I OZ 264/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 552/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi [...] na pismo Głównego Lekarza Weterynarii z dnia 11 stycznia 2024 r., nr BP.051.4.2024.1.AD w przedmiocie przekazania korespondencji zgodnie z właściwością do organu właściwego postanawia: odrzucić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 552/24 odrzucił zażalenie [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 13 grudnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 552/24 o odrzuceniu skargi kasacyjnej [...] – z uwagi na sporządzenie i wniesienie tego zażalenia osobiście mimo wymaganego przepisami tzw. przymusu adwokackiego. Zażalenie na postanowienie z dnia 30 stycznia 2025 r. złożył [...]. Na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych tego zażalenia skarżący nie zareagował, nie uzupełniając ich w zakreślonym terminie (brak odpisu zażalenia oraz brak wpisu sądowego do zażalenia). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: ppsa) zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wymagania dotyczące pism w postępowaniu sądowym zasadniczo zawarte są rozdziale 1 działu III ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom (art. 47 § 1 ppsa). Zgodnie zaś z art. 220 § 1 ppsa skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Zgodnie z art. 178 ppsa w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nakazuje sądowi jej odrzucenie. Norma ta na mocy art. 197 § 2 ppsa ma odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Wniesione przez Skarżącego zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 30 stycznia 2025 r. zawierało braki formalne, ponieważ Skarżący nie nadesłał odpisu zażalenia oraz nie uiścił wpisu sądowego od zażalenia. Pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia w terminie 7 dni wskazanych braków zażalenia, pouczony jednocześnie o skutkach procesowych niewykonania wezwania w terminie - skarżący nie uzupełnił w terminie braku formalnego i fiskalnego zażalenia. W rozpoznawanej sprawie, jak i w kilku innych sprawach prowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, co wiadomo Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, skarżący konsekwentnie wnosi środki zaskarżenia pozbawione odpisów i wpisów, które w wyniku nieuzupełnienia podlegają odrzuceniu. Sytuacja taka zaistniała w większości spraw inicjowanych przez skarżącego, m.in. sygn. akt: IV SA/Wa 1837/23, IV SA/Wa 1854/23, IV SA/Wa 1838/23, VII SA/Wa 2615/22, II SA/Kr 1435/23, III SA/Kr 114/24 i ma miejsce również w ocenianej sprawie. Wnoszący środki odwoławcze jest przez Sąd I instancji każdorazowo prawidłowo wzywany do uzupełnienia braków pism procesowych. Pisma zawierające zobowiązanie są skarżącemu skutecznie doręczane (na prawidłowy adres), pozostając bez odpowiedzi. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że praktyka skarżącego wydaje się być zamierzonym działaniem ukierunkowanym na przedłużanie postępowań sądowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tego typu zachowanie strony uznać należy za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W doktrynie przyjmuje się, iż nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (por. Piotr Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, (w:) H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003). W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym niż ochrona swych praw - w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał przedstawienie Sądowi odwoławczemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kolejnego zażalenia strony obarczonego takimi samymi brakami formalnymi, celem jak najszybszego zakończenia postępowań wpadkowych inicjowanych przez skarżącego w sprawie. Kwestionowanie przez skarżącego postanowień Sądu I instancji kolejnymi zażaleniami, które nie zawierają wymaganego ustawą podpisu/odpisu, wpisu, przy jednoczesnym prawidłowym wystosowywaniu przez WSA kolejnych wezwań w tym samym zakresie (z określeniem terminu na ich wykonanie i wskazaniem prawidłowego rygoru, opatrzonych stosownymi pouczeniami) traktować należy jako nadużycie prawa do sądu. Nie sposób uznać, że strona, wielokrotnie pouczana o konieczności składania pism procesowych wraz z ich odpisami dla stron, sygnowania środka odwoławczego podpisem, wnoszenia wpisów sądowych od środków zaskarżenia, nie ma świadomości konsekwencji swego działania, a szczególnie w sytuacji wnoszenia kolejnego zażalenia w tej samej sprawie. Instytucja zażalenia, stanowi jedną z form realizacji wpisanego w Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.) prawa strony do sądu, jednak nie może być skutecznie realizowana w sytuacji wyżej opisanego działania skarżącego, który wydaje się dążyć jedynie do przedłużenia postępowania sądowego, czyniąc ze swego prawa nienależyty użytek. Złożone w rozpoznawanej sprawie zażalenie stanowi omówione nadużycie. “Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81)". (por. postanowienia NSA: z dnia 10 kwietnia 2025 r. I OZ 152/25; z dnia 9 maja 2017 r. I OZ 569/17; publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postawa Skarżącego w toku toczącego się postępowania, sprowadzająca się jedynie do wykorzystywania formalnych uprawnień procesowych oraz multiplikowania wniosków oraz środków zaskarżenia, obarczonych rażącymi brakami formalnymi, nie jest ukierunkowana na realizację celów postępowania sądowoadministracyjnego, jakim jest przede wszystkim kontrola przez sąd procesu stosowania prawa przez organy władzy publicznej. Art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ppsa przewiduje możliwość odrzucenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia, jeżeli ulegało ono odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, a taka sytuacja ma miejsce w ocenianej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie odrzucił.