II GSK 1875/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 1268/20 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 22 października 2020 r. nr 0601-IOA.4246.12.2020 w przedmiocie kary pieniężnej dla posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od E.G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 7000 (siedem tysięcy) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w pozostałym zakresie odstępuje od ich zasądzenia. I. Przedmiot kontroli kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 1268/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi E. G. (strona, skarżąca, strona skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (DIAS, organ, organ II instancji) z dnia 22 października 2020 r., nr 0601-IOA.4246.12.2020, w przedmiocie kary pieniężnej dla posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (organ I instancji) z dnia 22 lipca 2020 r. (pkt I.) oraz zasądził od organu na rzecz skrzącej kwotę 10.800 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II). II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku. W dniach 30 listopada 2017 r. i 25 maja 2018 r. funkcjonariusze celno-skarbowi przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (ustawa o grach hazardowych, u.g.h.), w lokalu użytkowym w [...] w B., najmowanym przez skarżącą. W wyniku kontroli ustalono, że w lokalu tym znajdowało się (30 listopada 2017 r.) pięć automatów do gier, tj. Magic Games II nr 02155, Novoline (bez numeru), Hot Spot nr 01899, Black Horse (bez numeru), natomiast w dniu 25 maja 2018 r. funkcjonariusze ujawnili trzy urządzenia do gier, tj. Black Horse nr 3139, Black Horse (bez numeru) i Apex nr 2957. W wyniku czynności sprawdzających ustalono, że skarżąca była posiadaczem zależnym ww. lokalu użytkowego, w którym w wyniku kontroli celno-skarbowej dwukrotnie ujawniono niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona była działalność usługowa. Decyzją z dnia 22 lipca 2020 r. organ I instancji wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 600.000 zł, jako posiadaczowi zależnemu lokalu użytkowego w [...] w B., w którym prowadzona była działalność usługowa i w którym w trakcie kontroli przeprowadzonych w dniu 30 listopada 2017 r. i w dniu 25 maja 2018 r. ujawniono sześć niezarejestrowanych automatów do gier o nazwach: Magic Games II nr 02155, Novoline (bez numeru), Hot Spot nr 01899, Black Horse nr 3139, Black Horse (bez numeru) oraz Apex nr 2957. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia 22 października 2020 r. organ II instancji utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 22 lipca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. W niniejszej sprawie skarżącą uznano za posiadaczkę zależną lokalu użytkowego w [...] w B., w którym funkcjonariusze celno-skarbowi ujawnili niezarejestrowane automaty do gier hazardowych. Organ uznał bowiem, że skarżąca na mocy umowy najmu zawartej ze wspólnikami spółki cywilnej V. (M. S. i J. F.), w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 24 czerwca 2018 r., posiadała tytuł prawny do części powierzchni użytkowej w ww. [...], na której ujawniono niezarejestrowane automaty do gier. Skarżąca była więc posiadaczem zależnym, władającym przedmiotową powierzchnią użytkową jak najemca. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie było konieczne ustalenie, że strona urządzała gry hazardowe, ponieważ podstawą wydania decyzji jest odpowiedzialność posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność tego czy S. B. podpisał przedłożoną przez skarżącą umowę podnajmu skontrolowanego lokalu, organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 20 października 2020 r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, ponieważ wskazane przez stronę okoliczności nie mają znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i zostały wystarczająco stwierdzone innymi dowodami. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości i wniosła o jej uchylenie, jak również o uchylenie w całości decyzji organu I instancji, a także o umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację w sprawie, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie opisanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził od organu na rzecz skrzącej kwotę 10.800 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na wstępie Sąd I instancji wyjaśnił, że decyzje organów obu instancji wydane w niniejszej sprawie zostały dotknięte wadami, które skutkowały koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie doszło do ewidentnego naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, to jest art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w oparciu o przeprowadzone dowody zasadnicza okoliczność faktyczna, a więc to, "kto rzeczywiście był posiadaczem zależnym lokalu podlegającym karze pieniężnej", nie została wiążąco przesądzona. Sąd Wojewódzki stwierdził, że podstawowym obowiązkiem organu było należyte zebranie i prawidłowa ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko prawidłowe i wyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych, w oparciu o ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego przez organ, pozwalało na dokonanie kwalifikacji ustalonego stanu faktycznego, zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym, a w rezultacie pozwalającym na zastosowanie właściwych podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia sprawy. WSA w Lublinie wskazał, że w świetle treści uzasadnień decyzji organów obu instancji nie można uznać, by organy w niniejszej sprawie zrealizowały powyższy obowiązek w odniesieniu do podmiotowej przesłanki wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. Sąd I instancji podniósł, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie są przekonujące i konsekwentne odnośnie do podstawowego dla sprawy zagadnienia, a mianowicie, kogo w niniejszej sprawie można by uznać za posiadacza zależnego lokalu o charakterze usługowym, w którym ujawniono niezarejestrowane automaty do gier hazardowych. Sąd Wojewódzki wskazał, że w ocenie organów jednoznaczne było ustalenie, że skarżąca była posiadaczem zależnym lokalu użytkowego, położonego przy ul. [...] w B., gdzie w wyniku kontroli celno-skarbowej dwukrotnie ujawniono niezarejestrowane automaty do gier. Organy podniosły przy tym, że za odpowiedzialnością skarżącej przemawia nie tylko umowa najmu zawarta w dniu 23 września 2017 r. pomiędzy nią a wspólnikami spółki cywilnej V., ale także działania podejmowane przez stronę, będące realizacją uprawnień i obowiązków wynikających z treści tej umowy oraz zeznania świadków i wyjaśnienia samej skarżącej. Odnosząc się do istotnej dla sprawy okoliczności dotyczącej prawidłowości ustalenia posiadacza zależnego władającego lokalem, gdzie ujawnione zostały automaty do gier hazardowych, organy wyjaśniły, że w dniu 11 września 2018 r. przesłuchany w charakterze świadka S. B. zeznał, że w dniu 15 października 2017 r. nie zawierał umowy podnajmu lokalu użytkowego ze skarżącą, oświadczając, że na ww. dokumencie nie widnieje jego podpis (k. 144 akt administracyjnych). Organ wskazał w tym zakresie, że dał wiarę powyższym zeznaniom świadka z uwagi na nielogiczne i niespójne wyjaśnienia skarżącej dotyczące okoliczności zawarcia rzeczonej umowy, jak również znajomości z ww. świadkiem. W trakcie zeznań złożonych w postępowaniu karnym skarbowym w dniu 5 marca 2018 r. skarżąca oświadczyła, że umowę podnajmu zawarła w dniu 15 października 2017 r. na czas nieokreślony z ww. S. B., który "zapłacił jej za pół roku z góry" i z którym miała się spotkać w kwietniu 2018 r. Jednocześnie skarżąca zeznała, że nie zna numeru telefonu podnajemcy ani też jego adresu pobytu w Polsce. Organ odwoławczy podkreślił, że w dniu 27 września 2018 r. skarżąca zeznała, iż ostatni czynsz zapłaciła wynajmującym w marcu 2018 r., a po tym okresie uzgodniła z podnajemcą, że to on będzie regulował czynsz w jej imieniu. Podczas konfrontacji w dniu 30 maja 2019 r. S. B. oświadczył jednak, że nigdy nie spotkał się ze skarżącą, a w B. jest pierwszy raz i nigdy wcześniej tu nie był, natomiast skarżąca odmówiła odpowiedzi na pytania "ze względu na odpowiedzialność karną". WSA w Lublinie wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł ogólne rozważania dotyczące pojęcia "posiadacza zależnego", jednak były one "czysto teoretyczne" i nie odnosiły się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. W ocenie WSA, nie można nie dostrzec, iż w toku postępowania skarżąca cały czas podnosiła, że nie była posiadaczem zależnym skontrolowanego lokalu użytkowego, bowiem na podstawie umowy podnajmu zawartej w dniu 15 października 2017 r. oddała przedmiotowy lokal użytkowy (przeniosła jego posiadanie) wraz ze znajdującym się w nim wyposażeniem – do używania podnajemcy. Ocena ważności i skuteczności tej czynności cywilnoprawnej była w okolicznościach tej sprawy – w ocenie WSA – kluczowa, tym bardziej, że skarżąca przedstawiła kopię tej umowy (k. 132 akt administracyjnych). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił jedynie, że dał wiarę zeznaniom świadka S. B., jednak nie uzasadnił dostatecznie i przekonująco, dlaczego odmówił wiary dowodowi z dokumentu prywatnego (umowy podnajmu) przedłożonej przez skarżącą, która została "opatrzona podpisami obu jej stron". Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd Wojewódzki stwierdził, że organ nie dokonał prawidłowej weryfikacji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, należało w tym zakresie bezwzględnie przeprowadzić dowód z opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego w celu ustalenia, czy podpis znajdujący się na umowie podnajmu z dnia 15 października 2017 r. jest podpisem S. B., czy też nie. Zdaniem WSA, organ w sposób oczywisty nie wyjaśnił w prawidłowy sposób, czy w niniejszej sprawie skarżąca była rzeczywiście posiadaczem zależnym lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier hazardowych i w którym prowadzona jest działalność usługowa, czy też takim posiadaczem była inna osoba, na którą skarżąca wskazywała. Sąd I instancji podniósł, że motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego ograniczyły się w omawianym zakresie jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że skoro skarżąca dokonywała płatności czynszu za wynajętą część [...], to była posiadaczem zależnym skontrolowanego lokalu i podlega karze pieniężnej. Organ przyjął zatem, że okoliczność użytkowania lokalu została udowodniona i oceniona na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ nie wyjaśnił jednak, z jakich konkretnych i ustalonych okoliczności faktycznych wyprowadził istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wnioski przyjęte za podstawę orzekania, a w szczególności, że posiadaczem zależnym lokalu jest właśnie skarżąca, a nie wskazywany przez nią podnajemca lokalu. Uzasadnienie obu zaskarżonych decyzji nie spełnia przez to również wymogów określonych w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. WSA w Lublinie wskazał, że dopiero ponowna ocena wszystkich dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, który winien zostać uzupełniony, pozwoli na prawidłowe wnioski, czy dana okoliczność została udowodniona. IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 , art. 191, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (o.p.) oraz w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.), przez wadliwe wykonanie kontroli rozstrzygnięcia organów pod względem jego zgodności z prawem, pominięcie dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, co do Skarżącej jako posiadacza zależnego, który władał lokalem i który podlegał karze pieniężnej oraz niezasadne uznanie, że w sprawie nie zostało wiążąco przesądzone kto rzeczywiście był posiadaczem zależnym lokalu podlegającym karze pieniężnej, podczas gdy to Skarżąca jako posiadacz zależny rzeczywiście władała lokalem, zaś za odpowiedzialnością Skarżącej przemawiają poczynione przez organy ustalenia faktyczne w oparciu o: a) umowę najmu zawartą 23.09.2017 r., b) zeznania świadków, c) wyjaśnienia Skarżącej oraz działania podejmowane przez Skarżącą będące realizacją uprawnień i obowiązków wynikających z treści umowy najmu zawartej 23.09.2017 r., co doprowadziło do niezasadnego uchylenia decyzji, zamiast oddalenia skargi; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art .122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 o.p. oraz w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., poprzez pominięcie przez Sąd istotnej części akt sprawy w postaci dowodów z zeznań świadków J. F. i M. S., oraz wyjaśnień Skarżącej, która potwierdziła zeznania tych świadków, a z których wynikało, iż Skarżąca: 1) dysponowała kluczami do wynajmowanego pomieszczenia w [...], zyskując tym samym władztwo nad przedmiotem najmu, 2) zapłaciła za pierwszy miesiąc najmu z góry, za kolejne miesiące płaciła gotówką, którą przynosiła wspólnikom do [...], 3) pokrywała również koszty zużycia prądu, na podstawie wyliczeń dokonywanych przez ww. świadków, 4) dokonywała płatności czynszu za wynajętą część [...] gotówką co trzy miesiące czego potwierdzeniem były faktury wystawiane na jej nazwisko (faktura nr 50/17 wystawiona w dniu 29.12.2017 r.), a więc po kontroli przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, która miała miejsce 30.11.2017 r., co skutkowało niezasadnym uznaniem przez Sąd, iż jedynie dokonywanie płatności czynszu za wynajętą część [...], miało być okolicznością świadczącą że Skarżąca była posiadaczem zależnym i użytkownikiem lokalu, a w konsekwencji niezasadnym uznaniem przez Sąd, iż organy nie wyjaśniły, czy Skarżąca była rzeczywiście posiadaczem zależnym w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., co skutkowało uchyleniem decyzji, zamiast oddaleniem skargi; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 o.p. oraz w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., poprzez pominięcie przez Sąd w ramach przedstawiania stanu sprawy i dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych organów, istotnej części akt sprawy i wagi dowodu: 1) z faktury nr 50/17 z dnia 29.12.2017 r. za czynsz z tytułu