III SA/Kr 1718/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. T. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Zachód w Krakowie M.Ż. na postanowienie Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 21 sierpnia 2024 r. znak RO.5223.56.3.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie na rzecz skarżącej A. T. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi A. T. (dalej: "skarżąca") było postanowienie Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (dalej: "Rektor") z 21.08.2024 r. (znak RO.5223.56.3.2024), którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżącej od decyzji Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z 27.03.2024 r. (znak COS.420.2534.2024) o skreśleniu z listy studentów. Stan faktyczny tej sprawy przedstawiał się następująco: 1. Decyzją z 27.03.2024 r. Rektor skreślił skarżącą z listy studentów Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie ze względu na nieuzyskanie wymaganej liczby punktów ECTS i niezaliczenie wymaganych przedmiotów, co skutkowało brakiem zaliczenia semestru. Odpis tej decyzji wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został doręczony skarżącej 27.04.2024 r. 2. Następnie, po upływie terminu zaskarżenia powyższej decyzji, pismem z 27.05.2024 r. Rektor wezwał skarżącą do zapłaty 2 967,42 zł w związku z brakiem uiszczenia przez skarżącą opłat za studia niestacjonarne. Do w.w. pisma organ załączył opinię radcy prawnego dotyczącą kwestii skreślenia z listy studentów. 3. E-mailem z 04.06.2024 r. skarżąca przesłała do Rektora pismo, w którym wskazała, że "wzywa do zmiany decyzji o skreśleniu z listy studentów na zgodną ze stanem faktycznym – tj. w związku z niepodjęciem studiów i rzeczywistą datą niepodjęcia studiów (...)". Jednocześnie podała, że wnosi o "wycofanie wezwania do zapłaty i umorzenie sprawy". W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z 20.06.2024 r. Rektor poinformował skarżącą, że nie przychyla się do jej prośby. 4. E-mailem z 10.07.2024 r. skarżąca przesłała do Rektora kolejne pismo zatytułowane "wniosek o zmianę decyzji o skreśleniu z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru, na decyzję odzwierciedlającą stan faktyczny, tj. z powodu niepodjęcia studiów". W treści e-maila wyjaśniła, że przesyła odpowiedź na listowną opinię dotyczącą jej poprzedniego wniosku. Na początku uzasadnienia pisma wskazała, że "ponownie wnoszę o ponowne rozpatrzenie mojego wniosku, w którym postaram się odnieść do wszystkich argumentów (...)". W dalszej części odniosła się do twierdzeń radcy prawnego zawartych w doręczonej jej opinii prawnej. Końcowo podała, że "wzywam zatem do ustosunkowania się do niniejszego wniosku o zmianę decyzji (...). W razie odmowy, wzywam do odniesienia się do przytoczonych argumentów i wskazanie podstaw odmowy w obowiązujących aktach prawnych". 5. Rektor opisanym na wstępie postanowieniem z 21.08.2024 r., wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od własnej decyzji z 27.03.2024 r. W uzasadnieniu wskazał, że jego decyzja z 27.03.2024 r. została doręczona skarżącej 27.04.2024 r. Tym samym, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął 11.05.2024 r. Natomiast skarżąca wniosła odwołanie 10.07.2024 r., tj. po upływie ustawowego terminu. 6. W skardze zarzucono naruszenie: a) art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy skreślenia z listy studentów; b) art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie skarżącej niezbędnych wyjaśnień, co do konsekwencji nieodwołania się od decyzji Rektora w przedmiocie skreślenia z listy studentów z powodu innego niż rzeczywisty i w następstwie tego wezwania jej do zapłaty za rzekomo podjęte studia (skreślenie studenta z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie) w sytuacji kiedy skarżąca w rzeczywistości nigdy studiów nie podjęła; c) art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji kiedy skarżąca nie wniosła odwołania, a złożyła wniosek o zmianę ostatecznej decyzji, który został zatytułowany jako "wniosek o zmianę decyzji o skreśleniu z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru, na decyzję odzwierciedlającą stan faktyczny, tj. z powodu niepodjęcia studiów" w trybie art. 154 k.p.a., ewentualnie art. 155 k.p.a., zatem organ dopuścił się nadinterpretacji jasno wskazanego we wniosku żądania skarżącej, przez co wydał orzeczenie nieadekwatne do wniesionego żądania; d) art. 77 i 107 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie. Domagała się także zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała m.in., że nie wniosła odwołania od decyzji, a złożyła wniosek o jej zmianę. Podkreśliła, że zgodnie z jej wnioskiem organ powinien wszcząć postępowanie w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji. 7. W odpowiedzi na skargę Rektor domagał się jej oddalenia. Podkreślił, że nie było podstaw do uznania pisma skarżącej z 10.07.2024 r. za wniosek o zmianę decyzji ostatecznej. Nie wynikało to bowiem ani z treści pisma skarżącej, ani z okoliczności faktycznych sprawy. Rektor wskazał także, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest również wnioskiem o zmianę lub uchylenie decyzji organu I instancji. 8. Pismem z 26.03.2025 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Zachód zgłosił swój udział w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie Rektora stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminu "do wniesienia odwołania" naruszało przepisy postępowania w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Poprzedzając prezentację motywów rozstrzygnięcia należy zauważyć, że sentencja kontrolowanego postanowienia nie została poprawnie sformułowana, skoro stwierdzała uchybienie przez skarżącą terminowi do dokonania czynności polegającej na wniesieniu odwołania w sytuacji, gdy od decyzji Rektora o skreśleniu z listy studentów odwołanie nie przysługiwało, lecz służył wniosek o ponowne rozpoznanie tej sprawy (art. 127 par. 3 k.p.a.). Zasadniczym jednak zagadnieniem wymagającym przesądzenia w kontrolowanym przypadku było to, czy organ dokonał poprawnej kwalifikacji żądania (wniosku) sformułowanego przez skarżącą w piśmie z 11.07.2024 r., a zwróconego względem wydanej w jej sprawie decyzji o skreśleniu z listy studentów. Ocena tej kwalifikacji przekłada się bowiem bezpośrednio na ocenę legalności rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminowi do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym. Według Sądu, przyjęcie przez organ, iż pismo skarżącej z 10.07.2024 r., stanowiło "odwołanie" (poprawnie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy) nastąpiło przedwcześnie i bez dostatecznej analizy ogółu uwarunkowań tej sprawy. Jak bowiem wynika ze stanu faktycznego, decyzja Rektora z 27.03.2024 r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów została jej doręczona w dniu 27.04.2024 r. Następnie, po upływie terminu do zaskarżenia tej decyzji (uzyskaniu waloru ostateczności) otrzymała skarżąca wezwania do zapłaty za studia z 27.05.2024 r., zaś reakcją na to wezwanie było pismo skarżącej, w którym wskazała wprost, że "wzywam do zmiany decyzji (podkreślenie Sądu) o skreśleniu z listy studentów na zgodną ze stanem faktycznym, tj. w związku z niepodjęciem studiów". Po otrzymaniu pisma Rektora z 20.06.2024 r. informującego o braku przychylenia się organu do prośby o "wycofanie wezwania do zapłaty" wraz z opinią radcy prawnego, skarżąca przesłała w dniu 10.07.2024 r. kolejnego e-maila, wskazując w nim, że przesyła odpowiedź na listowną opinię odnośnie jej poprzedniego wniosku (podkreślenie Sądu). Do tego e-maila skarżąca załączyła pismo zatytułowane "wniosek o zmianę decyzji (podkreślenie Sądu) o skreśleniu (...) z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru na decyzję o skreśleniu z powodu niepodjęcia studiów". Co więcej, w ostatnim akapicie pisma podkreśliła, że "wzywa do ustosunkowania się do niniejszego wniosku o zmianę decyzji (....). W razie odmowy, wzywam do odniesienia się do