II OZ 390/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., K. P., D. K. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 110/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2023 r., nr 1993/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P. i D. K., 2. odrzucić zażalenie D. K. i R. P.. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lipca 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 110/24 odmówiono K. P. (dalej jako skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 września 2024 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie starszego referendarza sądowego. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że nie przysługują na nie żaden środek odwoławczy doręczono skarżącej 2 października 2024 r. W piśmie z 7 października 2024 r. skarżąca i D. K. wniosły "skargę kasacyjną w odniesieniu do odrzucenia sprzeciwu na postanowienie z dn. 12.09.2024 w sprawie pomocy z rzekomym uchybieniem terminu z udzieleniem odpowiedzi w terminie 7 dni". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie na podstawie art. 178 P.p.s.a., postanowieniem z 22 października 2024 r., sygn. akt II SPP/Wa 110/24 odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną. Wskazał, że ani skarżącej ani D. K. nie przysługiwało prawo wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu wydane na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. Sąd wskazał, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna jedynie w tych przypadkach, kiedy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość jej wniesienia. Jeżeli ustawa przewiduje wydanie postanowienia i jednocześnie nie stanowi, że na takie postanowienie przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej, to wniesienie tego środka odwoławczego jest niedopuszczalne. W żadnym miejscu ustawa nie przewiduje możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z 12 września 2024 r. K. P. i D. K. , wniosły zażalenie na powyższe postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 25 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 w związku z art. 194 § 4 P.p.s.a. odrzucił zażalenie. Powodem odrzucenia było to, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być, stosownie do treści art. 194 § 4 P.p.s.a., bezwzględnie sporządzone przez podmiot mający status profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem, radcą prawnym, co ma zapewnić niezbędny poziom profesjonalizmu zarzutów. O obowiązku tym skarżące zostały pouczone w pkt 5 pisma Sądu z dnia 28 października 2024 r., przy którym doręczono im odpis postanowienia z 22 października 2024 r. (karta 38 i 39 akt sądowych). Sąd wskazał, że mimo tego skarżące obowiązku tego nie dopełniły i wniosły zażalenie osobiście przez siebie sporządzone. Zatem uznał, że wniesione z naruszeniem art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie jest niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu. D. K. , K. P. . D.K.1 i R. P. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. Przywołali argumentację wskazującą na brak środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych związanych z ich udziałem w sprawie. Zarzucili, że Sąd wydając postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego postąpił zgodnie z literą prawa ale zgubił ducha prawa i zapis art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 178 Konstytucji RP. Dalej zakwestionowali stanowisko referendarza sądowego odnośnie do odmowy przyznania im prawa pomocy. Wyżej wymienieni domagają się dołożenia staranności i podania wszystkich niezbędnych faktów. Podnoszą, że ocena Referendarza Sądowego jest szablonową odpowiedzią bez analizowania faktów. Nie uchybili żadnym terminom. Nie są w stanie płacić po kilkadziesiąt tysięcy złotych co miesiąc. Nie są w stanie dokonać wpisów sądowych na poziomie 67.200 zł i do tego ustanawiać jeszcze pełnomocnika z wyboru. Wskazują, że wnioski o prawo pomocy dotyczą 365 spraw, co przy uwzględnieniu współmałżonków generuje 730 wniosków o prawo pomocy. Należy wziąć pod uwagę, że są tylko ludźmi i udzielanie odpowiedzi na kilkadziesiąt pism sądowych co tydzień, świadczy o chęci organu i Sądu by zasypać je tymi pismami by wykazać za chwilę, że naruszyły termin, albo nie podpisały dokumentu, albo zabrakło jednej kartki. Zaprzeczają by do takiej sytuacji doszło, potwierdzają swoją pełną staranność, podpisywanie każdego dokumentu i udzielanie odpowiedzi w terminie prekluzyjnym zawitym. Kwota przypisana przez PINB to 3.680.000 zł zaś same opłaty z wpisów sądowych to 36.800 zł, a z kosztami biurowymi i wysyłkami to koszt ok. 54.000 zł. Nie stać je na takie wydatki. Wnoszą zatem zażalenie od całego orzeczenia. Podkreślili, że nie stać je na wpisy sądowe i opłatę adwokata z wyboru, bowiem musieliby się liczyć z kosztami na poziomie ok. 124.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie K. P. i D. K. nie zasługuje na uwzględnienie, zażalenie R. P. i D. K. 1 podlega odrzuceniu. Sąd prawidłowo zastosował przepisy art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 194 § 4 P.p.s.a. i art. 197 § 2 P.p.s.a. i na ich podstawie odrzucił zażalenie D. K. i K. P. jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 194 § 4 P.p.s.a., zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata, radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2 -3 stosuje się odpowiednio. Skoro postanowieniem z 22 października 2024 r. Sąd wojewódzki odrzucił skargę kasacyjną K. P. i D. K. , to wnosząc zażalenie na to postanowienie powinny uczynić to zgodnie z art. 194 § 4 P.p.s.a. za pośrednictwem adwokata lub radcy prawnego. Zostały o tym pouczone przy doręczaniu im odpisu tego postanowienia (k. 38 i 39 akt sądowych). W związku z powyższym Sąd I instancji w kontrolowanym obecnie postanowieniu z 25 listopada 2024 r. postąpił prawidłowo odrzucając wniesione zażalenie gdyż nie spełniało ono ustawowych wymagań – nie zostało wniesione przez adwokata lub radcę prawnego albo osobę wskazaną w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. Prawidłowo postąpił zatem Sąd uznając wniesione przez K. P. i D. K. zażalenie za niedopuszczalne i w konsekwencji odrzucając je stosownie do art. 178 P.p.s.a. Argumentacja zażalenia nie miała żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem niewątpliwie wniesione zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało wniesione przez ww. skarżące osobiście (k. 46 i 49 akt sądowych) a nie przez profesjonalnego pełnomocnika lub osobę z art. 175 § 2- 3 P.p.s.a. Argumentacja skarżących przedstawiona w zażaleniu odnośnie do wadliwej oceny Sądu w zakresie ich sytuacji materialnej pod kątem odmowy przyznania prawa pomocy nie wpływa na ocenę, że złożyły zażalenie w sposób, który był niedopuszczalny i należało je odrzucić. W tych okolicznościach zażalenie D. K. i K. P. było niezasadne i podlegało oddaleniu stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Zażalenie wniesione przez R. P. i D. K. 1 podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez R. P. i D. K. 1 na postanowienie WSA w Warszawie z 25 listopada 2024 r. jest niedopuszczalne, ponieważ osoby te nie były adresatami tego postanowienia. Były nimi wyłącznie K. P. i D. K. . Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie do zażalenia R. P. i D. K. 1. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.