III SA/Kr 257/23
WyrokWSA w Krakowie2023-10-24
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Ewa Michna, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem, biorąc pod uwagę jego własny stan zdrowia, fakt pobierania renty oraz zakres sprawowanej opieki?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał, aby rezygnacja z zatrudnienia była bezpośrednio spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad bratem, a zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwiał mu podjęcia zatrudnienia. Sąd podkreślił, że choć nie można odmówić świadczenia z powodu daty powstania niepełnosprawności brata, to brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, a także skarżący nie wykazał, aby opieka uniemożliwiała mu podjęcie pracy zarobkowej.Stan faktyczny
Skarżący A. B. ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad swoim bratem L. B. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że rezygnacja skarżącego z zatrudnienia była spowodowana jego własnymi problemami zdrowotnymi, a nie opieką nad bratem, oraz że zakres opieki nie uniemożliwiał podjęcia zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, częściowo korygując argumentację organu pierwszej instancji dotyczącą daty powstania niepełnosprawności brata, ale podtrzymując odmowę z powodu braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz braku wykazania, że opieka uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 12 grudnia 2022 r. nr SKO.NP/4115/388/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.
Burmistrz D. decyzją z dnia 25 października 2022 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem L. B. ze względu na brak związku przyczynowo skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącego nad bratem a rezygnacją z zatrudnienia/niepodejmowaniem zatrudnienia. Organ uznał, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki ale ze względu na własne problemy ze zdrowiem, w następstwie których otrzymał rentę. Ponadto zakres opieki nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia. Organ wskazał także na fakt, że niepełnosprawność brata skarżącego nie powstała w okresach wskazanych w art.17 ust.1 b ustawy.
Organ podkreślił, że fakt stałej pomocy skarżącego nie budzi zastrzeżeń. Brat skarżącego jest osobą niepełnosprawną od 1988 r., jest kawalerem, jego rodzice nie żyją, mieszka ze skarżącym, ma siostrę, która mieszka i pracuje w B., nie łoży na jego utrzymanie ponieważ ustalili, że opiekę nad nim przejmie skarżący ze względu na pozostanie z bratem w domu rodzinnym. Jednakże, zdaniem organu, zakres opieki w żaden sposób nie uniemożliwia skarżącemu podjęcie zatrudnienia. Brat skarżącego niewątpliwie wymaga wsparcia innych osób w życiu codziennym poprzez ale organ zwrócił uwagę, że opiekę nad bratem skarżący sprawuje od śmierci ich mamy, tj. od 2015 r. i do dnia 25 maja 2022 r. łączył ją z zatrudnieniem. Od 26 maja 2022 r. skarżący ma rentę i nie zgodził się na jej zawieszenie.
W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie:
- prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;
- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącego o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz brata,
- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r. nr SKO.ŚR/4115/388/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Zdaniem Kolegium, nie można zgodzić się z argumentacją aby nie było możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z faktem, że niepełnosprawność brata skarżącego powstała po datach zakreślonych w art. 17 ust. 1b ustawy. Przepis ten został bowiem z dniem 23 października 2014 r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W konsekwencji nie było dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną 2 art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Pomimo dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji ostatecznie odpowiada prawu. Jak wyjaśniło bowiem SKO, rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącego była bezsprzecznie następstwem jego złego stanu zdrowia, ponieważ stosunek pracy skarżącego ustał z dniem 25 maja 2022 r., tj. z chwilą zaprzestania przebywania przez niego na świadczeniu rehabilitacyjnym, którego następstwem było przejście na rentę przyznaną mu na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 29 lipca 2022 r. od dnia 26 maja 2022 r. Dodatkowo skarżący nie wykazał, aby zakres sprawowanej opieki nad bratem uniemożliwiał mu w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, szczególnie w sytuacji, w której zobowiązana do alimentacji jest jeszcze siostra. Nadto, czynności skarżącego związane z opieką nad bratem nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Konkluzja taka wynika, jak podało Kolegium, z analizy historii zatrudnienia skarżącego, okoliczności związanych ze stanem jego zdrowia, czynności wykonywanych podczas opieki nad bratem opisanych m. in. w ramach przeprowadzonego w dniu 3 października 2022 r. wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia z dnia 30 września 2022 r. Organ wskazał również na odmowę zawieszania przez skarżącego świadczenia rentowego skutkującą dublowaniem świadczeń z systemu społecznego. W ocenie organu nie było zatem podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie wystąpiły przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 oraz 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu braku związku przyczynowo skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącego nad bratem a rezygnacją z zatrudnienia oraz przyjęciu, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżący podkreślił, że mając na uwadze wyrok TK z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt. SK 2/17 uznać należy, iż fakt pobierania świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie stanowi w obecnym stanie prawnym negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wyjaśnił, ww. wyrokiem orzeczono niezgodność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W punkcie II wyroku Trybunał orzekł utratę mocy obowiązującej tego przepisu we wskazanym wyżej zakresie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wyrok opublikowany został w dniu 8 lipca 2019 r., a więc skutek derogacyjny wyroku nastąpił z dniem 9 stycznia 2020 r. Od tego dnia przesłanka negatywna w postaci pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Kolegium słusznie wskazało, że nie można zgodzić się z argumentacją organu I instancji jakoby nie było możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z faktem, że niepełnosprawność brata skarżącego powstała po datach zakreślonych w art. 17 ust. 1b ustawy. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdzono w ww. wyroku. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy.
Organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie nie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21).
Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).
Jak wynika z akt sprawy, brat skarżącego ur. w 1961 roku, jest osobą niepełnosprawną od 1988 r., porusza się na wózku inwalidzkim, samodzielnie spożywa posiłki, myje się, czas wolny spędza na oglądaniu telewizji, czytaniu gazet, gra w karty.
Skarżący mieszka w tym samym domu wraz z żoną i córką. Od śmierci mamy pomaga bratu codziennie: robi zakupy, przygotowuje posiłki, wykupuje leki i podaje je oraz miesiącu zawozi brata do lekarza, pomaga utrzymać czystość, higienę osobistą, wychodzi z nim na spacery oraz załatwia sprawy urzędowe, dba o dom, i ogród.
Mając na uwadze powyższe, prawidłowo organ uznał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie wystąpił związek przyczynowo skutkowy między rezygnacją z pracy/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a opieką nad bratem. Nie ulega bowiem wątpliwości, na co trafnie zwrócił uwagę organ, że skarżący łączył zatrudnienie z opieką przez siedem lat, po czym ze względu na kłopoty ze zdrowiem wykorzystał świadczenie rehabilitacyjne i uzyskał rentę w czerwcu 2022 r. (wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożył 8 września 2022 r.). Ponadto, nie sposób przyjąć, aby czynności, jakie skarżący wykonuje opiekując się bratem (pomaganie przy wstawaniu z łóżka i posadzeniu na wózku inwalidzkim, pomoc przy ubieraniu, przygotowanie posiłków, zmywanie naczyń, przygotowanie lekarstw, robienie zakupów, wożenie raz w miesiącu do lekarza, wykupywanie leków, wyjście na spacery, pomoc w kąpaniu, czy przy czynnościach fizjologicznych, ćwiczenia nóg, smarowanie maściami i nakładanie opatrunków na nogi), powodowały brak możliwości podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, mając na uwadze zarówno wiek skarżącego oraz fakt, że szereg czynności brat skarżącego może wykonać samodzielnie (m.in. spożywać posiłki). Brat skarżącego nie jest w takim stanie aby nie mógł zostać przez jakiś czas sam w domu.
Pamiętać też należy, że utrzymywanie porządku w mieszkaniu, robienie zakupów, wykupywanie leków, przygotowywanie posiłków, nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Natomiast czynności polegające na pomocy w utrzymaniu higieny, organizacja wizyt lekarskich i uczestnictwo w nich, wykupywanie i dawkowanie leków, nie są czynnościami uniemożliwiającymi podjęcie zatrudnienia. Ww. czynności opiekuńcze nie wymagają bowiem ciągłej dyspozycyjności i całodziennej opieki, przez co dają realną możliwość podjęcia zatrudnienia.
W konsekwencji powyższego uznać należy, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Ponadto wskazać należy że brat skarżącego posiada jeszcze siostrę również zobowiązaną do alimentacji, a zatem rodzeństwo może i powinno wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny, tym bardziej że nie musi być on polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o niemożliwości sprawowania opieki (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, , a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, ale jej nie uniemożliwiają. W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do siostry skarżącego w wywiązywaniu się przez nią ze swoich obowiązków alimentacyjnych. Okoliczność ta nie pozostaje bez znaczenia dla oceny przesłanki konieczności rezygnacji z zatrudnienia, czy niemożliwości jego podjęcia przez skarżącego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzić należy, że nie jest on zasadny z dwóch powodów. Po pierwsze podstawą odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia nie była negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ww. ustawy tylko brak spełnienia pozytywnych przesłanek (stwierdzenie, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad bratem oraz nie sprawuje opieki nad bratem w takim zakresie, który uniemożliwiłaby mu podjęcie zatrudnienia), a po drugie – fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdyby spełnione zostały wszystkie pozostałe przesłanki do przyznania tego świadczenia – vide: np. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1665/22, w którym stwierdzono, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygnaturze akt SK 2/17 nie pozwala na równoczesne pobieranie przez nią świadczenia emerytalno-rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego.
Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.
Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że Kolegium w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło