. kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1090/23 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-14/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z 10 grudnia 2022 r., nr MOPS.III.524.Od.004794.SP.12.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. K. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1090/23, oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 17 kwietnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-14/23, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 29 sierpnia 2022 r. M. K. (dalej – skarżący, skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną osobistą opieką nad niepełnosprawną żoną J. K.. Prezydent Miasta [...] decyzją z 10 grudnia 2022 r. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z 29 grudnia 2022 r. złożył odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 17 kwietnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-14/23, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że osoba wymagająca opieki – J. K. ma obecnie 60 lat, mieszka razem z wnioskodawcą oraz rodzicami, tj. W. i H. D.. Legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji, która to niezdolność istniała przed 5 października 2021 r. Z przedłożonego orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z 5 października 2021 r. wynika, że występuje ona ponownie o świadczenie uzupełniające. Leczona jest z powodu stwardnienia rozsianego [...]. Schorzenia te i stopień ich zaawansowania, w ocenie Lekarza Orzecznika ZUS, uzasadniają orzeczenie, iż jest ona trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, gdyż wymaga pomocy osób trzecich przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że żona skarżącego wymaga opieki, pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Opiekę i pomoc sprawuje skarżący. Opieka ta polega na pomocy w utrzymaniu codziennej higieny, spożywaniu posiłków, prowadzeniu domu, opłacaniu rachunków, wykupie leków, towarzyszeniu podczas wizyt lekarskich, podawaniu leków. Z oświadczeń skarżącego wynika, że z uwagi na stan zdrowia małżonki nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, bowiem żona wymaga całodobowej opieki, tj. konieczna jest pomoc przy codziennej higienie, zajmuje się domem, opłaca rachunki, kupuje leki, towarzyszy żonie podczas wizyt lekarskich. Jego pomoc w utrzymaniu higieny sprowadza się do kąpieli obcinania paznokci, strzyżenia włosów, mycia zębów, moczenia nóg. Pozostały zakres czynności pomocowych związany jest z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego, dbaniem o dom i otoczenie, czynności związane z wyjściem na spacery czy do kościoła. Ponadto, żona skarżącego nie jest osobą pampersowaną, wymaga pomocy w prowadzeniu do toalety. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący od 1 lutego 2015 r. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej, którą czasowo zawiesił na okres od 1 stycznia 2017 r. do 21 lutego 2018 r., a następnie prowadził ją nieprzerwanie do 31 sierpnia 2022 r., a w dniu 29 września 2022 r. wykreślił ją z rejestru. Kolegium, biorąc pod uwagę, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od października 2022 r., a jego żona w czasie jego zatrudnienia była od kilku lat osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, uznało, iż trudno przyjąć, że rezygnacja z prowadzonej działalności gospodarczej nastąpiła z powodu konieczności zapewnienia opieki żonie. Skoro z przedłożonych orzeczeń o niepełnosprawności wynika, że jej niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała i trwała w okresie, gdy skarżący pozostawał w zatrudnieniu. Kolegium wskazało, że niewątpliwie żona skarżącego wymaga pomocy i opieki w codziennym funkcjonowaniu, a skarżący tę pomoc zapewnia, to jednak nie można wnioskować, iż zakres opieki jaką faktycznie wykonuje skarżący był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to podjęcie przez skarżącego jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym przy współudziale w opiece pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji. Oprócz skarżącego zobowiązanymi do alimentacji jego żony są jeszcze dwie dorosłe córki, w tym jedna z nich mieszka w tej samej miejscowości co matka, nie ma na utrzymaniu rodziny i obecnie nie pracuje. Druga córka mieszka w L., ma rodzinę i pracuje zawodowo. W ocenie Kolegium, nie można przyjąć, iż zakres opieki nad niepełnosprawną żoną przy włączeniu w sposób bezpośredni lub pośredni dzieci niepełnosprawnej lub też pomocy w formie usług opiekuńczych powoduje brak możliwości podjęcia zatrudniania lub innej pracy zarobkowej, choćby w ograniczonym zakresie. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skarżący, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który powołanym na wstępie wyrokiem z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1090/23, skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w następstwie analizy zgromadzonego materiału dowodowego, obejmującego m.in. oświadczenie skarżącego dotyczące formy i zakresu opieki nad J. K., oświadczenie skarżącego z 26 października 2022 r. oraz wywiad środowiskowy - należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że zakres opieki wykonywany przez skarżącego względem żony nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, choćby w ograniczonym wymiarze czasowym. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że charakter i zakres wykonywanych przez skarżącego czynności w przeważającej mierze składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (skarżący wskazuje na zajmowanie się domem, opłacanie rachunków, kupowanie leków, sprzątanie, towarzyszenie podczas wizyt), które przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia z wykonywaniem aktywności zawodowej. Wymienionych czynności nie można uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie został wykazany związek przyczynowo - skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną żoną skarżącego. Sąd podkreślił, że w sprawie jest niekwestionowane, że żona skarżącego z powodu niepełnosprawności wymaga opieki i pomocy innych osób. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący od samego początku postępowania administracyjnego był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji medycznej żony skarżącego, która to dokumentacja uprawdopodobniałaby konieczność niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia z uwagi na charakter i zakres niezbędnych czynności opiekuńczych. Z dołączonego do wniosku formularza zawierającego czynności wykonywane podczas opieki - nie wynika, aby musiały być one wykonywane wyłącznie w czasie poświęcanym typowo na zatrudnienie. Nadto skarżący nie był w stanie wskazać częstotliwości ich wykonywania. Organ odwoławczy nie negował przy tym faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącego. Organ odmówił przyznania świadczenia ze względu na fakt, że zakres opieki podejmowanej przez skarżącego, nie uniemożliwia mu podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Sąd wskazał, że we wniesionej skardze w żaden sposób (podobnie również na etapie postępowania administracyjnego) nie została w jakikolwiek sposób podważona ocena przesłanki braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną opieką nad żoną. Z materiału dowodowego niewątpliwie wynika, iż niepełnosprawna wymaga wsparcia, nie mniej jednak brak jest w aktach dokumentacji, z której by wynikało, że niepełnosprawna jest osobą obłożnie chorą, bez kontaktu, czy też objawami wymagającymi ciągłej obecności opiekuna. Z akt sprawy nie wynika też, aby J. K. nie była w stanie samodzielnie spożywać posiłków, gdyż skarżący nie wymienił karmienia żony w zakresie sprawowanych czynności opiekuńczych. Powyższe wskazuje, w ocenie Sądu, że podopieczna nie wymaga opieki w stopniu na tyle absorbującym, aby uniemożliwiała skarżącemu podjęcie pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu, takie czynności, jak przygotowywanie posiłków, podanie leków, pomiary ciśnienia, pomoc w czynnościach higienicznych, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mają pod opieką chorych członków rodziny, a które wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Sąd stwierdził, że błędny wniosek organu odnośnie włączenia w opiekę nad niepełnosprawną dwóch dorosłych córek nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, był bowiem poczyniony "na marginesie" głównego wątku, który dotyczył braku związku przyczynowo - skutkowego, ze względu na charakter sprawowanych czynności opiekuńczych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zastępowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej - p.p.s.a., Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390), dalej – u.ś.r., i niezasadne uznanie, że mąż niepełnosprawnej J. K. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że mąż niepełnosprawnej J. K. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości złożonej skargi, rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej - p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, a organ w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Skarga kasacyjna została oparta na jedynie na określonym w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszeniu prawa materialnego. Nie zakwestionowano zatem poczynionych przez organy orzekające ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku Sądu I instancji. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zauważenia wymaga, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadzono definicji legalnej pojęć "opieki" ("sprawowania opieki" czy "wykonywania opieki"). Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres opieki lub jej charakter. Zawarte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji dotyczą jedynie wymogów orzeczenia o niepełnosprawności. Musi to być stała w sensie trwałości, względnie długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Z tego względu oceny zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że żona skarżącego (rocznik [...]) legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 5 października 2021 r., na mocy którego została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to oznacza, że żona skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. e) u.