III SA/Po 1140/22

Dnia 25 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2023 roku sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w [...] na decyzję Inspektor Pracy z dnia 26 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zapewnienia oświetlenia naturalnego oddala skargę. III SA/Po 1140/22 U Z A S A D N I E N I E Nakazem z dnia 9 sierpnia 2022 roku Państwowa Inspekcja Pracy Inspektorat Pracy w P. nakazała Spółdzielni [...] z siedzibą w [...] w pkt.4 tego nakazu zapewnienie na halach magazynowych dostępu do oświetlenia naturalnego w terminie do dnia 31 października 2022 roku. Jako podstawę prawną żądania wskazano m.in. § 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Protokół kontroli podpisany został w dniu 5 sierpnia 2022 roku przez kierownika hurtowni A. G. . Strona złożyła odwołanie od nakazu w zakresie jego pkt 4 tj. zapewnienia na halach magazynowych oświetlenia naturalnego. Zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W uzasadnieniu wskazano, że kontrolujący nie uwzględnili wyjaśnień kierownika hurtowni dotyczących wymogów przechowywania żywności znajdującej się w magazynach. W protokole nie odnotowano ,że są to pomieszczenia magazynowe , gdzie składowane są produkty spożywcze głównie nabiałowe, a dla zapewnienia właściwej temperatury przechowania nie jest możliwe oświetlenie stanowisk pracy światłem dziennym. W odniesieniu do produktów przechowywanych w pomieszczeniach magazynowych zastosowanie mają przepisy dotyczące technologii w zakresie przechowywania środków spożywczych (głównie artykułów mleczarskich) z uwzględnieniem przechowywania bez dostępu bez światła dziennego i odpowiednich warunkach temperaturowych. Podkreślono, że niezwłocznie po wykonaniu pomiarów spełniania wymogów oświetlenia elektrycznego określonych w Polskiej Normie strona zwróci się do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o wydanie zgody na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w halach magazynowych. Okręgowy Inspektor Pracy P. w dniu 26 września 2022 roku utrzymał w mocy nakaz nr [...] z dnia 8 sierpnia 2022 roku. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dla odstępstwa od obowiązku zapewnienia światła naturalnego w miejscach pracy stałej zwalnia jedynie zgoda właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Ponieważ strona takiej zgody nie przedłożyła ,organ odwoławczy może jedynie opierać się na ustaleniach wynikających z kontroli i zaistniałego stanu faktycznego, co w konsekwencji prowadzi do uznania zasadności wydanego nakazu. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 1 Kpa polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem wniosku skierowanego do W. Państwowego Inspektora Sanitarnego o wydanie zgody na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego. Naruszenie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na uznaniu ,że w wypadku magazynowania towarów wymagających braku światła dziennego zachodzą okoliczności uzasadniające utrzymanie w mocy decyzji dotyczącej nakazania zastosowania światła dziennego ,podczas gdy w przypadku magazynowania artykułów mleczarskich i tłuszczów technologia produkcji (przechowywania) wymagająca wyłączenia dostępu światła dziennego uzasadnia zastosowanie światła wyłącznie elektrycznego po uzyskaniu zgody właściwego organu nadzoru sanitarnego. Naruszenie § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez jego niezastosowanie pkt. 3 i 4. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Inspektor Pracy, uchylenie pkt 4 nakazu Państwowej Inspekcji Pracy, wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania pkt 4 nakazu, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że w toku postępowania związanego z wnioskiem o wyrażenie zgody Inspektor Pracy wyraził opinię, że nie zostały spełnione przesłanki do prowadzenia postępowania, a strona od tego postanowienia złożyła zażalenie. To z kolei spowodowało, że zaskarżona decyzja wydana została bez rozpoznania tego wniosku. Tymczasem kwestią zasadniczą przy rozpoznaniu odwołania od nakazu Państwowej Inspekcji Pracy było uzyskanie stanowiska inspektora sanitarnego. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W zakresie istoty sporu tj. zapewnienia dostępu do oświetlenia naturalnego w halach magazynowych należących do skarżącej podstawę materialnoprawną stanowiły przede wszystkim przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r – w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. 2003 , Nr 169,poz.1650 ze zm) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku – w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie . (Dz.U. 2022r,poz.1225) .Ten ostatni akt w § 58. zatytułowanym "Oświetlenie wyłącznie światłem sztucznym" stanowi: 1. Dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli: 1) oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów technologicznych, 2) jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego. 2. W przypadku gdy pomieszczenie, o którym mowa w ust. 1, jest pomieszczeniem stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, dla zastosowania wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym, w tym elektrycznym, jest wymagane uzyskanie zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy. 3. Uzgodnienie, o którym mowa w ust. 2, nie dotyczy budynków służących obronności państwa. Nie ma sporu