II SA/Ol 86/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz K. P. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Prezydent Olsztyna (dalej jako: "organ I instancji") decyzją z 23 września 2024 r. skierował K. P. (dalej jako: "skarżący", "strona") na badania lekarskie, przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że 7 sierpnia 2024 r. do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Olsztyna wpłynęło pismo z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Olsztynie (dalej jako: "WOMP") informujące, że w toku przeprowadzonych przez WOMP badań lekarskich dotyczących strony, badający lekarze powzięli uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości stanu zdrowia tej osoby, które mogą rzutować na uprawnienia do kierowania pojazdami. WOMP podał, że badania wykonane były na podstawie art. 229 Kodeksu pracy i w toku postępowania orzeczniczego ustalono rozpoznanie chorób, które mogą być tożsame z przeciwskazaniami do kierowania pojazdami. U skarżącego stwierdzono ryzykowne picie alkoholu. Badania przeprowadził specjalista medycyny pracy oraz lekarz psychiatra. Mając powyższe na uwadze organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie skierowania na badania lekarskie i pouczył skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się. Skarżący zapoznał się z aktami sprawy i do dnia wydania decyzji nie wniósł żadnych zastrzeżeń. W ustawowym terminie skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości stanu zdrowia skarżącego, które mogą rzutować na uprawnienia do kierowania pojazdami oraz błąd w uznaniu, że istnieją jakiekolwiek dowody świadczące o ryzykownym piciu alkoholu przez skarżącego. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodów z załączonych dokumentów i zdjęć, przesłuchania wskazanych świadków celem wykazania braku wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że mimo bardzo młodego wieku - zaledwie 20 lat, posiada bardzo bogate CV wyłączenie w pracach zawodowego kierowcy. Pracował jako taksówkarz oraz dostawca jedzenia w firmie [...] przez okres ponad roku. Obecnie natomiast pracuje jako kierowca w firmie [...]. Przeszedł wszystkie testy prawidłowo - również psychologiczne, a jako pracownik dał się poznać jako osoba niezwykle sumienna i pracowita. W każdym orzeczeniu lekarskim ustalono brak przeciwskazań do wykonywania zawodu. Skarżący był również zawodowym żołnierzem i przebieg służby zakończył z oceną bardzo dobrą. Nikt nigdy nie wskazywał, jakoby spożywał alkohol, nawet poza pracą. Niemniej jednak, w przeprowadzanych badaniach Alat i Aspat delikatnie wykazano zwiększoną normę. Jednakże w żaden sposób nie dowodzi to o spożywaniu przez skarżącego alkoholu. W ostatnim czasie skarżący ma poważne problemy [...], bierze specjalne leki i pozostaje pod opieką specjalisty. Nadto w dwóch badaniach przeprowadzonych zaledwie 3 dni po sobie widać tendencję spadkową. Istnieje prawdopodobieństwo choroby wątroby, której przyczyna jest na razie nieznana, lecz niezwiązana z rzekomym spożywaniem alkoholu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 12 grudnia 2024 r., nr SKO.522.309.2024, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1210; dalej jako: "u.k.p."). Podniosło, że z powołanych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, by były one uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji podającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mającym wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Przy czym, co należy podkreślić, wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości przez uprawniony personel medyczny. Reasumując, organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że konieczność przeprowadzenia stosownego specjalistycznego badania lekarskiego uzasadnia załączona akt sprawy informacja WOMP. Stwierdził, że informacja ta jest wiarygodna, a zatem uzasadnia wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Zaznaczono, że WOMP jest placówką specjalizującą się w badaniu kierowców, stąd wiarygodność wskazanych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego nie może budzić wątpliwości. Organy orzekające w postępowaniu administracyjnym nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w informacji instytucji, której kompetencją jest m. in. przeprowadzanie badań pod kątem zdolności do kierowania pojazdami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie: - art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji stwierdzenie, że wobec skarżącego istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia i jego sprawności psychofizycznej do kierowania pojazdami, będące przesłanką skierowania skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami; - art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 (w zw. z art. 140 i art. 144 k.p.a.) -przez niewywiązanie się przez Kolegium z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności przez niezebranie całego oraz nierozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny, a także nieodniesienie się do dokumentów przedstawionych przez stronę, w tym niewyjaśnienie, dlaczego organ odmówił tym dokumentom mocy dowodowej - co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż istnieje jakakolwiek podstawa do skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisu cytowanej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Kolegium prawidłowo wskazało, że powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne. Ponadto informacja o nich ma być wiarygodna, przy czym mają być to konkretne i uzasadnione okoliczności dotyczące zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdu. Nie musi być to pewność, lecz chodzi wyłącznie o wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań, jako że dopiero przeprowadzone badania (przeprowadzone przez uprawnionych lekarzy) dadzą w tym zakresie wynik pewny. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości. Z przywołanych przepisów wynika także, że dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie zachodzi niezdolność prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., I OSK 1699/16, wyrok NSA z 27 marca 2019 r., I OSK 1502/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Trzeba mieć jednak na uwadze, że korzystanie przez organ z tego rodzaju uprawnienia (skierowanie na badania lekarskie) powinno być ograniczone tylko do tych przypadków, gdy zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy przekraczają "zwykłą miarę". Oznacza to, że nie wystarczy samo stwierdzenie stanu chorobowego. Przeciwnie, konieczne jest uprawdopodobnienie, że zdiagnozowana dysfunkcja jest na tyle poważna, iż może zagrozić bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Podzielić należy stanowisko wyrażone w piśmiennictwie i orzecznictwie, zgodnie z którym, o ile w okolicznościach sprawy informacja o stanie zdrowia kierowcy nie jest jednoznaczna, to organ powinien podjąć we własnym zakresie działania zmierzające do uzyskania pewności odnośnie do konieczności skierowania kierowcy na badania lekarskie (por. Ł. Strzępek: Uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby kierującej pojazdem jako przesłanka skierowania jej na badania lekarskie, PPP 2022 r., nr 9, s. 44, także wyrok WSA w Olsztynie z 25 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 245/23, publ. CBOSA). Nie wystarczy zatem przekonanie organu o ewentualnych wątpliwościach co do zdrowia kierowcy. Jego skierowanie na badania lekarskie dokonywane jest po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Wobec tego w tym zakresie obowiązują reguły dotyczące gromadzenia i oceny materiału dowodowego, w tym zarówno art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. modyfikuje zakres postępowania dowodowego, ograniczając je do działań pozwalających organowi nabrać przekonania o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, niemniej jednak nie może to prowadzić do całkowicie arbitralnej oceny uzyskanych informacji. Według organów konieczność przeprowadzenia stosownego specjalistycznego badania lekarskiego uzasadnia załączone do akt sprawy pismo z WOMP informujące, że w toku przeprowadzonych badań lekarskich skarżącego badający lekarze powzięli uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości jego stanu zdrowia. Wskazano, że w toku przeprowadzanych badań na podstawie art. 229 Kodeksu pracy stwierdzono u skarżącego ryzykowne picie alkoholu. Skarżący w odwołaniu jednak złożył wnioski dowodowe i podniósł okoliczności, które jego zdaniem tłumaczą podwyższoną normę w przeprowadzonych badaniach Alat i Aspat. Wskazał na podejrzenie choroby wątroby i że przyjmuje specjalne leki, które mogły mieć wpływ na wynik badania. W takiej sytuacji należało zwrócić się do WOMP o ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego i wyjaśnienie czy podane przez niego okoliczności mogą wpłynąć na zmianę stanowiska co do stwierdzonego podejrzenia ryzykownego picia alkoholu. Ponadto zauważyć należy, że z informacji WOMP nie wynika na podstawie jakich badań i z czego konkretnie wynika wniosek o ryzykownym piciu alkoholu przez skarżącego. W ocenie Sądu dla stwierdzenia czy zastrzeżenia co do stanu zdrowia są uzasadnione nie wystarczy lakoniczna informacja, że badania przeprowadził specjalista medycyny pracy oraz lekarz psychiatra, kiedy w ogóle nie wiadomo na czym polegały badania i w oparciu o jakie konkretne ustalenia przyjęto ryzykowne picie alkoholu przez skarżącego. Okoliczność ta budzi wątpliwość Sądu tym bardziej, że skarżący przedłożył kopie orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego z maja 2023 r. o braku przeciwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy. W orzeczeniach tych terminy następnych badań ustalono na 2 maja 2028 r. Skarżący przedłożył też kopię orzeczenia lekarskiego wydanego przez WOMP 8 lipca 2024 r. (czyli w zbieżnym okresie) o braku przeciwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku strzelca w jednostce wojskowej, czyli dopuszczono skarżącego do kontaktu z bronią, co w przypadku osoby skłonnej do spożywania nadmiernych ilości alkoholu jest wątpliwe. Organy badając zaistnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego powinny wziąć pod uwagę i odnieść się do powołanych orzeczeń i innych złożonych dokumentów. Organ odwoławczy powinien dopytać WOMP o wskazane orzeczenie lekarskie z 8 lipca 2024 r. i wynikającą z niego rozbieżność co do oceny stanu zdrowia skarżącego. Skoro specjalistyczna instytucja, jaką jest WOMP orzekł o zdolności skarżącego do pełnienia służby z bronią, to wobec tej istotnej okoliczności trudno jest jednoznacznie przesądzić, że zaistniały wobec skarżącego uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia związane ze spożywaniem alkoholu, rzutujące na możliwość kierowania pojazdami. Wskazać należy, że zgodnie z art. 80 k.p.a. ocena czy dana okoliczność została udowodniona dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Istotną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zaniechał rozważenia dowodów przedłożonych przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego i skonfrontowania rozbieżności z nich wynikających z WOMP. Wydanie zaskarżonej decyzji w świetle obecnie zgromadzonego materiału dowodowego było zatem przedwczesne. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszone zostały przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wykazały bowiem jednoznacznie, czy w przypadku skarżącego istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, które uzasadniałyby skierowanie go na badania lekarskie. Konieczne jest uzupełnienie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w podanym zakresie, co umożliwia art. 136 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni art. 153 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł i uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na wniosek organu przy braku sprzeciwu skarżącego. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.