wynajętej części lokalu, która została "wystawiona przez wspólników umowy spółki cywilnej na Skarżącą" już po kontroli celno-skarbowej, która miała miejsce 30.11.2017 r., 2) z zeznań Skarżącej, która oświadczyła, że ostatni czynsz zapłaciła wspólnikom umowy spółki cywilnej w marcu 2018 r., a więc już po kontroli celno- skarbowej, która miała miejsce 30.11.2017 r., "co potwierdza, faktyczne władztwo Skarżącej nad lokalem" i co jednocześnie przeczy twierdzeniom Skarżącej, że władztwo nad lokalem sprawował S. B., zaś pominięcie przez Sąd tych dowodów skutkowało uchyleniem decyzji, zamiast oddaleniem skargi; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4, art. 197 § 1 o.p. oraz związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., poprzez pominięcie przez Sąd przy ocenie legalności decyzji wagi dowodów istotnych w sprawie, na które powoływał się organ odwoławczy w uzasadnieniu uchylonej decyzji, a które świadczyły o "przymiocie posiadacza zależnego Skarżącej" oraz o sprawowaniu przez Skarżącą faktycznego władztwa nad lokalem w okresie objętym kontrolami celno-skarbowymi, co skutkowało błędną konkluzją Sądu, iż powołanie biegłego, z zakresu badania pisma ręcznego na okoliczność zbadania podpisu S. B., jest "kluczowym dowodem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego uchylenia decyzji"; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4, art. 197 § 1 o.p. oraz w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. poprzez uchylenie decyzji zamiast oddalenia skargi i niezasadne związanie organów oceną prawną i wskazaniami co do konieczności zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego w celu ustalenia ważności i skuteczności dokumentu umowy podnajmu z dnia 15.10.2017 r., na okoliczność "kto w istocie był posiadaczem zależnym skontrolowanego lokalu", podczas gdy okoliczność ta została już wykazana dowodami, na które powoływał się organ odwoławczy, uznając Skarżącą za posiadacza zależnego władającego lokalem; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4, art. 197 § 1 o.p. oraz w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. poprzez uchylenie decyzji zamiast oddalenia skargi i niezasadne związanie organów oceną prawną i wskazaniami co do konieczności zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego w celu ustalenia ważności i skuteczności dokumentu umowy podnajmu z dnia 15.10.2017 r. na okoliczność "kto w istocie był posiadaczem zależnym skontrolowanego lokalu", w sytuacji gdy przy stwierdzeniu odpowiedzialności posiadacza zależnego wymagane jest ustalenie, czy faktycznie dysponuje on lokalem, zaś w odniesieniu do S. B. nie ujawniono żadnych dowodów świadczących o faktycznym dysponowaniu przez niego lokalem, on natomiast zaprzeczył "co do okoliczności zawarcia umowy podnajmu z dnia 15.10.2017 r.", zaś Skarżąca odmówiła odpowiedzi na pytania na tę okoliczność podczas konfrontacji; 7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 141 § 4, art. 153 p.p.s.a. przez związanie organów uzasadnieniem wyroku wewnętrznie sprzecznym, gdzie w okolicznościach sprawy z jednej strony Sąd wskazuje na konieczność zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, "gdzie w ocenie Sądu ma to na celu zweryfikowanie autentyczności podpisu pod dokumentem umowy podnajmu z dnia 15.10. 2017 r.", który to zdaniem Sądu dowód ma kluczowe znaczenie przy ustaleniu przymiotu posiadacza zależnego lokalu, "z drugiej strony, powołując się na doktrynę Sąd podnosi, iż w sytuacji występowania kilku posiadaczy zależnych lokalu, koniecznym jest ustalenie kto faktyczne włada lokalem", podczas gdy organ wykazał w oparciu o przywołane w uzasadnieniu decyzji dowody, iż to Skarżąca była posiadaczem zależnym i faktycznie władała lokalem; II. naruszenie prawa materialnego: 1. niewłaściwe zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. przejawiające się w "odmowie zastosowania w okolicznościach sprawy wobec Skarżącej, gdzie Sąd uznał, że" organy przedwcześnie przypisały Skarżącej przymiot posiadacza zależnego lokalu, w sytuacji gdy w toku postępowania dowodowego organy "wykazały posiadanie zależne lokalu oraz dzierżenie lokalem" przez Skarżącą, co oznacza że zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h.; 2. niewłaściwe zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. przejawiające się w "odmowie zastosowania w okolicznościach sprawy wobec Skarżącej", w wyniku niezasadnego "położenia decydującego znaczenia na okoliczność" ważności dokumentu umowy podnajmu z dnia 15.10.2017 r., dla ustalenia odpowiedzialności posiadacza zależnego, podczas gdy organy "wykazały dzierżenie lokalem" przez Skarżącą "zaś brak było dowodów na dzierżenie lokalem" przez S. B., co uzasadniało zastosowanie wobec Skarżącej kary pieniężnej; 3. art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. w związku z art. 337 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach sprawy, wynikające z błędnego uznania, że brak opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego oraz brak odniesienia się przez organy do "znaczenia umowy podnajmu" z dnia 15.10.2017 r. uzasadnia stwierdzenie przez Sąd, że za przedwczesne uznać należało przypisanie Skarżącej przymiotu posiadacza zależnego, podczas gdy przekazanie przez posiadacza zależnego lokalu w posiadanie zależne kolejnemu podmiotowi nie zwalnia go z odpowiedzialności z art. 89 ust. I pkt 3 u.g.h,; 4. art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. ("jako zarzut alternatywny") przez jego błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że w celu uznania określonej osoby za posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność usługowa, "1) konieczne jest stanowczo jednoznaczne ustalenie w oparciu o całokształt materiału dowodowego sprawy, że zachodził rzeczywisty element sprawowania przez taką osobę faktycznego władztwa nad urządzeniem do gier hazardowych, jakie w lokalu zostały ujawnione", oraz "że 2) organ winien ustalić, czy dana osoba faktycznie dysponowała lokalem, podczas gdy z literalnego brzmienia art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. wynika, że wystarczy, aby w lokalu znajdującym się w posiadaniu zależnym ujawniony został niezarejestrowany automat do gier hazardowych, aby na posiadacza zależnego takiego lokalu mogła zostać nałożona kara pieniężna". V. Stanowisko strony przeciwnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 1. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz podstawy, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. 2. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przyczyn nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku w świetle podniesionych zarzutów kasacyjnych, uznając, że część z nich jest uzasadniona, co – wobec stwierdzenia, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona – skutkowało koniecznością wzruszenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy kontrolowanemu Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. 3. W toku kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku stwierdzono, że na uwzględnienie zasługują podlegające łącznej ocenie zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 § 1 i art. 210 § 4 o.p. przez dokonanie błędnej oceny legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, która doprowadziła do pozbawionego wystarczających podstaw wzruszenia kontrolowanych decyzji. Przede wszystkim należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie organem, że kontrolowany Sąd Wojewódzki przeprowadził selektywną i dowolną ocenę legalnościową przebiegu i rezultatów postępowania administracyjnego, w tym materiału procesowego zebranego w jego toku, wadliwie zarzucając organom orzekającym w przedmiotowej sprawie, że uchybiły obowiązkom procesowym w zakresie dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jego całościowej i swobodnej oceny oraz uzasadnienia w tym zakresie wydanych rozstrzygnięć w sposób określony w art. 210 § 4 o.p. Rzetelna i wnikliwa analiza stanu akt administracyjnych w kontekście dokonanych przez kontrolowane organy ustaleń faktycznych na tle regulacji materialnoprawnej wynikającej z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.), w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 88), prowadzi do wniosku, że przyjęta w zaskarżonym wyroku negatywna ocena legalności ustalenia podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji jest błędna, stanowiąc konsekwencję pominięcia w jej treści zasadniczych elementów zgromadzonego materiału dowodowego lub nadania mu nieadekwatnego i nieuwzględniającego jego całokształtu znaczenia prawnego. O ile należy zgodzić się z Sądem a quo, że podstawą nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. może być tylko prawidłowe ustalenie podmiotu, któremu można przypisać przymiot posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, a zatem nie są wykluczone sytuacje, w których występuje określony ciąg stanów posiadania zależnego danego lokalu (np. posiadacz zależny I stopnia będący najemcą/dzierżawcą, posiadacz zależny II stopnia będący podnajemcą/poddzierżawcą), o tyle nie jest prawidłowy wniosek, że pierwotny posiadacz zależny lokalu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., może wyłączyć własną odpowiedzialność sankcyjną przez pozbawione wiarygodnych dowodów twierdzenie, że wtórny posiadacz zależny (przy czym oddanie przedmiotu posiadania zależnego temu podmiotowi również wymaga przedstawienia wiarygodnych