I SA/Gd 63/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2025 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 6 listopada 2023 r., nr 2201-IEE.7192.2.87.2023.2.AK w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 6 listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) dalej: "k.p.a." w zw. z art. 17 § 1 oraz 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1427 ze zm.) dalej: "u.p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: "Naczelnik") nr 2209-SEE.7113.7.9.2023.2 z 6 września 2023 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku W.N. (dalej: "Skarżący") o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano następujący stan faktyczny: Naczelnik będący jednocześnie organem egzekucyjnym oraz wierzycielem, prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych oraz na podstawie dalszych tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku. W toku prowadzonej egzekucji organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych w postaci zajęć wierzytelności z rachunków bankowych oraz zajęć wynagrodzenia za pracę w B. sp. z o.o. W wyniku dokonanego zajęcia wynagrodzenia za pracę, pracodawca systematycznie przekazuje na rachunek bankowy organu egzekucyjnego środki na realizację zajęcia. W dniu 28 lipca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku przekazał Naczelnikowi adnotację w sprawie zbiegu w związku ze zbiegiem egzekucji do zajętego wynagrodzenia za pracę w B. sp. z o.o. Pismem z 7 sierpnia 2023 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. o wydanie postanowienia w sprawie naliczonych kosztów egzekucyjnych. Naczelnik wydał postanowienie z 6 września 2023 r., którym odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Nie zgadzając się ze stanowiskiem zawartym w ww. postanowieniu Skarżący złożył 25 września 2023 r. zażalenie. Po rozpatrzeniu wniesionego przez Stronę zażalenia, postanowieniem z 6 listopada 2023 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podkreślił, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych był fakt, że w toku postępowań prowadzonych wobec Skarżącego nie zachodziły przesłanki do wydania zawiadomienia lub postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania postanowienia o kosztach na podstawie tytułów wykonawczych o numerach 2209.723.488248.2020, 2209.723.488255.2020, 2209.723.488240.2020 (do których mają zastosowanie przepisy art. 64c § 6a u.p.e.a.), gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tych tytułów wykonawczych nie zostało zakończone ani umorzone przed złożeniem przez Skarżącego wniosku z 7 sierpnia 2023 roku. Jak również prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania postanowienia o kosztach na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od 2209-SW.522.7744.2016 do 2209-SW.522.7762.2016, od 2209-SW.522.7764.2016 do 2209-SW.522.7772.2016, 2209-SW.522.7774.2016, 2209-SW.522.7775.2016, 2209-SEW.723.3098.2017, 2209-SEW.723.3533.2017, 2209-SEW.723.4503.2017, 2209-SEW.723.4049.2019, 2209-SEW.723.4428.2019, 2209-723.693444.2022, 2209-723.979126.2022, 2209-723.1069953.2022, 2209-723.149067.2023 2209-723.685477.2023 (do których mają zastosowanie przepisy art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a.), gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tych tytułów wykonawczych nie zostało zakończone ani umorzone przed złożeniem przez Skarżącego wniosku z 7 sierpnia 2023 roku. Dyrektor wskazał, że z uwagi na to, że postanowieniem nr 2201-IEE.7192.2.30.2023.2.AK uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł o określeniu prawidłowej wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych nr 2209-SW.522.7742.2016 oraz 2209-SW.522.7743.2016, brak jest podstaw do ponownego wydania postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie ww. tytułów wykonawczych przez Naczelnika. Natomiast rozliczenie różnicy w wysokości kosztów egzekucyjnych wynikłej z wydanego postanowienia Dyrektora jest czynnością materialno - techniczną niewymagającą wydania postanowienia. Kwestia dotycząca wydanego przez Naczelnika na podstawie art. 115a § 3 i §4 u.p.e.a. zawiadomienia z 5 września 2023 roku o planie podziału kwoty uzyskanej w dniu 10 lipca 2023 roku w wysokości 2 361,62 zł, nie może być przedmiotem oceny w toku niniejszego postępowania zażaleniowego. Zawiadomienie to dotyczyło podziału sumy uzyskanej w drodze egzekucji 10 lipca 2023 roku i nie miało charakteru postanowienia w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Dyrektor zauważył, że pozostałe argumenty wskazane w zażaleniu były przedmiotem m.in. zarzutów, skarg na czynności egzekucyjne oraz postanowień wydanych w trybie art. 62 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, stwierdzenie, że doszło do obrazy przepisów k.p.a., u.p.e.a, i p.p.s.a., zasądzenia zwrotu zajętego wynagrodzenia oraz kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami oraz o ukaranie organów obu instancji karą grzywny. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1. naruszenie przepisu art. 152 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", w związku z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2021 r. o sygnaturze akt I SA/Gd 909/20, poprzez przyzwolenie na prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do wynagrodzenia za pracę przez Naczelnika, zawiadomieniem z dnia 14 czerwca 2022 roku, 2. naruszenie zasady legalizmu wyrażonej art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i poprzez swoje działanie wydanie przyzwolenia na łamanie przepisów prawa przez organ egzekucyjny i wadliwe tym samym określenie statusu prawnego prowadzonych postępowań egzekucyjnych i naruszenie tym samym praw Skarżącego jako osoby zobowiązanej oraz zasad państwa praworządnego, 3. naruszenie art. 7, 7a i 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez uznanie, że zasadnym jest stanowisko Naczelnika, dotyczące niewydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych dotyczących wskazanych w wydanym postanowieniu tytułów wykonawczych; 4. naruszenie art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe rozpoznanie wskazanej kwestii zwrotu kosztów egzekucyjnych, w związku z postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2023, uchylającym postanowienie Naczelnika w sprawie kosztów egzekucyjnych, dotyczących tytułów wykonawczych o numerach 2209-SW.522.7742.2016 i 2209- SW.522.7743.2016 i pozbawienie Skarżącego w ten sposób możliwości sprawdzenia co się stało z nadmiarowo naliczonymi przez organ egzekucyjny kosztami, co narusza jego prawo do uczestniczenia w postępowaniu na każdym jego etapie; 5. nieuznawanie poprzez wydane postanowienie prawomocnych wyroków sądów administracyjnych (I SA/Gd 676/21) a także przepisu art. 170 p.p.s.a., i niespełnienie ciążącego na organie obowiązku udzielania pełnych i wyczerpujących odpowiedzi w stosunku do postawionych pytań i norm pranych dotyczących rozpoznawanej sprawy (art. 9 k.p.a.), 6. celowe przedkładanie uprawnień organu egzekucyjnego, ponad moje prawo do ochrony, co stanowi przejaw dyskryminacji prawnej oraz zaprzecza uprawnieniom i obowiązkom nadanym Dyrektorowi przez ustawodawcę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z 19 października 2025 r. Skarżący wniósł o odroczenie terminu posiedzenia z uwagi na niezawiadomienie go o terminie posiedzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa, a zatem brak było podstaw do jego uchylenia. W rozpoznawanej sprawie sporną kwestią była zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Skarżącego zmierzającego do wydania postanowienia w przedmiocie naliczonych kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jak stanowi natomiast art. 61a § 1, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazane regulacje znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wynika z art. 18 u.p.e.a. Treść art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie wówczas, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie wynika w sposób oczywisty (bez żadnej wątpliwości, "na pierwszy rzut oka"), że wnioskodawca nie ma interesu prawnego lub że w świetle obowiązujących w dniu wydania postanowienia przepisów oczywistym jest, że stronie nie przysługuje określone uprawnienie (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2202/20, wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r.). Organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy stwierdzi, że w sprawie występują inne uzasadnione przyczyny np. brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przepis art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a (w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.) stanowił, że organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne (pkt 1), w których postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (pkt 2). Z kolei zgodnie z art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r.), organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego złożony w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania w całości obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne (pkt 1), zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych (pkt 2), w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (pkt 3). Z powyższych regulacji w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że warunkiem rozstrzygania przez organ w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego, jest uprzednie zakończenie postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania obowiązku, dokonania zapłaty należności pieniężnej lub w następstwie umorzenia postępowania na podstawie ostatecznego postanowienia. Organ nie ma zatem podstaw prawnych do tego, aby orzekać w przedmiocie kosztów postepowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy postępowanie to jest w toku i nie została spełniona którakolwiek ze wskazanych przesłanek. Jak wynika z ustaleń organu, postępowania egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych enumeratywnie wymienionych w treści zaskarżonego postanowienia, nie zostały zakończone przed dniem złożenia wniosku o wydanie postanowienia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Ze wskazanej przyczyny, którą należy uznać za uzasadnioną, wszczęcie postępowania zainicjowanego wnioskiem Skarżącego nie było dopuszczalne. W konsekwencji Sąd stwierdza, że prawidłowo organ egzekucyjny, a następnie Dyrektor zastosowały art. 61a § 1 k.p.a., jako podstawę prawną wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazać jednak wypada, że w przyszłości po wystąpieniu którejkolwiek z okoliczności wskazanych w art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. nie jest wykluczone wszczęcie na wniosek Strony postępowania w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. Nie jest wykluczone również wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania z urzędu, co jednak pozostaje irrelewantne dla oceny działania organu polegającego na wydaniu zaskarżonego postanowienia według stanu prawnego i faktycznego z dnia jego wydania. W konsekwencji powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie brak jest podstaw do ich uchylenia. W kontekście zarzutów skargi zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego i wadliwego określenia jej statusu należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych nie można merytorycznie odnosić się do zarzutów dotyczących zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy istnienia zaległości podatkowych, gdyż kwestie te rozstrzygane są w ramach innych postępowań. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania i wydawanych w nim orzeczeń administracyjnych. Przy czym sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli legalności poddano postanowienie wskazane w sentencji wyroku. Sąd w niniejszej sprawie nie miał zatem kognicji do badania zarzutów Skarżącego odnoszących się do prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Zarzuty tego rodzaju pozostają poza granicami zaskarżenia w niniejszej sprawie, co wyklucza ich badanie dla ustalenia tego, czy zaskarżone postanowienie Dyrektora odpowiada prawu. Stronie niezadowolonej z działalności organów egzekucyjnych służą środki ochrony określone w u.p.e.a. oraz k.p.a., a ponadto droga sądowa w sprawach, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 30 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 336/24). Odnosząc się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 kwietnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Gd 909/20, na który powołuje się Skarżący, należy zwrócić uwagę, że został on uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem o sygn. akt III FSK 4596/21. Ponadto w sprawie I SA/Gd 909/20, Sąd pierwszej instancji uchylił postanowienie organu odwoławczego, który utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 18 maja 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem zgodnie z normą wynikającą z art. 152 p.p.s.a. nie wywołuje skutków tylko i wyłącznie uchylone postanowienie. Mając na uwadze ponowny wniosek Strony o nałożenie na organ administracji publicznej kary grzywny wskazać należy, że możliwość wymierzania przez Sąd grzywien stronom, które nie wykonują swoich obowiązków, zgodnie z przepisami p.p.s.a., została ograniczona do ściśle określonych przypadków. Podkreślić należy, że w sprawie żadna z wskazanych w ustawie okoliczności nie miała miejsca. W niniejszej sprawie nie było podstaw do wymierzenia organowi grzywny, gdyż to Sąd ocenia kompletność akt administracyjnych i w sytuacji, gdy są one niekompletne lub nieuporządkowane, wzywa organ do nadesłania brakujących dokumentów i ich uporządkowania. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Organ zgromadził w sprawie materiał dowodowy oraz włączył do akt konieczne do rozpoznania sprawy dokumenty i takie akta przesłał do Sądu. Akta zawierają wszystkie dokumenty niezbędne do wykazania istotnych okoliczności sprawy. Zatem również i z tego powodu wniosek o wymierzenie grzywny nie podlegał uwzględnieniu. Końcowo wskazać należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na wskazanej podstawie. Przy czym rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest uzależnione od woli Skarżącego. Nawet więc złożenie przez Skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 1673/21). W konsekwencji tego nie było do zawiadamiania Skarżącego o terminie tego posiedzenia. Z tych wglądów niepoinformowanie go o terminie wskazanego posiedzenia nie mogło skutkować odroczeniem terminu rozpoznania sprawy. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.