I OZ 152/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 416/24 w przedmiocie odmowy wyłączenia sędziego WSA Krzysztofa Kaszubowskiego od orzekania w sprawie. w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Gdańsku z dnia 10 października 2023 r. nr SKO Gd/6416/22 w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odrzucić zażalenie Pismem z 10 kwietnia 2024 r. A.M. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej Sąd I instancji) skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 10 października 2023 r. nr SKO Gd/6416/22 w przedmiocie zasiłku celowego (k. 2-4 akt sądowych). Pismem z 21 października 2024 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA Krzysztofa Kaszubowskiego od orzekania w sprawie (k. 23 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2024 r. II SA/Gd 416/24 (dalej postanowienie II SA/Gd 416/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wyłączenia sędziego WSA Krzysztofa Kaszubowskiego od orzekania w sprawie (k. 29-31v akt sądowych). Na powyższe postanowienie skarżący 2 stycznia 2025 r. wniósł zażalenie (k. 38-40 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 stycznia 2025 r. II SA/Gd 416/24 wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia z 2 stycznia 2024 r. przez podpisanie zażalenia na postanowienie II SA/Gd 416/24 o odmowie wyłączenia sędziego WSA Krzysztofa Kaszubowskiego od orzekania w sprawie znajdującego się w aktach sprawy, bądź przez nadesłanie ww. zażalenia zawierającego własnoręczny, oryginalny podpis celem dołączenia do akt sprawy w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa; k. 43 akt sądowych). Skarżący odebrał zarządzenie 28 stycznia 2025 r. (k. 47 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 18 lutego 2025 r. akta z zażaleniem na postanowienie II SA/Gd 416/24 o "odrzuceniu skargi" [winno być "odmowę wyłączenia sędziego" – uw. NSA] przekazano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (k. 48 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia (art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej ppsa). Wymagania dotyczące pism w postępowaniu sądowym zasadniczo zawarte są rozdziale 1 działu III ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ppsa). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Zgodnie z art. 178 ppsa w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nakazuje sądowi jej odrzucenie. Norma ta na mocy art. 197 § 2 ppsa ma odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. W ocenianej sprawie, jak i w kilku innych sprawach prowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, co wiadomo Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, skarżący konsekwentnie wnosi środki zaskarżenia pozbawione podpisu, które w wyniku nieusunięcia przez niego tego braku formalnego podlegają odrzuceniu. Sytuacja taka zaistniała np. w sprawach: II SA/Gd 82/24, II SA/Gd 57/24 i ma miejsce również w ocenianej sprawie. Wnoszący środki odwoławcze jest przez Sąd I instancji każdorazowo prawidłowo wzywany do ich podpisania. Pisma zawierające zobowiązanie są skarżącemu skutecznie doręczane (na prawidłowy adres), pozostając bez odpowiedzi. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że praktyka skarżącego wydaje się być zamierzonym działaniem, ukierunkowanym na przedłużanie postępowań sądowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego typu zachowanie strony uznać należy za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym niż ochrona swych praw - w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał przedstawienie Sądowi odwoławczemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kolejnego zażalenia strony obarczonego tym samym brakiem formalnym, celem jak najszybszego zakończenia postępowań wpadkowych inicjowanych przez skarżącego w sprawie. Kwestionowanie przez skarżącego postanowień Sądu I instancji kolejnymi zażaleniami, które nie zawierają wymaganego ustawą podpisu, przy jednoczesnym prawidłowym wystosowywaniu przez WSA kolejnych wezwań w tym samym zakresie (z określeniem terminu na ich wykonanie i wskazaniem prawidłowego rygoru, opatrzonych stosownymi pouczeniami) traktować należy jako nadużycie prawa do sądu. Nie sposób uznać, że strona, wielokrotnie pouczana o konieczności sygnowania środka odwoławczego podpisem, nie ma świadomości konsekwencji swego działania, a szczególnie w sytuacji wnoszenia kolejnego zażalenia w tej samej sprawie. Instytucja zażalenia, stanowi jedną z form realizacji wpisanego w Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.) prawa strony do sądu, jednak nie może być skutecznie realizowana w sytuacji wyżej opisanego działania skarżącego, który wydaje się dążyć jedynie do przedłużenia postępowania sądowego, czyniąc ze swego prawa nienależyty użytek. Art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ppsa przewiduje możliwość odrzucenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia, jeżeli ulegało ono odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, a taka sytuacja ma miejsce w ocenianej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie odrzucił.