ś.r.). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że żona skarżącego występuje z ponownym wnioskiem o świadczenie uzupełniające, jest leczona z powodu stwardnienia rozsianego [....]. Rozpoznane schorzenia, stopień ich zaawansowania, utrwalony charakter o rokowaniu niekorzystnym upośledzają sprawność organizmu i uzasadniają orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, według zaświadczenia o stanie zdrowia wymaga opieki osób trzecich. Wymaga pomocy osób trzecich przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, iż jest ona osobą leżącą, nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że żona skarżącego wymaga opieki i pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Skarżący natomiast z uwagi na stan zdrowia żony nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, bowiem wymaga ona całodobowej opieki. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 2 stycznia 2015 r. rozpoczął wykonywania działalności gospodarczej, którą zawiesił w dniu 1 stycznia 2017 r. Następnie w dniu 21 lutego 2018 r. wznowił wykonywanie działalności, którą zawiesił w dniu 1 sierpnia 2018 r. Zaś w dniu 31 sierpnia 2022 r. zaprzestał prowadzenia działalności, a w dniu 29 września 2022 r. wykreślił ją z rejestru. Z akt sprawy wynika również, że skarżący w ramach czynności opiekuńczych pomaga przy utrzymaniu codziennej higieny, prowadzeniu domu, opłacaniu rachunków, wykupowaniu i podawaniu leków, towarzyszeniu podczas wizyt lekarskich. Z oświadczenia dotyczącego formy i zakresu sprawowanej opieki wynika, że pomoc skarżącego w utrzymaniu higieny sprowadza się do kąpieli, obcinania paznokci, strzyżenia włosów, mycia zębów, moczenia nóg. Nadto, skarżący pomaga przy prowadzeniu do toalety, podmywaniu, smarowaniu kremami przeciwodleżynowymi, przygotowywaniu ubrań i ubieraniu, przewracaniu na inny bok, ćwiczeniach fizycznych, mierzeniu ciśnienia, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, karmieniu, sprzątaniu, praniu, prasowaniu, robieniu zakupów, załatwianiu spraw urzędowych, wyjściu na spacery i do kościoła, przygotowywaniu i przynoszeniu opału, paleniu w piecu, odśnieżaniu, czynnościach ogrodniczych, czytaniu książek, pism urzędowych, ćwiczeniach rozwijających mowę, czytanie, pisanie, myślenie, masażach, oklepywaniu, układaniu do snu i czuwaniu podczas snu. W tych okolicznościach, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się oceną Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, o braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad schorowaną żoną, która legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Związek ten niewątpliwie zachodzi, bowiem niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podyktowane jest koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że żona skarżącego ze względu na chorobę, na którą cierpi i dolegliwości z nią związane i w związku z tym niemożność podołania czynnościom dnia codziennego, jak i koniecznością pomocy osoby trzeciej przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych - wymaga całodobowej pomocy oraz stałej opieki i obecności skarżącego, który będzie w pobliżu gotowy do udzielenia pomocy i zapewnienia opieki. Niewątpliwie wymiar i charakter sprawowanej opieki jest adekwatny do potrzeb żony skarżącego, a czynności opiekuńcze odbywają się w różnych porach w ciągu całego dnia przez cały rok. Opieka ta sprawowana jest także w święta i dni wolne od pracy. Nawet gdy skarżący w danym momencie nie wykonuje czynności opiekuńczych, to w pozostałym czasie pozostaje w całkowitej dyspozycji niepełnosprawnej żony. Nie ma zatem znaczenia okoliczność, że skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej żony, albowiem z akt sprawy, przede wszystkim z uzasadnienia orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z 5 października 2021 r., jasno wynika stan zdrowia żony skarżącego, który uzasadnia stwierdzenie, iż zakres i charakter czynności opiekuńczych sprawowanych przez skarżącego uniemożliwia mu podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek wymiarze czasowym. Wobec tego nie jest prawidłowe stanowisko organu odwoławczego, a za nim Sądu I instancji, iż charakter, zakres i rozmiar czasowy czynności sprawowanych przez skarżącego w ramach opieki nad żoną odpowiada codziennym czynnościom wykonywanym, które wykonywane są przez osoby, które na co dzień pracują i mają pod opieką chorych członków rodziny. Podkreślenia wymaga zakres opisanych czynności opiekuńczych wynikających ze stanu zdrowia żony skarżącego uniemożliwia wręcz podjęcie przez niego pracy. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku oraz okoliczność, że skarżący spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów orzekających obu instancji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) - 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło