III SA/Gl 539/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr SKO.OS/41.9/1033/2023/24422/BL w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta M. z dnia 31 października 2023 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z 19 kwietnia 2024r., nr SKO.OS/41.9/1033/ 2033/24422/BL, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) – po rozpoznaniu zażalenia P. O., działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik: A. J., K. P., B. A. i B. K. (dalej: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) na postanowienie Prezydenta Miasta M. (dalej też: Prezydent Miasta, organ I instancji) z 31 października 2023 r., nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Prezydenta Miasta M. nr [...] z 17 września 2020 r, uzgadniającego projekt koncesji na wydobywanie węgla kamiennego wraz z kopaliną towarzyszącą ze złoża "[...]" - utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji. W podstawie prawnej Kolegium powołało się na art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 oraz na art. 145 § 1, art. 145a i art. 148 i art. 149 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej k.p.a.). W uzasadnieniu zacytowało w/w przepisy i wskazało, że wniosek o wznowie-nie postępowania zakończonego postanowieniem Prezydenta Miasta nr [...] z 17 września 2020 r., uzgadniającego projekt koncesji na wydobywanie węgla kamiennego wraz z kopaliną towarzyszącą ze złoża "[...]", złożony został pismem z 4 sierpnia 2021 r. Natomiast postanowieniem z 23 września 2022 r., nr [...], SKO postanowiło o uchyleniu w całości pierwotnego postanowienia organu I instancji z 28 stycznia 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy wznowienia w/w postępowania zakończonego postanowieniem Prezydenta Miasta M. nr [...]. Organ odwoławczy wówczas wskazał, że w związku z ogłoszeniem, Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, stanu epidemii, obowiązującego od 20 marca 2020 r. i w dacie wniesienia wniosku o wznowienie postępowania tj. 4 sierpnia 2021 r., to zgodnie z ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) wprowadzono art. 15zzzzzn2. Zatem – wg SKO - w ponownie przeprowadzonym postępowaniu koniecznym stało się wysłanie przez organ I instancji do Wnioskodawcy stosownego zawiadomienia o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie spornego postępowania wraz ze stosownym pouczeniem i podjęcie następnie odpowiednich czynności. W konsekwencji powyższego organ pierwszej instancji pismem z 22 września 2022 r. zawiadomił o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i wyznaczył Wnioskodawcy - działającemu w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik innych osób - termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu i wskazanie w nim na uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Pismem z 3 października 2022 r. Strona zawnioskowała o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie spornego postępowania. Organ I instancji, nie znajdując zaistnienia koniecznych przesłanek, postanowieniem z 31 października 2023 r. odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. Strona kwestionując powyższe rozstrzygnięcie złożyła zażalenie. Zaskarżonym obecnie postanowieniem SKO - rozpoznając sprawę w trybie zażaleniowym - stwierdziło prawidłowość w/w postanowienia i utrzymało je w mocy. Powołując się na normę z art. 58 § 1 k.p.a. wyjaśniło, że Strona nie wskazała, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez jej winy. W piśmie z 22 września 2022 r. organ pouczył Wnioskodawcę, że okoliczności takie powinien uprawdopodobnić. Jednak Strona w swoim piśmie nie podała żadnych okoliczności, które potwierdzałyby, że uchybienie temu terminowi nastąpiło bez jej winy; jedynie wskazała, że Wnioskodawcy winni zostać uznani za strony postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem organu nr [...] z dnia 17 września 2020 r. w sprawie uzgodnienia projektu koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża. W konsekwencji powyższego SKO nie uznało zarzutów zażalenia za skuteczne. Na powyższe postanowienie ostateczne K. P. wniosła skargę, żądając uchylenia postanowień obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: 1. art. 7 w zw. z art. 9 oraz art. 148 § 1 i § 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że w sprawie doszło do uchybienia terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, podczas gdy należało uznać, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z dochowaniem terminu wskazanego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., a tym samym wniosek o przywrócenie terminu należało uznać za bezprzedmiotowy, a postępowanie w przedmiocie jego rozpatrzenia podlegało umorzeniu; 2. art. 7 w zw. z art. 9 oraz art. 58 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez jej winy. W uzasadnieniu Strona skarżąca przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego i zaakcentowała, że 17 września 2020 r. Prezydent Miasta M. wydał postanowienie w przedmiocie uzgodnienia projektu koncesji na wydobywanie węgla kamiennego wraz z kopaliną towarzyszącą ze złoża "[...]". Zawiadomienie o wszczęciu i zakończeniu postępowania w przedmiocie uzgodnienia projektu koncesji nie zostało doręczone stronom postępowania innym niż inwestor ani bezpośrednio, ani poprzez publiczne obwieszczenie. Również postępowanie główne, w przedmiocie udzielenia koncesji, prowadzone było bez udziału stron innych niż inwestor. Nadto postępowanie w sprawie udzielenia koncesji nr [...] z 19 listopada 2020 r. na wydobywanie węgla kamiennego wraz z kopaliną towarzyszącą ze złoża "[...]" zostało wznowione postanowieniami Ministra Klimatu i Środowiska z 10 grudnia 2021 r. znak [...] oraz [...] z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (postępowanie zostało następnie zawieszone i pozostaje zawieszone do dziś). Natomiast Skarżąca dowiedziała się o wydaniu postanowienia uzgadniającego koncesję 14 kwietnia 2021 r., co było wielokrotnie wskazywane w pismach składanych w sprawie. Wobec tego Skarżąca, działając przez pełnomocnika nieprofesjonalnego, 20 kwietnia 2021 r. złożyła zażalenie na postanowienie uzgadniające koncesję. Skarżąca i pełnomocnik, nie posiadając wiedzy prawniczej, uznali, że skoro postanowienie uzgadniające koncesję nie zostało im doręczone, to nie upłynął dla nich termin na wniesienie zażalenia. Podkreślono, że z treści zażalenia z 14 kwietnia 2021 r. (złożonego 20 kwietnia 2021 r.) wynikało, że celem Skarżącej jest wyeliminowanie z porządku prawnego postanowienia uzgadniającego koncesję. Z okoliczności sprawy wynikało jednoznacznie, że Skarżąca nie brała udziału w postępowaniu, nie były do niej kierowane doręczenia ani bezpośrednio, ani w formie publicznego obwieszczenia. W konsekwencji powołując się na naczelne zasady procesowe zaakcentowano, że obowiązkiem organów działających w niniejszym postępowaniu było podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób zmierzający do zapewnienia stronom, w tym Skarżącej, możliwości obrony swoich praw - czego organy obu instancji nie dochowały. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia i poprzedzającego go postanowienia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy obu instancji zupełnie pominęły związanie wynikające z art. 153 p.p.s.a. Na wstępie wskazać bowiem należy, że zarówno organy orzekające w tej sprawie jak i skład obecnie rozpoznający przedmiotową sprawę działa w warunkach związania wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 marca 2023 r., o sygn. akt III SA/Gl 812/22. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przyjęty model postępowania w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje, że zawarty tam przepis jednoznacznie wyraża kwestię związania oceną prawną. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej a nie innej decyzji. Związanie oceną prawną sądu odwoławczego nie występuje tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Natomiast po dokonanej analizie wyroku WSA z 9 marca 2023r., o sygn. akt III SA/Gl 812/22, stwierdzić należy, że w obecnie rozpatrywanym procedowaniu organów obu instancji brak było dostatecznego wyjaśnienia i rozstrzygnięcia kluczowych w niniejszej sprawie kwestii o charakterze materialnoprawnym oraz przepisów prawa procesowego. Całe prowadzone postępowanie w tej sprawie i argumentacja organów w zaskarżonych postanowieniach należało ocenić jako wybiórcze i niedostatecznie umotywowane. Wyjaśnić trzeba, że w/w wyrokiem tut. Sąd oddalił skargę B. sp. z o.o. S.K.A. na postanowienie SKO z 1 września 2022 r., nr [...], uchylające postanowienie Prezydenta Miasta z 28 stycznia 2022 r., nr [...], odmawiające stronie skarżącej wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Prezydenta Miasta M. z 17 września 2020 r., nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu koncesji na wydobywanie węgla kamiennego wraz z kopaliną towarzyszącą ze złoża "[...]". WSA w swoich rozważaniach stwierdził, że – cyt.: "Na obecnym etapie postępowania nie ma rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w kwestii przywrócenia terminu do wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania. Zadaniem organu pierwszej instancji będzie usunięcie tej wady. W pierwszej kolejności organ odniesie się do twierdzeń uczestników, w myśl których wniosek ten zawarty był w piśmie z 20 kwietnia 2021 r. (patrz zażalenie uczestników na postanowienie Prezydenta Miasta M. z 28 stycznia 2022 r., strona 43 akt administracyjnych). O ile organ uzna, że pismo z 20 kwietnia nie może być potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu, to uruchomi procedurę z art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 i umożliwi uczestnikom złożenie takiego wniosku i rozstrzygnie go." Powyższe zobligowanie do przeanalizowania i oceny "twierdzeń uczestników, w myśl których wniosek ten zawarty był w piśmie z 20 kwietnia 2021 r." zostało zupełnie pominięte w toku procedowania przez organy obu instancji na obecnym etapie postępowania. Tym samym skoro organy w ogóle nie odniosły się do twierdzeń uczestników, w myśl których wniosek o przywrócenie terminu do wystąpienia z żądaniem wznowienia spornego postępowania zawarty był w piśmie z 20 kwietnia 2021 r. tj. w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta z 28 stycznia 2022 r. i całkowicie pominęły tę okoliczność oraz związanie oceną prawną zawartą w w/w WSA – to w konsekwencji naruszyły zarówno przepisy naczelnych zasad postępowania ujęte w k.p.a., jak i cytowany art. 153 p.p.s.a. Procedując ponownie zadaniem organu będzie usunięcie tej wady, przeanalizowanie wszystkich okoliczności faktycznych zaistniałych od początku postępowania i w konsekwencji wydanie stosownego rozstrzygnięcia spełniającego wymogi z art. 107 w zw. z art. 126 k.p.a. Zauważyć należy, że również powyższe wskazania co do dalszego postępowania wynikające z aktualnie przedstawianych rozważań wiążą organy orzekające w niniejszej sprawie - stosownie do art. 153 p.p.s.a. Wobec stwierdzonych uchybień Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. O kosztach orzeczono stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a.