co do okoliczności, że sporne budynki są pomieszczeniami stałej pracy, więc należy w zakresie analizy prawnomaterialnej odnieść się do ustępu drugiego tego przepisu z uwzględnieniem zawartych w nim wskazań. Już samo pojęcie pomieszczeń stałej pracy, czy związanej z pobytem ludzi odsyła do podstawowego aktu związanego z bezpiecznymi warunkami pracy jako dobra podlegającego szczególnej ochronie, a mianowicie do wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponadto obowiązek zapewnienia pracownikom pomieszczeń pracy odpowiednich do rodzaju wykonywanych zadań ciąży na pracodawcy i wynika wprost z art. 214 § 1 Kodeksu pracy. Należy podkreślić, bo wynika to z orzecznictwa sądów administracyjnych, że przepis § 58 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ma zastosowanie tylko w granicach wyznaczonych dyspozycją § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej . Przepis ten znajduje się jako pierwszy w rozdziale zatytułowanym "Oświetlenie". Zgodnie z nim w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. Aby więc można było zatrudnić pracowników w warunkach pracy stałej bez oświetlenia naturalnego niezbędne jest uprzednie uzyskanie zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. Przez pomieszczenia pracy stałej należy rozumieć pomieszczenia, w których czas przebywania tego samego pracownika w ciągu 1 doby przekracza 4 godziny (§ 2 pkt 4 rozporządzenia). Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. W dniu wydania nakazu i utrzymania go w mocy strona taką zgodą nie dysponowała. Pracodawca, który chce zatrudniać pracowników w pomieszczeniach bez dostępu do światła dziennego, musi dysponować takimi pomieszczeniami i jednocześnie planować wykonywanie w tych pomieszczeniach działalności produkcyjnej, jeśli stosowana technologia produkcji powoduje, że światło słoneczne jest niewskazane. Jest oczywiste i strona temu nie przeczy ,że wystąpienie o zgodę było zasadne z uwagi na okoliczności wskazane w § 58 ust.1 rozporządzenia jako stanowiące wyjątek od zasady oświetlenia dziennego. W odwołaniu od punktu 4 nakazu skarżąca zobowiązała się przecież do uzyskania zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego na stosowanie wyłącznie światła elektrycznego halach magazynowych, jednakże jak wiadomo sądowi z urzędu zgody takiej na dzień złożenia skargi do tut. sądu nie uzyskała, a w dniu 23 listopada 2022 roku Główny Inspektor Pracy utrzymał w mocy postanowienie Inspektor Pracy wyrażającego opinie że nie zostały spełnione przesłanki do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniu stałej pracy. Rację ma organ kontestując stanowisko strony, że zapewnienie światła dziennego jest niemożliwe lub niewskazane z uwagi technologię produkcji , bowiem sporne pomieszczenia nie były związane z taką technologią . Jak wynika z akt sprawy kontroli dokonywano w halach magazynowych w hurtowni przy ulic [...] i dowodzą tego też zdjęcia stanowiące załącznik do protokołu kontroli. Strona sama w odwołaniu od nakazu wskazuje, że przedmiotem kontroli są pomieszczenia magazynowe, gdzie składowane są produkty nabiałowe. To względy technologii produkcji, a nie magazynowania towarów ograniczają zakres podmiotowy zastosowania § 25 ww. rozporządzenia, co powoduje, że nie może on znajdować zastosowania względem pracodawców prowadzących działalność inną niż produkcyjna, a strona prowadzi przecież działalność handlową . Składając w dniu 29 sierpnia 2022 roku wniosek o odstąpienie od obowiązku stosowania oświetlenia naturalnego do W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego strona nie wykazała, aby charakter i przeznaczenie pomieszczeń objętych wnioskiem stanowiły w jakimkolwiek zakresie o ich produkcyjnym charakterze. Sąd podkreśla, że wprawdzie strona załączyła do wniosku pomiary natężenia oświetlenia , to jednak niezależnie od oświetlenia dziennego w pomieszczeniach magazynowych ze stałymi miejscami pracy należy zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polską Normą "Światło i oświetlenie". Tym samym samo zapewnienie odpowiedniego natężenia światła nie eliminuje konieczności zapewnienia światła naturalnego. Jednocześnie zauważyć należy, że zarówno z w/w wniosku o uzyskanie zgody na odstępstwo, jak również z odwołania od nakazu nie wynika, że niemożliwe jest zapewnienie oświetlenia światłem dziennym w spornych pomieszczeniach. Wbrew też twierdzeniom zawartym odwołaniu z treści protokołu kontroli nie wynika, by kierownik hurtowni składał wyjaśnienia odnośne rodzaju przechowywanych towarów. W zakresie pozostałych zarzutów związanych z powołanymi przez stronę przepisami ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia sąd wskazuje ,że przedmiotem postępowania nie było naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych przyjętych w odniesieniu do żywności przechowywanej przez skarżącego . Skarżąca zaś nie wskazała czy była stroną jakiejkolwiek decyzji dotyczącej magazynowania środków spożywczych ani szczegółowych wymogów odnoszących się do higieny żywności magazynowanych towarów.. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że prawidłowo organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję nr 4 organu pierwszej instancji zobowiązującą skarżącą do zapewnienia w dostępu do światła naturalnego w pomieszczeniach pracy. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.