II SA/Gl 1557/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi F. K. (K.), U. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 1 października 2024 r. nr WINB-WOA.7721.268.2024.KC w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 16 lipca 2024 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., działając na podstawie 49e ust. 1 w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nakazał U. i F. K. rozebrać budynek rekreacji indywidualnej wybudowany na działce nr [...] w L.. W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadzone oględziny wykazały, że na przedmiotowej działce znajduje parterowy budynek o konstrukcji drewnianej, z użytkowym poddaszem, bez podpiwniczenia, dach dwuspadowy kryty dachówką. Budynek o wymiarach 6,25 x 4,68 m. Obiekt powstał w 2009 r. Wedle oświadczenia F. K. obiekt budowlany pełni funkcję budynku rekreacji indywidualnej i nie uzyskano stosownej zgody na jego budowę. W konsekwencji powyższego organ postanowieniem z dnia 4 grudnia 2023 r. nr [...] wstrzymał roboty budowlane i poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego budynku. Ewentualna legalizacja obiektu wymagała wniesienia opłaty legalizacyjnej w kwocie 5000 zł zgodnie z zasadami określonymi w art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego. Postanowienie to stało się ostateczne. Inwestorzy wnieśli o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M.. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2024 r. organ odmówił zawieszenia postępowania. W związku z tym, że nie złożyli wniosku o legalizacje organ nadzoru budowlanego był zobowiązany orzec nakaz rozbiórki. Odwołanie od tej decyzji złożyli jej adresaci. Zarzucili organowi administracji: - naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne ustalenie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a w szczególności nieustalenie dokładnego charakteru obiektu położonego na przedmiotowej działce, - niezastosowanie przez organ procedury uproszczonej legalizacji o której mowa w art. 49 f prawa budowlanego pomimo zaistnienia ku temu przesłanek, - naruszenie 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie doręczanie przesyłek w toku postępowania pełnomocnikowi. Jednocześnie z odwołaniem złożono zażalenie na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie. Zaskarżoną obecnie decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Podkreślił, że w sprawie wykazano, w sposób bezsporny, że przedmiotowy obiekt powstał w ramach samowoli budowlanej oraz, że nastąpiło to w styczniu/lutym 2009 r (w oparciu o wydruki ortofotomap). Przedmiotem postępowania jest obiekt rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy 29,25 m2. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w Z. nie znajduje się zgłoszenie budowy budynku rekreacji indywidualnej na ww. działce w L. Jak wskazał organ odwoławczy procedura legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej stosownie do treści art. 48a ust. 1 ustawy Prawo budowlane wszczynana jest na wniosek inwestora, właściciela albo zarządcy samowolnie zrealizowanego obiektu. Zgodnie z treścią tego przepisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Z kolei zgodnie z treścią art. 48a ust. 3 ustawy. jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. W niniejszej sprawie organ powiatowy wydał w dniu 4 grudnia 2023 r. postanowienie, którym wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie budynku rekreacji indywidualnej położonego na działce nr [...] w L., oraz poinformował inwestorów o możliwości złożenia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, wniosku o legalizację obiektu i wysokości opłaty legalizacyjnej. Postanowienie zostało doręczone inwestorom w dniu 8 grudnia 2023 r. Na skutek zażalenia złożonego przez inwestorów organ odwoławczy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 20 maja 2024 r. Decyzja nakazująca rozbiórkę została zatem wydana po upływie 30 dniowego terminu. Odnosząc się do zarzutów skargi ŚWINB wskazał, że przedmiotowy obiekt nie stanowi tymczasowego obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 5 pr. bud. poprzez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia winne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Podkreślono, że w sprawie niemożliwe było wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej, gdyż od dnia wzniesienia obiektu nie upłynęło 20 lat. ŚWINB przyznał, że organ I instancji uchybił wymaganiom procedury administracyjnej poprzez brak doręczenia pism ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Stwierdził jednak, że powyższe naruszenie prawa nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Na koniec ŚWINB wskazał, iż w niniejszej sprawie organ I instancji wydał postanowienie, którym odmówił inwestorom zawieszenia toczącego się postępowania. Zgodnie z treścią art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Podniesiono, że w wyroku z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 461/21 NSA stanął na stanowisku, że "Treść art. 101 §3 KPA należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w przepisie tym użyto określenia postanowienie "w sprawie odmowy podjęcia postępowania" i ustawodawca rozumie przez to jedynie postanowienie negatywne, to tak samo należy przyjąć, że postanowieniem "w sprawie zawieszenia postępowania", na które przysługuje zażalenie jest wyłącznie postanowienie o zawieszeniu postępowania. Za taką interpretacją art. 101 § 3 KPA przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą bowiem nowelizacji art. 101 § 3 KPA było pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego". Także w wyroku z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt I GSK 2231/19 NSA stwierdził, że "Postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie jest zaskarżalne". Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie zaistniała przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania a takim nie jest z pewnością trwająca procedura zmierzająca do uchwalenia nowego planu miejscowego. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyli jej adresaci reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania i wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu zarzucili organowi odwoławczemu: 1) art. 7, 8 i 10 k.p.a., 2) art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie doręczanie przesyłek w toku postępowania pełnomocnikowi. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 418) dotyczące postępowania legalizacyjnego. Zauważyć należy jednak, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia podlegającego kontroli Sądu w niniejszej sprawie miało wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Rolą organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy jest prawidłowe określenie kwalifikacji prawnej obiektu, którego dotyczy legalizacja, okoliczność ta przesądza bowiem o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. Postępowanie legalizacyjne może dotyczyć jedynie takiego obiektu na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. W rozpatrywanej sprawie, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2023 r. nr [...] organ wstrzymał roboty budowlane i poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego budynku. Rozstrzygnięto w powyższym akcie zarówno kwestię charakteru prawnego wzniesionego obiektu, jak i to, że został on wzniesiony w ramach samowoli budowlanej. Postanowienie to jest ostateczne. W terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (tu nastąpiło to do rąk pełnomocnika strony skarżącej w dniu 20 maja 2024 r.) skarżący mieli prawo złożyć wniosek o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego. Jednak nie uczynili tego. Zaistniała zatem przesłanka zobowiązująca organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Zgodnie z bowiem z art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane "Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku [...] niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie". Decyzja powyższa ma charakter związany. Przed jej wydaniem organ nadzoru budowlanego nie bada ponownie charakteru wzniesionego obiektu, czy też faktu, czy został on zrealizowany w ramach samowoli. Zarzuty skargi w powyższym zakresie są nieuzasadnione. Pozostaje jeszcze kwestia braku doręczenia korespondencji przez organ I instancji ustanowionemu pełnomocnikowi skarżących. Sąd przyznaje, że doszło tu do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. Jednakże akceptując stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie należy stwierdzić, że nie wykazano, iż uchybienie powyższe miało wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.