VII SA/Wa 560/25
WyrokWSA w Warszawie2025-04-11
Skład orzekający: Asesor WSA Marcin Maszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji), czy też powinien był samodzielnie rozstrzygnąć sprawę lub przeprowadzić postępowanie wyjaśniające?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd uznał, że organ odwoławczy miał możliwość samodzielnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego lub przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 k.p.a., zamiast stosowania procedury kasacyjnej. Trzykrotne uchylanie decyzji organu pierwszej instancji, który konsekwentnie stał na stanowisku, że nastąpił remont, a nie budowa nowego ogrodzenia, prowadzi do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (Mazowiecki WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (PINB w O.) o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych dotyczących ogrodzenia. PINB w O. trzykrotnie orzekał o odstąpieniu od nałożenia obowiązku, uznając, że skarżący dokonali remontu ogrodzenia. Mazowiecki WINB za każdym razem uchylał decyzję PINB w O., uznając, że nastąpiła budowa nowego ogrodzenia i konieczne jest dalsze postępowanie wyjaśniające. Skarżący wnieśli sprzeciw od ostatniej decyzji Mazowieckiego WINB, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędną ocenę materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 lutego 2025 r. oraz zasądził od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. A. i A. A. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marcin Maszczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu D. A. i A. A. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 lutego 2025 r. nr 94/2025 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. A. i A. A. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "Mazowiecki WINB" lub "organ odwoławczy") Nr 94/2025 z dnia 3 lutego 2025 r., uchylająca w całości decyzję P. w O. (dalej: "PINB w O." lub "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] grudzień 2024 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w przedmiocie wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie to wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 23 grudnia 2021 r. do PINB w O. wpłynęło pismo Zastępcy B. J. z prośbą "doprowadzenia do stanu zgodnego
z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, budowanego obecnie ogrodzenia działki ew. nr [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w J.’’.
Przedstawiciele organu I instancji w dniu 8 lutego 2022 r. przeprowadzili czynności kontrolne w ww. sprawie. W ich wyniku stwierdzono: "Budowę ogrodzenia od strony ul. [...] w J. Roboty budowlane na etapie: wykonano cokolik oraz słupki. Wysokość ogrodzenia 1,70 m. Wysokość cokolika żelbetowego 20cm, ceglanego 28 cm. Słupki stalowe o rozstawie 2,60 m. Odległość od osi ogrodzenia do budynku mieszkalnego wynosi 18 m".
PINB w O. decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. orzekł
o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sprawie ogrodzenia usytuowanego na terenie działki nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w J.
Mazowiecki WINB decyzją nr 600/2022 z dnia 30 maja 2022 r. uchylił
ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi
I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt: VII SA/Wa 1286/2022 oddalił sprzeciw D. A. i A. A. od decyzji organu odwoławczego
Ponowne czynności kontrolne organu I instancji odbyły się w dniu 18 maja 2023 r. podczas których ustalono: "Ogrodzenie posadowione jest w granicach działki. Ogrodzenie zostało wyremontowane w roku 2022 r. Wykonano dokumentacją fotograficzną".
PINB w O. decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2023 r. orzekł
po raz drugi o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sprawie ogrodzenia na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w J.
Mazowiecki WINB decyzją Nr 1425/2023 z dnia 22 listopada 2023 r. po raz drugi uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W dniu 19 marca 2024 r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili czynności kontrolne na ww. nieruchomości, podczas których stwierdzono: "Na dz.
nr ew. [...] obr. [...] w J. istnieje ogrodzenie na cokoliku betonowym, podwyższony murem z cegły klinkierowej o wysokości 28 cm ponad cokolik betonowy. Wysokość cokołu ok 20 cm. Powyżej jest ogrodzenie z przęseł stalowych, wykonanych z prętów kwadratowych o przekroju 2 cm x 2 cm. Odległość między prętami 10 cm. Przęsła przymocowane są do słupków stalowych, zamocowanych
w fundamencie. Słupki o przekroju kwadratowym o wymiarach 6 cm x 6 cm. Całkowita wysokość ogrodzenia ok 175 cm. Wysokość przęsła ok 125 cm. Remont polegał na wymianie siatki i wstawienie nowych przęseł oraz remoncie istniejącego cokołu betonowego. Ogrodzenie idzie po starej Unit ogrodzenia. Słupki do bramy wjazdowej są oryginalne i nie zmieniły swojej lokalizacji od początku istnienia ogrodzenia. Ogrodzenie dziatki sąsiedniej pod adresem [...] biegnie
w tej samej linii co przedmiotowe ogrodzenie. Posesja pod adresem [...] oraz posesja pod adresem [...]. Stanowy kiedyś jedna działkę. Podział działki nastąpił w latach 70 XX w. Ogrodzenie sprzed remontu powstało pod koniec lat 40 XX w."