dowodów) bez jego wiedzy i woli oraz wbrew odpowiednim postanowieniom umownym wprowadził do lokalu, w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, niezarejestrowane automaty do gier. W tym zakresie na pierwotnym posiadaczu zależnym spoczywa zatem ciężar dowodu tego rodzaju okoliczności oraz bezpośredniego i weryfikowalnego wskazania podmiotu, który – jako wtórny posiadacz zależny – powinien ponieść odpowiedzialność na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca jako najemczyni spornego lokalu nie tylko nie przedstawiła wiarygodnych dowodów na okoliczność przekazania kluczy do tego lokalu rzekomemu podnajemcy (S. B. stanowczo zaprzeczył, aby kiedykolwiek spotkał skarżącą i zawierał z nią umowę podnajmu), lecz także nie dowiodła, że tenże kolejny posiadacz zależny poza jej wiedzą i zgodą doprowadził do zainstalowania w nim niezarejestrowanych automatów do gier. W tym kontekście zagadnienie autentyczności podpisu S. B. na umowie podnajmu z dnia 15 października 2017 r. (k. 132 akt adm.) ma charakter drugorzędny i niewymagający dalszych czynności wyjaśniających, skoro nawet uznanie, że podmiot ten własnoręcznie podpisał powyższą umowę, nie jest wystarczające do uwolnienia się od odpowiedzialności sankcyjnej przez pierwotnego posiadacza zależnego. W konsekwencji jako błędne trzeba uznać kategoryczne stwierdzenie Sądu a quo, że w sprawie "bezwzględnie" należało "przeprowadzić dowód z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego" (s. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Powyższe wnioski, dyskwalifikujące negatywną ocenę legalności decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, znajdują również pełne potwierdzenie w świetle jednoznacznych wyników postępowania dowodowego, które w poważnej części zostały pominięte przez kontrolowany Sąd Wojewódzki. Jak trafnie wskazał skarżący kasacyjnie organ, Sąd ten w sposób nieuprawniony pozostawił poza zakresem weryfikacji całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim spójne i zgodne zeznania J. F. oraz M. S. (k. 163-171 akt adm.), z których wynika, że skarżąca nie tylko dysponowała jedynym kompletem kluczy do spornego lokalu (pomieszczenia) [...], lecz także regularnie uiszczała bezpośrednio w budynku [...] w formie gotówkowej (aż do marca 2018 r.) czynsz najmu oraz opłaty za zużycie prądu związane z tym lokalem (w tym także w okresie przypadającym już po pierwszej kontroli celno-skarbowej, która miała miejsce 30 listopada 2017 r., co potwierdzają zabezpieczone w aktach faktury VAT – k. 271-272 akt adm.). W tym stanie rzeczy zeznania skarżącej, która oświadczyła, że "nic nie wie" na temat zatrzymania w najmowanym przez nią lokalu automatów do gier hazardowych, są pozbawione wiarygodności (k. 173-174 akt adm.). Ocena ta jest tym bardziej uzasadniona, jeżeli uwzględni się fakt, że przesłuchani w charakterze świadków pracownicy [...] – którzy zajmowali się odbiorem kwot czynszu najmu od skarżącej lub byli w nim obecni w okresie, gdy w spornym lokalu znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona była działalność usługowa – odmówili odpowiedzi na zasadnicze pytania funkcjonariuszy celno-skarbowych ze względu na grożącą im odpowiedzialność karną lub karno-skarbową albo zasłaniali się niewiedzą lub niepamięcią (zob. m.in. k. 124-128, 130-131, 138-139, 154-156, 260-263). Kontrolowany Sąd Wojewódzki uchylił się w tym zakresie od nadania tym zeznaniom lub odmowie odpowiedzi na pytania organu procesowego odpowiedniego znaczenia prawnego, pomimo iż tego rodzaju zachowania świadków na tle pozostałego materiału dowodowego potwierdzają, że twierdzenia skarżącej zawarte w jej zeznaniach lub wyjaśnieniach (w tym także w toku konfrontacji ze świadkiem S. B.) są pozbawione wiarygodności. 4. Uwzględnienie powyższych zarzutów naruszenia prawa procesowego nie pozwala na uznanie, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona dla potrzeb jej przejęcia do rozstrzygnięcia merytorycznego. Kontrolowany Sąd Wojewódzki, ponownie rozpoznając sprawę, dokona zatem końcowej oceny legalności zaskarżonej decyzji, będąc związany wytycznymi procesowo-interpretacyjnymi sformułowanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 p.p.s.a.). 5. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 185 § 1, art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 203 pkt 2 oraz art. 207 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, zasądzając od strony skarżącej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kwotę 7.000 (siedem tysięcy) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego oraz odstępując (ze względu na istotne wady kontroli sądowej) od ich zasądzenia w pozostałej części. ----------------------- 2