IV SA/Wr 349/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 4 marca 2024 r., nr SKO 4532.93.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Decyzją z 4 III 2024 r. (SKO.4532.93.2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej ,,SKO") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Siechnic z 5 II 2024 r. (ZP/O/220/23-24) odmawiającą D. B. (dalej ,,skarżąca) przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzję wydano w następujących okolicznościach: W dniu 9 I 2024 r. skarżąca (ur. 11 II 1950 r.) złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, podnosząc w nim, że zasiłek pomoże jej w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Dołączyła do niego orzeczenie z 30 XI 2023 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, istniejącym od 14 II 2023 r., natomiast daty istnienia samej niepełnosprawności nie da się ustalić. Powyższe orzeczenie jest ważne do 30 XI 2028 r. Decyzją z 5 II 2024 r. Burmistrz Siechnic odmówił skarżącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego podnosząc w uzasadnieniu, że według orzeczenia dołączonego do wniosku skarżącej nie da się stwierdzić, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia, co jest warunkiem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w myśl art. 16 ust. 3 ustawy z 28 XI 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, ze zm.) - dalej ,,ustawa". Jednocześnie skarżąca nie spełniała w dniu wydania decyzji innych przesłanek wynikających z art. 16 pkt 2 tj. nie miała ukończonych 75 lat oraz nie miała orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Odwołaniem z 17 II 2024 r. skarżąca zakwestionowała orzeczenie organu I instancji, podnosząc, że stanowisko organu wydającego orzeczenie o niepełnosprawności, zawierające w sobie stwierdzenie, że nie da się ustalić początkowej daty niepełnosprawności u skarżącej, wcale nie jest jednoznaczne z tym, że nie powstała ona przed 21. rokiem życia. SKO decyzją z 4 III 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podnosząc w uzasadnieniu, że skarżąca nie spełnia żadnej z przesłanek do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, a organ administracji publicznej nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania niepełnosprawności, jej stopnia ani daty jej powstania. Od powyższej decyzji została wywiedziona skarga, w której skarżąca wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Jako uzasadnienie wskazała, że to organ powinien zlecić badania mające służyć za materiał dowodowy w postępowaniu, jednocześnie obszernie wskazując, że system polskiej opieki zdrowotnej oraz społecznej jest nieprzystosowany do realiów świata współczesnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem z 17 XII 2024 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, jednocześnie uzupełniając o wnioski dowodowe z dokumentacji medycznej skarżącej, jak i podnosząc, że w przypadku braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygnięte na korzyść skarżącej. Skoro bowiem według dokumentacji medycznej już w 1996 r. skarżąca musiała wykonać badania endoskopowe w związku ze stanem zdrowia, więc i wcześniej musiała borykać się z problemami zdrowotnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Jak wynika z art. 16 ust. 2 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 3 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. W okolicznościach sprawy organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że skarżąca na dzień wydania ostatecznej decyzji odwoławczej nie spełniała przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżąca (urodzona dnia 11 II 1950 r.) jest osoba dorosłą, która w okresie do dnia wydania decyzji przez SKO, nie miała ukończonych 75. lat i która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W takich uwarunkowaniach faktycznych istniała możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wyłącznie w oparciu o art. 16 ust. 3 ustawy. Przepis ten jednak wymaga, by niepełnosprawność skarżącej powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Tymczasem wydane na wniosek skarżącej orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z przyczyny oznaczonej symbolem "05-R" (upośledzenie narządu ruchu) wskazuje, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Sąd zwraca uwagę, że powołane orzeczenie pochodzi od organu specjalistycznego, tj. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Ani Burmistrz Siechnic ani też SKO, będące organami administracji ogólnej, nie mają kompetencji do przeprowadzania własnych ustaleń dowodowych w materii rozstrzygniętej orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Tym bardziej nie są uprawnione do podważania rozstrzygnięć w nim zawartych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażano stanowisko, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter wiążący dla organów orzekających w przedmiocie świadczeń rodzinnych. Zgodnie bowiem z § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 VII 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1328) orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Stosownie zaś do § 14 ust. 4 tego rozporządzenia, jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy zamieścić w treści orzeczenia określone sformułowanie – "nie da się ustalić". Powyższe oznacza, że data, od której powstała niepełnosprawność jest przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez wyspecjalizowane organy, jakimi są zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Konfrontując powyższe z treścią art. 16 ust. 3 ustawy, stwierdzić trzeba, że do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia (zob. np.: wyrok WSA W Kielcach z 9 X 2013 r., II SA/Ke 543/13; wyrok WSA w Opolu z 11 V 2017 r., II SA/Op 125/17; wyrok NSA z 28 VI 2012 r., I OSK 259/12 – publ. CBOSA). W konsekwencji, zawarte w złożonym przez skarżącą orzeczeniu z dnia 30 XI 2023 r. sformułowanie, że "nie da się ustalić" od kiedy istnieje jej niepełnosprawność, świadczy o tym, że okoliczność ta była przez właściwy organ badana i pomimo tego okazała się niemożliwa do ustalenia. Okoliczność ta może być przez skarżącą podważana wyłącznie w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Nie ma więc podstaw do prowadzenia w tym zakresie ustaleń dowodowych przez organy orzekające w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, w tym przeprowadzania – postulowanego w skardze – dowodu z opinii biegłego. Z tych samych względów Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej z 17 XII 2024 r. dotyczącego dokumentacji medycznej (żaden zresztą z załączonych do pisma dokumentów nie obejmował okresu poprzedzającego 21. rok życia skarżącej). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.