III OSK 1129/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-04-08
Skład orzekający: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, sędzia NSA Piotr Korzeniowski, sędzia del. WSA Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ocenie przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej, należy sumować równoważną moc promieniowania izotropowo (EIRP) wszystkich anten w danym sektorze, czy też moc pojedynczej anteny, przy ustalaniu, czy istnieją miejsca dostępne dla ludności w odległości do 200 metrów od środka elektrycznego anteny?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przy kwalifikacji instalacji radiokomunikacyjnych na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, należy brać pod uwagę równoważną moc promieniowaną izotropowo wyznaczoną dla pojedynczej anteny, a nie sumę mocy wszystkich anten w danym sektorze. Sąd uchylił wyrok WSA, uznając, że błędna interpretacja przepisów dotyczących mocy EIRP i miejsc dostępnych dla ludności mogła mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy R. o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Skarżący kasacyjnie zarzucili m.in. błędną wykładnię pojęcia "miejsca dostępnego dla ludności" oraz nieuwzględnienie maksymalnych mocy EIRP anten i ich pochyleń. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M. i P.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 600/21 w sprawie ze skargi M.M. i P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 9 kwietnia 2021 r., nr SKO-OŚ-4170-12/21 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z 10 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Kr 600/21 po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M.M. i P.M. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu (dalej: SKO, Kolegium) z 9 kwietnia 2021 r., znak: SKO-OŚ-4170-12/21 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że Wójt Gminy R. decyzją z 27 stycznia 2021 r. (znak: GKŚ.6220.7.2020), na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839) w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia 28 lipca 2020 r. złożonego przez spółkę P. Sp. z o.o. w W. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pn.: "Budowa stacji bazowej telefonii komórkowej [...] o oznaczeniu [...]" zlokalizowanej na działce nr ewidencyjny [...] obręb [...]., Gmina R..
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli P.M. i M.M. Zdaniem odwołujących organy opiniujące dokonały błędnej wykładni pojęcia "miejsca dostępnego dla ludności". Nie wzięto również pod uwagę stanowiska Wojewody Małopolskiego wyrażonego w decyzji z 22 sierpnia 2017 r. (znak: WI-I.7840.30.13.2017.JS).
SKO decyzją z 9 kwietnia 2021 r., znak: SKO-OŚ-4170-12/21, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1, art. 105 § 1 i art. 127 § 2 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 4 u.u.i.ś., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Skarżący wnieśli na opisaną wyżej decyzję SKO w Nowym Sączu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, żądając jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO w Nowym Sączu wniosło o odrzucenie skargi (z uwagi na brak przedstawienia pełnomocnictwa do reprezentowania w sprawie skarżących), względnie oddalenie skargi.
Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że podziela wszystkie ustalenia faktyczne oraz oceny prawne organów I i II instancji i w efekcie stwierdza, że skarżona decyzja odpowiada prawu. Wobec tego nie ma powodu powtarzania wszystkich argumentów i wywodów uczynionych przez organy w sprawie, albowiem sąd administracyjny uznaje je za własne. Sąd I instancji skoncentrował się na kluczowym zagadnieniu, a mianowicie, czy zasadna jest konkluzja o braku potrzeby przeprowadzania oceny środowiskowej. Według Sądu I instancji, najistotniejsze z punktu widzenia prawidłowego odczytania rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jest rozumienie pojęcia "miejsc dostępnych dla ludności".
Sąd I instancji wyjaśnił, że sięgając do karty informacyjnej przedsięwzięcia, wskazać należało, że w ramach przedsięwzięcia stanowiącego przedmiot postępowania zaprojektowano zamontowanie po 4 anteny (w tym po dwie anteny [...] oraz po dwie anteny [...]) w czterech azymutach: 45°, 140°, 230° i 330°. Na każdym z nich poszczególne anteny będą pracować w następujących pasmach: jedna z anten [...] w paśmie 2100 MHz, druga z anten [...] w paśmie 1800 MHz, jedna z anten [...] w paśmie 800 MHz oraz druga z anten [...] w paśmie 900 MHz.
Z kolei suma równoważnej mocy promieniowania izotropowo (EIRP) czterech pojedynczych anten pracujących na każdym z azymutów wyniesie 7230 W (2178 W + 1910 W + 1660 W + 1483 W). W konsekwencji, EIRP planowanej inwestycji w każdym sektorze wyznaczonym azymutem wg powyższych obliczeń wynosi 7230W. Mając zatem na względzie przepisy Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w celu rozstrzygnięcia, czy analizowane przedsięwzięcie jest obwarowane obowiązkiem uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należało zweryfikować istnienie miejsc dostępnych dla ludności w odległości nie większej niż 200 m i nie mniejszej niż 150 m od środka elektrycznego, w osi głównej wiązki promieniowania tej anteny (§ 3 ust. 1 pkt 8 lit. f) rozporządzania).
Według Sądu I instancji, organy wzięły pod uwagę zsumowane EIRP wszystkich anten w danym sektorze, zgodnie z linią orzecznictwa, która wskazuje taki sposób postępowania, jeśli w danym azymucie jest więcej niż jedna antena.
Jak wynika z tabeli w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, dla poszczególnych anten wskazano składowe pozwalające obliczyć EIRP: maksymalną moc nadajnika, tłumienie toru antenowego i zysk energetyczny anteny. Wobec faktu, że podano maksymalną moc nadajnika, w świetle tego, co wyżej powiedziano, jest oczywistym, że wynik końcowy, a więc wielkość EIRP, musi być także wielkością maksymalną.
Zdaniem Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom skargi, zostały także ujawnione maksymalne pochylenie osi głównej wiązki 12 stopni (tzw. tilt) i wszystkie wykresy i wizualizacje są czynione dla tej maksymalnej wartości. Wartość ta jest też podana w specyfikacji katalogowej dla anten, znajdującej się w aktach sprawy, gdzie można sprawdzić także inne ich parametry.
Według Sądu I instancji, w sprawie ujawniono maksymalne moce anten oraz maksymalne ich pochylenie, a więc zarzuty skargi okazały się gołosłowne.
W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowani przez adw., zaskarżyli w całości wyrok Sądu I instancji. W skardze kasacyjnej zarzucono mu naruszenie przepisów prawa:
1. "art 141 § 4 oraz 3 § 1" "ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.)" w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 1, 107 § 3 k.p.a. w powiązaniu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przez dokonanie nieprawidłowej oceny obu decyzji wydanych dla wielokrotnie zaniżonych mocy EIRP anten oraz bez uwzględnienia ich maksymalnych pochyleń, co czyni postępowanie fikcyjnym, ponieważ przeciętna moc EIRP stacji bazowej wynosi aktualnie około 100 000 W. Ponadto z wyroku nie wynika, w jaki sposób organy weryfikowały dokumentację w zakresie maksymalnych mocy oraz pochyleń anten, jeżeli przeciętna antena może uzyskać moc EIRP przekraczającą 10 000 W. Ponadto nie wskazano prawidłowo wysokości występowania osi głównych wiązek promieniowania anten przy pochyleniu 12° i w odległości 200 metrów;
2. art. 6 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm. dalej: p.o.ś.) w zw. z art. 72 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1227) w powiązaniu § 2 ust. 1 pkt 7 a-d w związku z § 3 ust 8 pkt 1 a-g rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez ich błędną interpretację z uwagi na nie uwzględnienie maksymalnych mocy, tiltów.
W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1) uchylenie wyroku oraz zaskarżonej decyzji bądź uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; 2) zwrot kosztów według norm przypisanych w tym zastępstwa procesowego; 3) rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.
Skarga kasacyjna jest zasadna, lecz nie wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 oraz 3 § 1 "ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.)" w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 1, 107 § 3 k.p.a. w powiązaniu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przez dokonanie nieprawidłowej oceny obu decyzji wydanych dla wielokrotnie zaniżonych mocy EIRP anten oraz bez uwzględnienia ich maksymalnych pochyleń, co czyni postępowanie fikcyjnym.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 3 p.p.s.a. Naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie upatrywali w dokonaniu nieprawidłowej oceny obu decyzji wydanych dla wielokrotnie zaniżonych mocy EIRP anten oraz bez uwzględnienia ich maksymalnych pochyleń, co zdaniem skarżących kasacyjnie czyni postępowanie fikcyjnym. Ponadto z wyroku nie wynika, w jaki sposób organy weryfikowały dokumentację w zakresie maksymalnych mocy oraz pochyleń anten. Zarzut taki został jednak wadliwie zakwalifikowany. Art. 141 § 3 p.p.s.a. reguluje tryb wydawania orzeczenia o odmowie sporządzenia uzasadnienia, nie określa zaś treściowych składników uzasadnienia. Te kwestie normuje art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2082/09, LEX nr 965842). W niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji art. 141 § 3 p.p.s.a., ponieważ nie odmówiono sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu I instancji.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 1, 107 § 3 k.p.a. w powiązaniu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09,ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 39). Przy czym naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zarzut naruszenia tego przepisu jest zobowiązany jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej (zob. wyrok NSA z 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 1982/23, LEX nr 3758659). W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Natomiast uzasadnienie omawianego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest w istocie polemiką z rozstrzygnięciem Sądu, w szczególności z wykładnią i zastosowaniem przepisów prawa materialnego, co w ramach zarzutów procesowych nie może być skuteczne.
W drugiej kolejności wskazać należy, że zasługiwał na uwzględnienia zarzut przedstawiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 6 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm. dalej: p.o.ś.) w zw. z art. 72 ust 1 pkt. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1227) w powiązaniu § 2 ust 1 pkt 7 a-d w związku z § 3 ust 8 pkt 1 a-g rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w związku z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez ich błędną interpretację z uwagi na nieuwzględnienie maksymalnych mocy, tiltów.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wyjaśni, że najistotniejsze z punktu widzenia prawidłowego odczytania rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jest rozumienie pojęcia "miejsc dostępnych dla ludności". Według Sądu I instancji, organy wzięły pod uwagę zsumowane EIRP wszystkich anten w danym sektorze, zgodnie z linią orzecznictwa, która wskazuje taki sposób postępowania, jeśli w danym azymucie jest więcej niż jedna antena. Zdaniem Sądu I instancji, takie stanowisko przykładowo wyraził WSA w Warszawie w wyroku z 16 marca 2021 r., sygn. akt. VII SA/Wa 1503/20. Wyrok ten jest prawomocny.
NSA oddalając skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 16 marca 2021 r. sygn. akt. VII SA/Wa 1503/20 w uzasadnieniu wyroku z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2020/21 wskazał, że "Sumowania parametrów należy dokonać gdy na terenie planowanej inwestycji występuje już wcześniej zbudowana lub jest tam realizowana inwestycja tego samego rodzaju. "Miejsce dostępne dla ludności" to zaś wszelkie miejsca, niekoniecznie przeznaczone pod zabudowę, gdzie po pierwsze możliwe jest przebywanie tam człowieka (nie jest to zabronione) a po drugie istnieje faktyczna możliwość jego przebywania tam (dostęp możliwy bez użycia sprzętu technicznego). Jeśli warunek legalności przebywania ma występować razem z warunkiem rzeczywistego przebywania w takim miejscu, to okoliczność przeznaczenia danego terenu pod zabudowę mieszkaniową np. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie spełnia tych warunków. Przeznaczenie terenu jest pojęciem odnoszącym się do przyszłości zatem trudno mówić o miejscu faktycznie dostępnym dla człowieka skoro z istoty swej powstanie ono w przyszłości. Określając zatem miejsce dostępne dla ludności należy brać aktualny rzeczywisty stan jego zagospodarowania, a nie stan przyszły, projektowany. Liczy się faktyczna możliwość dostępu do takiego miejsca, a nie przeznaczenie takiego miejsca w dokumentacji zagospodarowania przestrzennego danego terenu. Skierowanie anten na teren, który nie jest rzeczywiście i aktualnie zajmowany przez ludzi (np. określona przestrzeń na danej wysokości) pozwala przyjąć, że środek elektryczny w osi głównej wiązki promieniowania anteny przyjmujący postać linii prostej nie będzie dotyczył miejsca dostępnego dla ludności. Przyszłe przeznaczenie tego terenu np. pod zabudowę nie ma znaczenia dla ustalenia czy jest to miejsce dostępne dla ludności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1887/19). Powyższy pogląd wzmacnia podjęta przez NSA uchwała z dnia 7 listopada 2022 r., sygn. akt III OPS 1/22".
