VI SA/Wa 1829/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wegner Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2021 r. sprawy ze skargi spółki "(...)"Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "(...)" czerwca 2020 r., znak sprawy: "(...)" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz "(...)"Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ, Prezes) postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. dotyczącym sprawy znak: [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") stwierdził uchybienie przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Skarżąca) terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] kwietnia 2018 r, w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z [...] lipca 2016 r. nr [...]. Do wydania powyższego postanowienia doszło w oparciu o ustalenia: Spółka wniosła [...] lipca 2018 r. (data wpływu do organu [...] lipca 2018 r.) zażalenie na postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w ww. decyzji z [...] lipca 2016 r. Podniosła, że postanowienie zawierało błędne pouczenie, że jest niezaskarżalne. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu i wskazała, że bieg siedmiodniowego terminu, określonego w art. 58 § 2 k.p.a., należy liczyć od [...] lipca 2018 r., tj. od dnia, "w którym o wydaniu takich postanowień w tej i podobnych sprawach, ich treści oraz zawarciu w nich błędnych pouczeń, informację powziął pełnomocnik Skarżącej w ramach postępowania sądowego toczącego się przed Sądem [...] w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z odwołania od decyzji będącej również przedmiotem postanowienia o sprostowaniu ([...])". Spółka nawet nie uprawdopodobniła, aby o błędnym pouczeniu dowiedziała się dopiero [...] lipca 2018 r. Uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Prezes ZUS postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. odmówił przywrócenia terminu. Postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. Spółka otrzymała [...] kwietnia 2018 r. i od tego dnia, zdaniem Prezesa (wobec nieprzywrócenia terminu), biegł termin na złożenie zażalenia. Organ wyjaśnił, że w myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Termin do złożenia zażalenia upłynął więc [...] kwietnia 2018 r. Zatem zażalenie zostało złożone po przewidzianym przepisami terminie. Spółka nie podzieliła stanowiska Prezesa ZUS i wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) zaskarżyła w całości ww. postanowienie Prezesa. Postanowieniu zarzuciła: I. naruszenie art. 112 k.p.a. w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji stwierdzenie, że termin na wniesienie zażalenia rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia Skarżącej postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej, w sytuacji, w której postanowienie to zawierało błędne pouczenie, wskazujące na brak prawa do złożenia takiego środka odwoławczego, a w konsekwencji obarczenie Skarżącej negatywnymi skutkami rzekomego niedochowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia, do którego doszło w wyniku błędu Prezesa; II. naruszenie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez dokonanie błędnej wykładni tych przepisów, a w konsekwencji stwierdzenie, że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie; III. naruszenie art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony od dnia doręczenia Skarżącej postanowienia zawierającego błędne pouczenie; IV. naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji niedopełnienie obowiązku rzetelnego i zgodnego ze stanem prawnym pouczenia Skarżącej odnośnie przysługujących jej w okolicznościach niniejszej sprawy uprawnień, a w szczególności odnośnie przysługujących jej środków zaskarżenia; V. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii rzekomego naruszenia przez Skarżącą terminu do wniesienia zażalenia, a przez to nieuwzględnienie, że wyłączną przyczyną niewniesienia środka zaskarżenia w terminie było błędne pouczenie Skarżącej, że takie uprawnienie jej nie przysługuje; VI. naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a oraz art. 123 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zamieszczenie w treści postanowienia pouczenia informacji o konieczności uiszczenia opłaty za wpis od niniejszej skargi w sytuacji, gdy Skarżąca korzysta ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W oparciu o podniesione zarzuty, Spółka wnosiła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przechodząc do oceny skargi, zdaniem Sądu zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych, niż wskazane w jej zarzutach. Okazały się przedwczesne. Natomiast trzeba wyjaśnić, że na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zdaniem Sądu uczestnikiem postępowania administracyjnego powinno było być [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. jako pracodawca osób wykonujących umowy zlecenia na jego rzecz, u Spółki (jako płatnika składek). Wynika to z postanowienia Sądu [...] w [...] [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2016 r., sygn. akt [...], który uznał podmiot ten za zainteresowanego w trybie art. 47711 § 2 k.p.c. (Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zainteresowany nie bierze udziału w sprawie, sąd zawiadomi go o toczącym się postępowaniu. Zainteresowany może przystąpić do sprawy w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia zawiadomienia. Do zainteresowanego przepisu art. 174 § 1 nie stosuje się.) oraz wyroku tego Sądu z [...] listopada 2018 r. o tej samej sygnaturze. Istnieje bowiem spór, który podmiot: Skarżąca czy [...] powinien być płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne w ww. sprawie (por. art. 38 u.s.u.s.). Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że płatnik ma własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu (por. wyroki NSA z: 20 listopada 2011 r. sygn. akt. II GSK 1045/10; 31 stycznia 2012r sygn. akt II GSK 1459/10, II GSK 1420/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl)., a w konsekwencji i w postępowaniu o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wobec tego, także [...] sp. z o.o. powinno było być stroną postępowania zakończonego kontrolowanym obecnie postanowieniem, a co nie miało miejsca. Dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić. Jednocześnie należy podnieść, że niniejszą sprawę poprzedziło postępowanie w sprawie bezczynności Prezesa ZUS w rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie sprostowania decyzji tego organu z [...] lipca 2016 r. nr [...] (sygn. akt VI SAB/Wa 22/20). Zostało ono zakończone nieprawomocnym wyrokiem WSA z [...] lipca 2020 r. stwierdzającym bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzającym organowi grzywnę oraz zasądzającym od organu na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania. W ostatnim powołanym wyroku WSA odwoływał się do zaleceń wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 1377/19. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w nim, że art. 83b ust. 2 u.s.u.s. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1788 z późn. zm.) nie zawiera pełnego katalogu postanowień, jakie zapadają na etapie postępowania administracyjnego przed organem rentowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Postanowienie o sprostowaniu decyzji merytorycznej z natury rzeczy jest podejmowane już po wydaniu tej decyzji - kończącej jurysdykcyjne postępowanie administracyjne - i nie może przybrać formę decyzji, o której mowa w art. 83b ust.1 u.s.u.s. Postanowienie o sprostowaniu nie jest w takiej sytuacji postanowieniem wydanym "w trakcie" postępowania, ale już po jego zakończeniu. Nie dotyczy go więc ograniczenie z ustępu 2 omawianego artykułu, co do możliwości zaskarżenia zażaleniem, zgodnie z ogólną zasadą z art. 113 § 3 k.p.a. Jednakże, uznając, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, Sąd, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadził z urzędu dowód uzupełniający z dokumentów, m.in.: postanowienia Sądu [...] w [...] [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2016 r. sygn. akt [...] oraz odpisu wyroku z uzasadnieniem z [...] listopada 2018 r. w tej sprawie. Z odpisu wyroku z uzasadnieniem jednoznacznie wynikało, że postanowienie ZUS Oddział w [...] z [...] kwietnia 2018 r., które próbowała zaskarżyć Spółka w trybie art. 113 § 3 k.p.a., a także składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, zostało wydane w toku postępowania przez Sądem [...] i podlegało ocenie przez ten Sąd w sprawie [...]. Sąd [...] w wyroku w sprawie [...] orzekł: w pkt I. oddalił odwołania spółki (na mocy zarządzenia sędziego połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. [...] sprawy o sygn. akt [...] i [...], k- 20 akt [...] w [...] o sygn. [...]), a w pkt III. przekazał Prezesowi ZUS zażalenia Spółki z [...] lipca 2018 r. celem rozpoznania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyjaśnił, że postanowienie z [...] kwietnia 2018r. stanowiło odpowiedź ZUS na zarządzenie wydane w trybie art. 467 § 4 k.p.c. Jednocześnie [...] uznał, że należy przekazać zażalenia Spółki w przedmiocie sprostowania zaskarżonych decyzji Prezesowi ZUS w celu rozpoznania, z uwagi na brak kognicji tego Sądu w tym zakresie oraz na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. (s. ostatnia uzasadnienia). Jednakże na pkt III. ww. wyroku ZUS złożył zażalenie [...] grudnia 2018r. do Sądu [...] w [...] (k. – 194-195 akt [...], a sygn. akt zażaleniowych Sądu [...] w [...] [...]). Z kolei od pkt I. i pkt II. (dotyczącego kosztów zastępstwa procesowego) Spółka wniosła apelację do Sądu [...] w [...], zarejestrowaną pod sygn. akt [...]. Spółka też zajęła stanowisko co do zażalenia ZUS w piśmie z [...] stycznia 2019 r. (k. -242-250 akt [...]). Składowi orzekającemu z urzędu znane są także ustalenia poczynione w sprawie VI SAB/Wa 14/20 odnośnie postępowania w sprawie [...]. W opisanym przypadku nie zdarzyło się więc, że postanowienie ZUS z [...] kwietnia 2018 r. nie podlegało żadnej kontroli, której to sytuacji nie akceptował i chciał uniknąć Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Spółki w sprawie II GSK 1377/19. W tej sytuacji, należało uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 11 czerwca 2013r. sygn. akt I OPS 1/13 (opubl.: orzeczena.nsa.gov.pl), że weryfikacja decyzji podjętych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w k.p.c., a sądy powszechne w postępowaniu odwoławczym rozstrzygają o prawidłowości decyzji organów rentowych rozstrzygających sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, zarówno w sposób merytoryczny, jak i formalny. Zatem postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postępowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania od prostowanej decyzji (por. art. 83b u.s.u.s.). Oczywiście, organ rentowy winien powiadomić sąd powszechny o wydaniu postanowienia prostującego zaskarżoną decyzję, aby ten mógł ocenić prawidłowość takiego sprostowania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] grudnia 2016 r. sygn. akt [...], Lex nr [...]). Opisana sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Wydanie więc zaskarżonego postanowienia było przedwczesne, zwłaszcza, że rozstrzygnięcia zawarte w wyroku w sprawie [...] zostały zaskarżone. Zatem organ powinien wstrzymać się z zajęciem stanowiska co do omawianego wniosku o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia do momentu rozstrzygnięcia środków odwoławczych od wyroku w sprawie [...] przez Sąd [...]. Z powyższego względu również na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie. Organ ponownie oceniając wniosek Spółki weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko i zalecenia tutejszego Sądu. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. i art. 205 § 2 wz. z art. 206 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zasądzono zwrot kosztów postępowania obejmujący jedynie opłatę za czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości połowy stawki minimalnej, gdyż na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Spółka nie miała obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wzięto też pod uwagę, że zostało wywiedzionych kilkanaście skarg i występuje reprezentowanie Spółki w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną. Sytuacja ta uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy.