I SA/Gl 185/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 grudnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.1127.2022.2/AZ UNP: 2401-22-277287 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1.Przedmiotem skargi S. B. (dalej: skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) nr 2401-IEE.711.1127.2022.2/AZ z 28 grudnia 2022 r. w sprawie zawieszenia postępowania. 2. Dotychczasowy przebieg postępowania. 2.1. Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. (dalej: Naczelnik) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019 obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie należności głównej 349.060,00 zł. Zawiadomieniem z 2 września 2019 roku nr [...] zajął wierzytelności zobowiązanej z rachunku bankowego w B. S.A. Pismem z 11 lutego 2020 roku nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przesłał do Naczelnika postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 stycznia 2020 roku sygn. akt I SA/GI1050/19 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej przez skarżącą i W. B. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 16 maja 2019 roku nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok. W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z 13 lutego 2020 roku nr [...] działając na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiesił ww. postępowanie egzekucyjne. Na to postanowienie, doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 24 lutego 2020 r. skarżąca nie złożyła zażalenia. 2.2. Postanowieniem z 12 lipca 2022 roku nr [...] Naczelnik sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu z 13 lutego 2020 roku nr [...], polegającą na błędnym wskazaniu podstawy prawnej zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że w ww. postanowieniu z 13 lutego 2020 roku jako podstawę prawną wskazał błędnie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., natomiast powinien być wskazany art. 56 § 1 pkt 1 tej ustawy. Na powyższe postanowienie skarżąca, działając przez adwokata, złożyła zażalenie. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Ponadto pismem z 2 sierpnia 2022 r. skarżąca, działając przez adwokata, wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. 2.3. Dyrektor postanowieniem z 8 września 2022 roku nr [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z 12 lipca 2022 r. i umorzył postępowanie organu I instancji w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Postanowieniem z 8 września 2022 roku nr [...] organ nadzoru wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019. Następnie Dyrektor postanowieniem z 17 października 2022 roku nr 2401-IEE. 619.10.2022.3.MSN stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] (k. 31) o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej. Na to postanowienie skarżąca, działając przez pełnomocnika, adwokata, złożyła zażalenie z 21 października 2022 r., w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienie Naczelnika. 2.4. Naczelnik postanowieniem z 4 listopada 2022 roku nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie złożonego wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu wydania przez Dyrektora ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z 13 lutego 2020 roku nr [...]. Na to postanowienie doręczone 15 listopada 2022 r. skarżąca, działając przez adwokata, wniosła 16 listopada 2022 roku zażalenie. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 21 grudnia 2022 roku nr [...] (k. 47) Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu nadzoru z 17 października 2022 r. nr [...], którym Dyrektor stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803. 2019, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. 2.5. Natomiast postanowieniem z 28 grudnia 2022 r. nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 4 listopada 2022 roku nr [...], którym organ egzekucyjny zawiesił postępowanie w sprawie złożonego wniosku dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019, do czasu wydania przez Dyrektora ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z 13 lutego 2020 roku nr [...]. 2.6. W skardze na ww. postanowienie organu odwoławczego z 28 grudnia 2022 r. skarżąca, działając przez adwokata, zarzucając naruszenie: 1.art. 101 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 775, dalej: K.p.a.) w związku z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe oraz bezzasadne zastosowanie skutkujące wydaniem postanowienia, mocą którego zawieszono postępowanie w sprawie złożonego przez pełnomocnika wniosku dot. umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019 do czasu wydania przez Dyrektora ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia organu egzekucyjnego z 13 lutego 2020 roku nr [...], podczas gdy niniejsze postępowanie w sprawie wniosku z 2 sierpnia 2022 roku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika nr [...] pozostaje całkowicie niezależne od postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika z 13 października 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, które nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, co czyni postanowienie bezzasadnym; 2. art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez niewyznaczenie stronie terminu celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a co za tym idzie uniemożliwienie stronie wzięcie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, skutkujące brakiem możliwości obrony przez stronę swoich praw; 3. art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 11 K.p.a. w związku z art. 9 K.p.a. w związku z art. 8 § 1 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób zdawkowy, minimalistyczny, nie odpowiadający wymogom stawianym przez przepisy postępowania administracyjnego, m.in. poprzez zaniechanie szczegółowego wyjaśnienia przyczyn, dla których organ podjął zaskarżone rozstrzygnięcie oraz niewyjaśnienie przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez stronę postanowienia bez potrzeby stosowania środków przymusu oraz braku wskazania dowodów, na których oparł się organ wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie; a nadto poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, a który to brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo naruszenie z uwagi na jego charakter uzasadnia twierdzenie, że Dyrektor zaniechał ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem zarzutów zawartych w odwołaniu, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji; 4. art. 15 K.p.a. w związku z art. art. 138 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się jedynie do powielenia uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji, w tym pominięcie odniesienia się do większości zarzutów i braku uzasadnienia dlaczego organ II instancji nie uznaje ich za zasadne lub niezasadne oraz zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności dowodowych celem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, co stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ II instancji jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie od Organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż działania organu, w szczególności mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w tym podejmowane przez organ czynności zmierzające do uniknięcia konieczności obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej, zmierzają wprost i w oczywisty sposób do obejścia przepisów ustawy. Na poparcie swojego stanowiska przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych. 2.7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: 3.1. Skarga okazała się niezasadna. 3.2. Spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie Dyrektor zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika zawieszające postępowanie egzekucyjne do czasu wydania przez Dyrektora ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności. Rozważając sporne zagadnienie skład orzekający uznał stanowisko Dyrektora za zasadne. 3.3. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie przypomnieć należy, iż zgodnie z art, 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena tego zagadnienia wstępnego, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Pojęcie "zagadnienia wstępnego" użyte w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. rozumiane jest jako zagadnienie, które wyłania się w toku postępowania administracyjnego, a jego rozstrzygnięcie zależy od innego organu lub sądu. Wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia - tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji oraz wykazania, że istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Wskazując na wymóg istnienia zależności, K.p.a. nie określa charakteru tej relacji (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2014 r. II GSK 1818/13). Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. 3.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż w ocenie Sądu zostały spełnione wszystkie przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a mianowicie; 1) postępowanie administracyjne jest w toku, 2) rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. ostatecznego rozstrzygnięcia Dyrektora w sprawie nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...], 3) zagadnienie wstępne nie zostało rozstrzygnięte na dzień wydania postanowienia przez Naczelnika, tj. 4 listopada 2022 roku. Zdaniem Sądu zasadnie twierdzi Dyrektor, iż w rozpoznawanej sprawie zagadnieniem wstępnym jest zatem kwestia wydania przez Dyrektora ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019. Dyrektor wydał już 17 października 2022 roku postanowienie nr [...] o stwierdzeniu nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426- SEW.723.1803.2019, jednakże zostało ono zaskarżone zażaleniem z 21 października 2022 r. Dyrektor postanowieniem 21 grudnia 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie tutejszego organu nadzoru z 17 października 2022 roku nr 2401- IEE.619.10.2022. 3.MSN stwierdzające nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Trafnie organ egzekucyjny stwierdził, iż nie jest w stanie rozpoznać wniosku skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego rozstrzygnięcia przez Dyrektora kwestii stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019. Reasumując, zasadne jest stanowisko Dyrektora, zgodnie z którym skoro skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, a Dyrektor postanowieniem z 17 października 2022 roku nr [...] stwierdził nieważność postanowienia wydanego przez Naczelnika z 13 lutego 2020 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, to organ egzekucyjny był zobligowany do zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia przez Dyrektora. Dopiero bowiem ostateczne postanowienie Dyrektora w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 r. przesądza o konieczności lub jej braku umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019. 3.5. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez niewyznaczenie stronie terminu celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazać bowiem należy, iż na mocy art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Wspomniane uprawnienie dotyczy ogólnego zaznajomienia się z aktami sprawy i samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek. Nie wymaga przy tym spełnienia określonych wymogów przez stronę, a organ nie może co do zasady limitować dostępu do akt. Z przepisu tego wynika, że Strona ma możliwość wglądu w akta sprawy i wypowiedzenie się na każdym etapie postępowania i organ egzekucyjny nie jest zobligowany do wyznaczania terminu do tych czynności, gdyż są one dobrowolne. Ponadto nie bez znaczenia w tej kwestii pozostaje również fakt, iż strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. Powołane powyżej wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl. 3.6. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.