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że "(...) organy wzięły pod uwagę zsumowane EIRP wszystkich anten w danym sektorze, zgodnie z linią orzecznictwa, która wskazuje taki sposób postępowania, jeśli w danym azymucie jest więcej niż jedna antena. Takie stanowisko przykładowo wyraził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 marca 2021 r. VII SA/Wa 1503/20, LEX nr 3182215 : «Istotne jest ukierunkowanie anten (osi głównej wiązki promieniowania anteny) z uwzględnieniem miejsc dostępnych dla ludności. Niezbędne jest rozważenie ewentualnego nakładania się (nachodzenia) wiązek promieniowania emitowanych przez poszczególne anteny»". Sąd I instancji podzielił to stanowisko, zastrzegł jednocześnie, że znane mu też jest stanowisko przeciwne, wyrażone przykładowo w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2021 r. IV SA/Po 111/21, LEX nr 3191270.
Odnosząc się dalej do zarzutu przedstawionego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej oraz stanowiska Sądu I instancji w kwestii zsumowania EIRP wszystkich anten w danym sektorze, zgodnie z powołaną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku linią orzecznictwa, wskazać należy na uchwałę z 7 listopada 2022 r., sygn. III OPS 1/22, w której Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "Przy kwalifikacji instalacji radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych i radiolokacyjnych na podstawie § 3 ust. 1 pkt 8 i § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71, z późn. zm.) jako inwestycji mogącej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, należy brać pod uwagę równoważną moc promieniowaną izotropowo wyznaczoną dla pojedynczej anteny także wówczas, gdy w skład instalacji wchodzi kilka anten". W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w szczególności, że literalna treść § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nie budzi wątpliwości. Wynika z niej, że parametr równoważnej mocy promieniowanej izotropowo jako warunek zakwalifikowania instalacji radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych i radiolokacyjnych pod przepisy rozporządzenia z 2010 r., a tym samym uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, należy przyjmować w odniesieniu do "pojedynczej anteny". Brzmienie przepisu, pomimo użycia w nim kilku zwrotów i terminów technicznych, jest jasne i zrozumiałe. Instalacja wymaga decyzji środowiskowej jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko, jeżeli w jej składzie jest zaprojektowana co najmniej jedna antena odpowiadająca wymaganiom zawartym w przepisie. Wielkość równoważnej mocy promieniowanej izotropowo "pojedynczej anteny" nie jest jedynym warunkiem, od którego zależy kwalifikacja przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie oddziaływać na środowisko. Została ona powiązana z odległością wyznaczaną od środka elektrycznego anteny, w osi głównej wiązki jej promieniowania. Oba te parametry, tj. moc i odległość służą ustalaniu, czy w zasięgu instalacji nie występują miejsca dostępne dla ludności w rozumieniu art. 124 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Przepis skonstruowany jest tak, że w kolejnych punktach oznaczonych literami od "a" do "g" punktu 8 ustępu pierwszego stopniuje, tj. zwiększa moc anteny i jednocześnie powiększa odległość terenu, na którym należy przeprowadzić badanie pod kątem występowania miejsc dostępnych dla ludności. Oba te parametry pozostają zatem w zależności. Dopiero ustalenie, że w danej odległości od środka pojedynczej anteny o mocy podanej w § 3 ust. 1 pkt 8 znajduje się miejsce dostępne dla ludności powoduje, że przedsięwzięcie staje się przedsięwzięciem mogącym potencjalnie oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 71 ust. 2 ustawy o ocenach oddziaływania na środowisko, a tym samym, że wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ustalenie z kolei, że takie miejsce w otoczeniu instalacji składającej się z pojedynczych anten o równoważnych mocach promieniowanych izotropowo mieszczących się w przedziałach wskazanych w tym przepisie nie występuje, skutkuje jej zwolnieniem z tego obowiązku. O tym, że parametr EIRP (W) odnosi się do pojedynczej anteny, świadczy zatem nie tylko samo użycie w § 3 ust. 1 pkt 8 takich sformułowań jak "wyznaczona dla pojedynczej anteny", czy "w osi głównej wiązki promieniowania tej anteny", ale również cel posłużenia się tą wielkością w konstrukcji przepisu, jego wewnętrzna budowa i zakodowany w nim sposób wyznaczania obszaru.