Kolejne czynności kontrolne w sprawie odbyły się w dniu 17 września 2024 r., w wyniku których ustalono: "Ogrodzenie jest zgodne z informacjami zawartymi
w protokole nr 121/2024 z dnia 19 marca 2024 r. natomiast między jezdnią
a ogrodzeniem wykonany został chodnik z kostki betonowej. Szerokość chodnika: 160 cm. Między chodnikiem a ogrodzeniem jest pas szerokości 10 km wysypany tłuczniem. Chodnik wykonano w sierpniu 2024 r.".
PINB w O. decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. po raz trzeci orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia lipca 1994r. Prawo budowlane, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sprawie ogrodzenia na działce nr ew. [...] obr. [...] przy
ul. [...] w J.
Mazowiecki WINB decyzją Nr 94/2025 z dnia 3 lutego 2025 r. po raz trzeci uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Mazowiecki WINB szeroko przytoczył uzasadnienie swojego poprzedniego rozstrzygnięcia z dnia 22 listopada 2023 r. i zakwestionował prawidłowość ustaleń organu I instancji dokonanych podczas oględzin w dniu 19 marca 2024 r., podnosząc iż pozostają one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym. Zdaniem organu odwoławczego ocena organu I instancji wskazująca na remont ogrodzenia jest nieprawidłowa, zaś w sprawie miała miejsce budowa nowego ogrodzenia, co do którego powinno zostać przeprowadzone dalsze postępowanie wyjaśniające, które jednak wykracza poza dyspozycję określoną w art. 136 k.p.a., na dowód czego organ odwoławczy przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych, które w ocenie Mazowieckiego WINB, uniemożliwia mu zastosowanie art. 136 k.p.a.
We wniesionych za pośrednictwem ePUAP do tutejszego Sądu sprzeciwach
z dnia 28 lutego 2025 r. (o tożsamej treści i potraktowanych przez Sąd jako jeden sprzeciw) D. A. i A. A. (dalej: "skarżący" lub "wnoszący sprzeciw") wydaną decyzję Mazowieckiego WINB Nr 94/2022 z dnia 3 lutego 2025 r. zaskarżyli w całości, stawiając jej zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77
§ 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn.zm., dalej: "k.p.a.) - poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ,
że przedmiotowa decyzja PINB w O. została wydana z naruszeniem prawa
i obarczona wadą polegającą na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych,
a w konsekwencji jej uchyleniem.
Formułując powyższy zarzut wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania administracyjnego (organ I instancji), a także zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W zwięzłym uzasadnieniu sprzeciwu wskazali, że ogrodzenie posesji powstało w I połowie XX wieku, czyli około 100 lat temu, i jako takie nie podlegało rygorom planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego przez Miasto J.
w roku 2003. Dokonanie niezbędnej naprawy uszkodzonych przez upływ czasu elementów zostało dokonane z zachowaniem części starego ogrodzenia
i posadowione dokładnie w jego pierwotnej linii. Jednocześnie zwrócili uwagę na stwierdzone przez PINB w O. rażące uchybienia w staranności przygotowania ww. planu zagospodarowania przestrzennego przez Miasto J., w tym wyrysowanie linii rozgraniczających w taki sposób, że przy zastosowanej skali nie jest możliwe precyzyjne określenie ich przebiegu.
Podnieśli także, iż nie jest prawdą stwierdzenie o braku staranności
w odniesieniu do przeprowadzonego postępowania przez organ I instancji. Postępowanie to obejmowało wielokrotne kontrole i wizje lokalne oraz wnikliwą analizę dokumentacji, za każdym razem skutkujące wydaniem decyzji stwierdzającej zgodność przeprowadzonego remontu ogrodzenia z obowiązującym prawem.
W ocenie skarżących nie jest prawdziwe stwierdzenie, że pierwotne ogrodzenie nie obejmowało podmurówki. Podmurówka istniała w pierwotnym ogrodzeniu, lecz pod wpływem czasu i naturalnego zużycia uległa częściowemu wykruszeniu. Ponadto poziom gruntu wraz z upływem czasu uległ podniesieniu, także wskutek utwardzenia nawierzchni ulicy [...], co spowodowało, że stara podmurówka została przysypana kruszywem, porosła trawą i nie była widoczna.
Nie oznacza to jednak, zdaniem wnoszących sprzeciw, że jej nie było. Pracownicy Urzędu Miasta powinni posiadać te informacje, gdyż utwardzenie, wyasfaltowanie,
a następnie poszerzenie pasa drogowego na ulicy [...] działo się za ich wiedzą i na ich zlecenie. Podczas remontu ogrodzenia podmurówka musiała zostać podniesiona, ponieważ, co widać na dokumentacji zdjęciowej, do ogrodu wlewała się woda z całego nachylonego odcinka ulicy [...], poczynając od ulicy
[...].
Skarżący podkreślili przy tym, iż wielokrotnie zwracali uwagę na powszechnie znany fakt wymuszania przez Miasto J. na mieszkańcach cofania ogrodzenia bez odpowiedniej podstawy prawnej i bez odszkodowania. Ostatnio do takiego kroku zmuszono naszego sąsiada, którego ogrodzenie również powstało przed uchwaleniem planu zagospodarowania z 2003 r. Ich zdaniem, przy tym procederze Urząd posługuje się nieetycznymi metodami i przekazuje starszym osobom niepełną wiedzę i półprawdy, a te, nie znając rzeczywistych uwarunkowań prawnych i chcąc uniknąć konfliktów, przyjmują żądania Urzędu w dobrej wierze i czynią im zadość.
Przypomnieli, że w dniach 18 marca - 6 września 2024 r. ul. [...]
w J. została poddana modernizacji, jako zadanie pn. "Przebudowa drogi gminnej nr [...] - ulicy [...] w J.", zwracając uwagę na charakter tej inwestycji (cel publiczny), który został zrealizowany bez konieczności cofania linii ogrodzenia przy ul. [...], a zatem w sytuacji, gdy nie są naruszane interesy obu stron.
W odpowiedzi z dnia 10 marca 2025 r. na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie zaś z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Z art. 151a § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny
w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżona sprzeciwem decyzja została wydana z naruszeniem
art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi
I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania,
a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W myśl art. 138 § 2a k.p.a., jeżeli organ I instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów. Stosownie zaś do art. 138 § 2b k.p.a., przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 k.p.a. organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy wydaje decyzję, o której mowa w § 1 albo 4.
W orzecznictwie podkreśla się, że przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. nie mogą być rozpatrywane samoistnie, lecz ich treść winna być interpretowana łącznie z przepisem art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym, w których mieści się przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów. W sytuacji zatem, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 k.p.a. umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, bądź też nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uznać należy za równoznaczne
z naruszeniem tego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt
I OSK 517/17). Zatem zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Natomiast w myśl art. 136 § 2 k.p.a. jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania,
a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję.
Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że decyzja kasacyjna może zostać wydana w szczególności wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości lub prowadził postępowanie wyjaśniające, lecz nie ustalił istotnej części okoliczności faktycznych sprawy (a z uwagi na zasadę dwuinstancyjności nie jest możliwe uzupełnienie postępowania dowodowego
w oparciu o art. 136) (zob. A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 138). Analiza
art. 138 § 2 w związku z art. 136 k.p.a. prowadzi zatem do wniosku, że możliwość wydania decyzji kasacyjnej występuje w sytuacji, w której rozpatrzenie
i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy byłoby nie do pogodzenia z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt II GSK 3928/17). Toteż jeżeli zakres koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, przyjęcie koncepcji, że organ odwoławczy jest władny wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa de facto byłaby rozstrzygana w jednej instancji,
co pozbawiałoby stronę prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy i mogłoby być zwalczane wyłącznie w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. wyrok NSA
z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2456/16).
W tym miejscu należy także przypomnieć, że zgodnie z art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada dwuinstancyjności sprowadza się do tego, że po wniesieniu środka zaskarżenia dana sprawa jest ponownie, merytorycznie, rozpatrywana przez organ odwoławczy. Pamiętać przy tym należy, że na każdym etapie postępowania,
a więc także w postępowaniu odwoławczym, organ administracji jest uprawniony do prowadzenia własnego postępowania dowodowego. Należy wyjaśnić, że jeżeli organ odwoławczy nie podziela oceny organu I instancji co do zebranego
w sprawie materiału dowodowego – jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy – to może samodzielnie przeprowadzić taki dowód. W ocenie Sądu,
w niniejszej sprawie, działanie takie mieści się w granicach uzupełniającego postępowania dowodowego, które organ odwoławczy może przeprowadzić
w warunkach art. 136 § 1 k.p.a. Zatem obowiązujące przepisy nie uniemożliwiały organowi odwoławczemu dokonania samodzielnej weryfikacji, czy skarżący dokonali odbudowy czy jedynie remontu przedmiotowego ogrodzenia.
Wymaga podkreślenia, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające i zgromadził niezbędny materiał dowodowy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rzeczywistym motywem wydania decyzji kasacyjnej przez Mazowieckiego WINB była odmienna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – organ odwoławczy stoi bowiem na stanowisku, iż ogrodzenie
to zostało odbudowane czy też wręcz "wybudowane na nowo", natomiast organ
I instancji uważa, że skarżący dokonali jedynie remontu, czemu aż trzykrotnie jednoznacznie dał wyraz w podejmowanych przez siebie rozstrzygnięciach. Innymi słowy, Mazowiecki WINB zasadniczo potwierdził, że materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego został już zgromadzony, a do wyjaśnienia pozostają nie tyle okoliczności faktyczne, co ocena skutków prawnych wynikających z już zgromadzonych dowodów. W ocenie Sądu, w postępowaniu odwoławczym organ odwoławczy korzysta z pełnej kompetencji do oceny dowodów zgromadzonych już w sprawie, nawet jeśli nie wszystkie te dowody zostały ocenione przez organ I instancji lub gdy z uzasadnienia decyzji wydanej w I instancji nie wynika, czy zostały one wzięte pod uwagę. Należy bowiem zauważyć, że skoro ustawodawca w art. 136 k.p.a. umożliwia organowi odwoławczemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, tj. zgromadzenie nowych dowodów, to tym bardziej dopuszczalne jest przeprowadzenie przez organ odwoławczy oceny dowodów już zgromadzonych w aktach sprawy.
Organ odwoławczy ma nie tylko prawo ale i obowiązek formułowania własnych ocen prawnych stanu faktycznego wynikającego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Dlatego też zakładając, iż organ I instancji nie ocenił stanu faktycznego przez pryzmat wszystkich adekwatnych i możliwych do zastosowania norm prawnych, nie uzasadnia wydania decyzji w warunkach art. 138 § 2 k.p.a.
Nie ma zatem przeszkód, aby to Mazowiecki WINB dokonał oceny, czy sporne ogrodzenie zostało odbudowane czy jedynie dokonano jego remontu. Należy przy tym pamiętać, że Mazowiecki WINB może również zgromadzić nowe dowody, gdyby te już zgromadzone w sprawie okazały się niewystarczające i samodzielnie dokonać oględzin spornego ogrodzenia. Istotne w sprawie jest to aby nie przekroczyć granic uzupełniającego postępowania dowodowego z art. 136 k.p.a.
Sąd zauważa przy tym, że w zaleceniach dla organu I instancji, Wojewoda nie sformułował dotychczas w zasadzie żadnych wytycznych dotyczących poszukiwania nowych dowodów – nakazał przede wszystkim ponowną ocenę już zgromadzonych, jednoznacznie narzucając organowi I instancji w jaki sposób ten dowód miałby zostać oceniony. Jest to niedopuszczalne, gdyż nie tylko narusza uprawnienie organu
I instancji do samodzielnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ale też prowadzi do nie mającej żadnych podstaw przewlekłości postępowania.
Dla Sądu w składzie rozpoznającym wniesiony sprzeciw jest bowiem oczywiste,
że jeżeli organ I instancji trzykrotnie i stanowczo stwierdził, że skarżący dokonali jedynie remontu a nie odbudowy przedmiotowego ogrodzenia to uchylanie po raz kolejny rozstrzygnięć wydanych przez ten organ, wbrew oczekiwaniom organu odwoławczego, nie doprowadzi do sytuacji, w której PINB w O. dokona oceny dowodów zgodnie z oczekiwaniami wyrażanymi przez organ odwoławczy
w podejmowanych przez ten organ decyzjach kasatoryjnych. Prowadzi to zaś niewątpliwie do niczym nieuzasadnionej przewlekłości tego postępowania.
Na zakończenie Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu wywołanym sprzeciwem zasadniczo Sąd ocenia jedynie to, czy organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania (a więc zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.), czy też organ odwoławczy takich podstaw nie posiadał i powinien wydać jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w przepisach art. 138 § 1 k.p.a., ewentualnie poprzedzając je uzupełniającym postępowaniem dowodowym w trybie art. 136 k.p.a. Dlatego też Sąd nie mógł odnieść się do szeregu zarzutów skarżących podniesionych w sprzeciwie. Tego typu zarzuty będą mogły natomiast być podnoszone w ewentualnej skardze, którą wnoszący sprzeciw będą mogli wnieść do tutejszego Sądu, jeżeli uznają, że kolejna decyzja Mazowieckiego WINB, do której wydania organ ten będzie zobowiązany na skutek uwzględnienia wniesionego przez skarżących sprzeciwu, narusza czy to przepisy prawa materialnego, czy tez przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku ze stwierdzeniem, że wydając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania w wysokości 100 zł orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło