I OSK 608/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 422/23 w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 12 grudnia 2022 r. nr SKO-NP-4115-388/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 8 czerwca 2022 nr ŚR-OPŚ-5222-000087/2020/2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz B. G. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 422/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę B. G. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") z 12 grudnia 2022 r. nr SKO-NP-4115-388/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 28 września 2021 r., Skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – A. J. (dalej: "matka"), która orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z 3 listopada 2011 r. została zaliczona na stałe do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym ustalony stopień niepełnosprawności i niepełnosprawność istnieje od sierpnia 2010 r. Burmistrz Miasta [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") po rozpoznaniu ww. wniosku, decyzją z 17 listopada 2021 r. nr ŚR-OPŚ-5222-000056/2020/2021 odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek odwołania Skarżącej, Kolegium decyzją z 29 marca 2022 r. nr SKO-NP-4115-10/22 uchyliło ww. decyzję Burmistrza. Organ I instancji po ponownym rozpoznaniu wniosku, decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr ŚR-OPŚ-5222-000087/2020/2021 ponownie odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż stwierdził brak związku przyczynowo skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia przez Skarżącą, a konicznością zapewnienia niepełnosprawnej matce opieki i pomocy, w sytuacji gdy jest jeszcze jedna osoba zobowiązana w równym stopniu co Skarżącą do alimentacji na rzecz matki - jej brat. W ocenie organu I instancji, nie zachodziły żadne obiektywne przeszkody do współudziału w zabezpieczeniu pomocy i opieki matki tak, aby Skarżąca mogła podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową chociaż w ograniczonym zakresie. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Skarżąca. Opisaną na wstępie decyzją z 12 grudnia 2022 r. Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r."), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 8 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie Kolegium, ustalony stan faktyczny bezsprzecznie wskazuje, że niepełnosprawna matka Skarżącej wymaga stałego wsparcia i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, przy czym istniała możliwość zabezpieczenia tej opieki i pomocy z udziałem osób zobowiązanych do jej alimentacji wraz ze wsparciem ze strony państwa w formie usług opiekuńczych, czy też umieszczenia jej czasowo w zakładzie opiekuńczo leczniczym tak ażeby opieka sprawowana przez odwołującą nie zmuszała ją do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Dalej Kolegium podało, że jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego, jak i orzeczenia o niepełnosprawności oraz oświadczeń sporządzonych przez Skarżącą – mieszka ona razem z matką. Cierpi na cukrzycę typu drugiego z powikłaniami zespołem stopy cukrzycowej w 2018 r., amputowano jej prawą kończynę dolną do wysokości uda. Ponadto cierpi na miażdżycę tętnic mózgowych. W 2010 r. doznała udaru mózgu co skutkowało afazją i niedowładem prawostronnym, ma nadciśnienie tętnicze, kamicę pęcherzyka żółciowego. Ze względu na te choroby nie jest zdolna do samodzielnej samoobsługi, jest osobą przewlekle leżącą. Opieka nad niepełnosprawną polega na: pomocy w czynnościach związanych z utrzymaniem higieny osobistej (podmywanie), wymianie pieluchomajtek, oklepywaniu, wykonywaniu ćwiczeń przeciw odleżynom, podawanie lekarstw, mierzenie ciśnienie, poziomu cukru, przygotowaniu i podaniu posiłków, wykonywaniu czynności związanych z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Przy czym jak wynika z poprzednich ustaleń organu l instancji do 31 stycznia 2021 r. pomocy i opieki matce udzielał brat Skarżącej, następnie opiekę tę przejęła Skarżąca, która w kwietniu 2021 r. rozwiązała umowę o pracę na mocy porozumienia stron, a we wrześniu 2021 r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z uwagi na to, że zgromadzone w aktach dokumenty wskazywały, że zarówno brat Skarżącej jak i ona sama boryka się z problemem alkoholowym zachodziły wątpliwość czy problemy z jakimi borykają się osoby zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji niepełnosprawnej matki pozwalają im na faktyczne zapewnienie matce stałej i odpowiedniej opieki. W ocenie organu l instancji, który ponownie przeprowadził wywiad środowiskowy 2 maja 2022 r., z którego wynika ze Skarżąca jak i jej brat utrzymywali abstynencję. W ocenie pracownika przebywającego w środowisku istniała możliwość zorganizowania opieki naprzemiennej nad niepełnoprawną matką przy współudziale brata Skarżącej, który jak wynika z akt pomimo, że to siostra przejęła opiekę wspomagał ją w tej opiece m.in. pomagał w podnoszeniu czy przesadzaniu matki oraz przy wsparciu proponowanych przez organ usług opiekuńczych tak aby Skarżąca miała możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium podkreśliło, że ustalony stan faktyczny bezsprzecznie wskazuje na to, że niepełnosprawna matka Skarżącej wymagała stałego wsparcia i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, przy czym istniała możliwość zabezpieczenia tej opieki i pomocy z udziałem osób zobowiązanych do jej alimentacji wraz ze wsparciem ze strony państwa w formie usług opiekuńczych czy też umieszczenia jej czasowo w zakładzie opiekuńczo leczniczym, tak ażeby opieka sprawowana przez odwołującą nie zmuszała ją do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium podało, że nie kwestionuje tego, że matka Skarżącej wymagała pomocy, a Skarżąca tej pomocy jej udzielała, jednakże na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, iż zakres tej opieki nad niepełnosprawną matką, powodowała brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przy współudziale pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnej, czy też przy uzyskaniu pomocy w opiece nad niepełnosprawną matką poprzez usługi opiekuńcze realizowane w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym. W ocenie Kolegium przyznanie Skarżącej świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach matki. W rezultacie odbywałby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. Skargę na powyższą decyzję wniosła Skarżąca. Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 422/23 – Sąd I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), oddalił wniesioną skargę. Na wstępie Sąd I instancji przywołał przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w niniejszej sprawie, orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W dalszej kolejności Sąd I instancji podał, że w sprawie zarówno Skarżąca, jak i jej brat są osobami zobligowanymi do świadczeń alimentacyjnych wobec matki. Skoro dopuszczalna jest interpretacja, że świadczenie pielęgnacyjne można przyznać osobie dalej spokrewnionej przed osobą spokrewnioną w stopniu bliższym, to również w niniejszej sytuacji należy przyjąć, że nie było wykluczone przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednej z osób, które są spokrewnione w tym samym stopniu, o ile obiektywne okoliczności wyłączają możliwość wykonania obowiązku alimentacyjnego przez inne osoby, przy czym tą obiektywną przesłanką jest legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała istnienia obiektywnych przeszkód w sprawowaniu opieki nad matką przez swojego brata. Zgodnie bowiem z materiałem dowodowym zebranym w sprawie brat Skarżącej pozostaje w całkowitej abstynencji i do tego jest bezrobotny. Może więc pomóc jej w sprawowaniu opieki, a ona w tym czasie może podjąć zatrudnienie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego: 1. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez Skarżącą oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną; 2. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stopniu pierwszym, które jednak są osobami nie dającymi rękojmi sprawowania należytej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz żaden przepis prawa nie przewiduje kryteriów wyboru opiekuna z grupy osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny w tym samym stopniu. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik Skarżącej kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej i orzeka w tych granicach. Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W skardze kasacyjnej sformułowano jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego, przy czym spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy występuje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a opieką nad niepełnosprawną matką oraz czy posiadanie przez Skarżącą rodzeństwa (bezrobotnego brata) obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki stanowi negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych sprawy wynika, iż matka Skarżącej (rocznik 1946 r.) jest wdową od grudnia 2008 r. i legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 3 listopada 2011 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, które wydane zostało na stałe. Z orzeczenia wynika, że symbol przyczyny niepełnosprawności to – 10 N (choroby neurologiczne), ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od sierpnia 2010 r. Z ww. orzeczenia wynika także, że matka Skarżącej jest niezdolna do pracy, wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z 2 maja 2022 r. wynika, że Skarżąca zamieszkuje wraz z synem i schorowaną matką. Podopieczna jest osobą leżącą i wymagającą całodobowej opieki, którą sprawuje Skarżąca. Podopieczna jest przez nią karmiona, przygotowuje oraz podaje niezbędne leki, sprząta, pierze, przygotowuje posiłki, mierzy ciśnienie oraz poziom cukru. Wykonuje również niezbędne ćwiczenia fizyczne z matką przeciw odleżynom. Skarżąca załatwia sprawy urzędowe matki, robi zakupy i opłaca rachunki. Wykonuje również czynności pielęgnacyjne, myje oraz wymienia pieluchomajtki, podmywa oraz masuje matkę. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika również, że matka Skarżącej wymaga pomocy w każdej czynności dnia codziennego, jak i pomocy w utrzymaniu prawidłowej higieny. Ze znajdującej się w aktach sprawy karty leczenia szpitalnego matki Skarżącej z 28 czerwca 2018 r. wynika nadto, że podopieczna choruje na cukrzycę typu 2 z powikłaniami zespołu stopy cukrzycowej. Ma amputowaną prawą kończynę górną na wysokości uda z powodu martwicy stopy. Choruje na miażdżycę tętnic mózgowych. W 2010 r. przeszła udar mózgu, który spowodował afazję i niedowład prawostronny. Ponadto choruje na nadciśnienie tętnicze i kamicę pęcherzyka żółciowego. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika także, że Skarżąca nie pracuje zarobkowo, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, innych świadczeń emerytalno-rentowych, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Nie ma ustalonego świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Zamieszkuje z matką i pozostaje w abstynencji. W kwietniu 2021 r. zrezygnowała z pracy i podjęła się opieki nad matką, którą wcześniej sprawował brat. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy całkowicie niezrozumiałe jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, iż brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką posiadającą orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o znacznym stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane na stałe. Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że niezdolna do samodzielnej egzystencji matka Skarżącej ze względu na ww. stan zdrowia, koniecznością przyjmowania leków o odpowiednich porach dnia, całkowitą zależnością przy czynnościach higienicznych oraz przygotowywaniu i podawaniu posiłków i pojeniu - wymaga stałej i całodobowej opieki, pomocy i obecności przy niej Skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tych okolicznościach nie jest możliwe podjęcie przez Skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Matka Skarżącej wymaga bowiem bez wątpienia stałej przy niej obecności i czuwania nad jej zachowaniem, doglądania i pilnowania. Brak należytego nadzoru nad matką Skarżącej, w szczególności nad przyjmowaniem leków, może doprowadzić do pogorszenia jej stanu zdrowia, który już obecnie jest bardzo zły. Niewątpliwie w tej sytuacji opieka nad matką jest sprawowana przez cały dzień, przez wszystkie dni w roku, a także w święta i dni wolne od pracy. Skarżąca wykonuje przy matce wszystkie czynności opiekuńcze, w tym pielęgnacyjne, zapewniając i gwarantując jej poczucie bezpieczeństwa. Skarżąca przez cały czas czuwa przy matce i pozostaje w gotowości do jej udzielenia wymaganej i niezbędnej pomocy. Bez jej pomocy nie mogłaby w ogóle funkcjonować, a nawet mogłaby trafić na stałe do domu pomocy społecznej. Zatem mając na względzie zakres i charakter sprawowanej opieki nad matką uznać należy, że brak jest możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez Skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymierza czasu pracy. Zatem, w realiach rozpoznawanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy uznać, że w oczywisty sposób występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaną przez Skarżącą opieką nad niepełnosprawną matką, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. Brak podejmowania przez Skarżącą zatrudnienia spowodowany jest bez żadnych wątpliwości koniecznością sprawowania opieki nad matką, a zakres i charakter tej opieki uniemożliwia podjęcie przez Skarżącą jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Zatem całkowicie nieuprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, o niewystępowaniu w tej sprawie związku przyczynowo-skutkowego miedzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką, gdyż Skarżąca posiada jeszcze bezrobotnego brata, który to pozostaje w całkowitej abstynencji i mógłby pomóc Skarżącej w opiece nad matką, a ona mogłaby podjąć zatrudnienie choćby w niewielkim wymiarze czasowym. Sąd I instancji dopuścił się zatem naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, akceptując stanowisko organu odwoławczego o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprawidłowe jest również stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, które uznały, że Skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne ze względu na posiadanie przez Skarżącą rodzeństwa (brata), który jest zobowiązany, w równym stopniu co Skarżąca, do alimentacji względem matki. Bezspornie zarówno Skarżąca, jak i jej brat, należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem matki i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa tego, która z osób, tj. czy wnioskodawca, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (np. por. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1596/23; z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21 - wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Zatem stwierdzić trzeba, że z art. 17 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz Skarżącej, rodzeństwa (brata) należącego do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i uprawnionego do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołany przepis wśród wyraźnie określonych negatywnych i pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne, czy też sąd administracyjny, dodatkowych, nieprzewidzianych w u.ś.r., negatywnych przesłanek jego przyznania. W związku z powyższym nie ma również znaczenia, że jest on bezrobotny. Sąd I instancji dopuścił się zatem naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, akceptując stanowisko organu odwoławczego o możności odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na możliwość brania udziału w sprawowaniu opieki nad matką przez rodzeństwo (brata) Skarżącej. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku oraz okoliczność, że Skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów orzekających obu instancji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) - 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.