przytoczonych argumentów (...)". Literalne zatem odczytanie formułowanego względem organu, a przywołanego wyżej stanowiska skarżącej wskazuje na to, że kilkukrotnie posłużyła się ona zwrotem "zmiany decyzji" wydanej uprzednio w jej sprawie. Już taka formuła naprowadzała na – uregulowany w k.p.a. – tryb nadzwyczajnej weryfikacji rozstrzygnięć organu administracji. Niemniej jednak, w oparciu o wypowiedzi skarżącej, nie można było też wykluczyć i tego, iż w istocie jej żądaniem objęta była jednak wola wdrożenia zwyczajnego środka prawnego w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jeżeli zatem treść pisma złożonego przez stronę wywołuje wątpliwości, to organ przede wszystkim powinien stronę wezwać do sprecyzowania żądania. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że ustalenie rzeczywistej treści żądania, jeżeli budzi ono wątpliwości, należy do organu administracji publicznej, który postępuje w tym zakresie zgodnie z art. 9 k.p.a. (por. wyroki NSA z 19.07 2012 r., sygn.. akt II GSK 1018/11 oraz z 12.09.2013 r., sygn. akt II OSK 919/12). Ponadto, organ nie jest uprawniony do samodzielnego kształtowania treści wniosku niezgodnie z jego treścią bądź wbrew rzeczywistej woli podmiotu. Organ administracji, dysponując niejasnym pismem strony, nie może przypisywać temu pismu określonego znaczenia i domniemywać intencji strony (wyrok NSA z 20.02.2014 r., sygn. akt II OKS 2257/12). Zwrócić przy tym należy uwagę, że stosownie do art. 9 k.p.a., organy administracji czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Obowiązek wezwania do sprecyzowania żądania należy umiejscowić właśnie w powołanym, szerszym obowiązku informowania stron i uprzedniego wyjaśniania prawnych przesłanek. W kontrolowanej natomiast sprawie Rektor, mimo możliwej wielości ocen odnoszących się do żądania złożonego przez skarżącą, nie wezwał jej do jasnego sprecyzowania tego, czego w istocie domagała się w piśmie z 10.07.2024 r., tj. czy pismo to wyraża wolę wdrożenia trybu nadzwyczajnej weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 154, art. 155 k.p.a.), czy też uruchomienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Opierając się jedynie na stwierdzeniu "wnoszę o ponowne rozpatrzenie mojego wniosku" organ niezasadnie i przedwcześnie uznał, że jest to, wniesiony z uchybieniem 14-dniowego terminu, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ pominął bowiem fakt, że skarżąca zarówno w tym piśmie, jak i w uprzednio wyrażonym stanowisku (pismo z 05.06.2024 r.) wskazywała wprost, że "wnosi o zmianę decyzji (...)" Co więcej, w końcowej części wniosku z dnia 10.07.2024 r. ponownie zaznaczyła, że "wzywa do ustosunkowania się do niniejszego wniosku o zmianę decyzji (...)". Podkreślić też trzeba, że kwalifikacja kierowanych do organu administracji żądań stron postępowania winna też uwzględniać etap, w którym sprawa się znajduje. W rozstrzyganym przypadku nie ulegało wątpliwości, że kwestionowana przez skarżącą decyzja była w momencie formułowania względem niej zastrzeżeń, decyzją ostateczną, co winno skutkować szczególną wnikliwością organu w ustalaniu przedmiotu żądania strony. Skoro w sprawie tej organ zaniechał takich czynności, to uznać należało, że przedwczesne było wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do dokonania czynności w postępowaniu, gdyż nie było pewne, czy w istocie przyjęta przez organ czynność strony, była objęta jej wolą. W treści skargi skierowanej do Sądu skarżąca wyjaśniała, że "złożyła wniosek o zmianę ostatecznej decyzji Rektora". W tych okolicznościach organ winien więc w ponownie prowadzonym postępowaniu, rozważyć możliwość procedowania w tym właśnie trybie. Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjmując art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935). O kosztach orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Stosownie do tej regulacji, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co obejmuje również poniesione przez stronę koszty sądowe.