Dodatkowo wskazać należy, że w cytowanej uchwale NSA III OPS 1/22 wskazano, że "Oceniając warunki podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w sprawie należy też dodatkowo wyjaśnić, że żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności przedstawienia zagadnienia prawnego nie ma zmiana stanu prawnego polegająca na uchyleniu rozporządzenia z 2010 r., a w dalszej kolejności na zniesieniu obowiązku wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla instalacji radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych i radiolokacyjnych emitujących pole elektromagnetyczne. Z mocy bowiem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1936) rozporządzenie z 2010 r. utraciło moc z dniem 11 października 2019 r., tj. z dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839). W pierwotnej wersji aktualnie obowiązującego rozporządzenia z 2019 r. w jego § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 zamieszczono ww. przedsięwzięcia ujęte w tych samych jednostkach redakcyjnych rozporządzenia z 2010 r. Kolejnym jednak Rady Ministrów z dnia 5 maja 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1071) z dniem 4 czerwca 2022 r. uchylono te przepisy, a tym samym zniesiono obowiązek uzyskiwania decyzji środowiskowej dla instalacji radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych i radiolokacyjnych emitujących pole elektromagnetyczne. Należy zatem wyjaśnić, że działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest warunkowana wyłącznie obowiązującym w chwili podejmowania uchwały stanem prawnym. Zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości czy rozbieżności orzecznicze mogą powstać także na gruncie nieobowiązujących regulacji. W przypadku uchwały podejmowanej w oparciu o art. 15 § 1 pkt 3 w zw. z art. 187 § 1 p.p.s.a. istotny jest jedynie ich związek z rozstrzygnięciem konkretnej sprawy sądowoadowoadministracyjne".
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko i argumentację zaprezentowaną w powołanej wyżej uchwale NSA z 7 listopada 2022 r., sygn. III OPS 1/22.
Stanowisko to implikuje ocenę, że zarzut przedstawiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej jest zasadny.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że "Najistotniejsze z punktu widzenia prawidłowego odczytania rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jest rozumienie pojęcia «miejsc dostępnych dla ludności»". Sąd I instancji dokonując wykładni art. 124 ust. 2 p.o.ś. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U.2021.1973, p.o.ś.) powołał się na poglądy wyrażone w orzecznictwie NSA w wyrokach NSA: z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 326/21; z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 247/19.
Odnoszą się do tego stanowiska Sądu I instancji dotyczącego wykładni art. 124 ust. 2 p.o.ś. z powołaniem się na ww. wyroki NSA powołane w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji wskazać należy, że, brzmienie art. 124 ust. 2 p.o.ś. ulegało zmianie do dnia 24 października 2019 r. powołany przepis miał następujące brzmienie: "Przez miejsca dostępne dla ludności rozumie się wszelkie miejsca, z wyjątkiem miejsc, do których dostęp ludności jest zabroniony lub niemożliwy bez użycia sprzętu technicznego". Od dnia 25 października 2019 r. przepis ten stanowi, że: «Przez miejsca dostępne dla ludności rozumie się wszelkie miejsca, z wyjątkiem miejsc, do których dostęp ludności jest zabroniony lub niemożliwy bez użycia sprzętu technicznego, ustalane według istniejącego stanu zagospodarowania i zabudowy nieruchomości». Zmiana nastąpiła na mocy art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1815). W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano, że: «Proponowana zmiana ma na celu doprecyzowanie pojęcia »miejsc dostępnych dla ludności«, poprzez jednoznaczne przesądzenie, że miejsca takie ustala się według istniejącego stanu zagospodarowania i zabudowy nieruchomości na dzień dokonywania kwalifikacji określonego przedsięwzięcia. Nieuprawnione bowiem jest ustalanie tych miejsc przy uwzględnieniu planowanej, czy nawet czysto potencjalnej, hipotetycznej możliwości zabudowy nieruchomości, która może (ale nie musi) mieć miejsce w przyszłości. W »miejscach dostępnych dla ludności« dokonuje się pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych i nie ma wątpliwości, że pomiary takie powinny być wykonywane w tych miejscach, do których aktualnie możliwy jest dostęp ludności, a nie w miejscach, w których dostęp taki byłby możliwy, gdyby w przyszłości zrealizowano jakąś nową zabudowę» (druk sejmowy nr 3484)" (zob. wyrok NSA z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 5226/21, LEX nr 3828618). Kryterium oceny zaskarżonej decyzji i wykładni art. 124 ust. 2 p.o.ś. powinien być art. 124 ust. 2 p.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dniu jej wydania, tj. 9 kwietnia 2021 r. (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 5226/210. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przywołał treść art. 124 ust. 2 p.o.ś. w stanie prawnym obowiązującym na dzień 9 kwietnia 2021 r.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji uwzględni ocenę prawną sformułowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło