IV SA/Po 321/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia 1. odrzucić skargę; 2. odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 1 marca 2025 r. B. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skargę na działanie Urzędu miasta w K., tj. Biura Świadczeń Rodzinnych i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 grudnia 2024 r. nr [...] o przyznaniu świadczeń w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci. Wskazywał, że odrzucono jego odwołanie, a on wnosi o uznanie, że terminy zostały zachowane. Wniósł również o przyznanie mu pomocy prawnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie wskazując, że decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r. Prezydent przyznał skarżącemu świadczenie w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci [...] – na okres od dnia 1 listopada 2024 r. do dnia 31 października 2025 r. Zdaniem organu decyzja ta wraz z prawidłowym pouczeniem o prawie, terminie i sposobie zaskarżenia została doręczona H. W. (żonie skarżącego) w dniu 23 grudnia 2024 r. Wiadomością z dnia 21 stycznia 2025 r. przesłaną na adres poczty elektronicznej pracownika organu I instancji skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zawiadomieniem z dnia 24 stycznia 2025 r. SKO zawiadomiło skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Dz. U. z 2024 r. poz. 334). Wskazać należy, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został jednak w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r. Prezydent Miasta [...] przyznał skarżącemu świadczenie w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci. W dniu 23 grudnia 2024 r. doręczono powyższą decyzję skarżącemu. Wiadomością e-mail z dnia 21 stycznia 2025 r., przesłaną na adres poczty elektronicznej pracownika organu I instancji, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Zawiadomieniem z dnia 24 stycznia 2025 r. SKO zawiadomiło skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania wyjaśniając, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony do organu na adres e-mail, a nie na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji, jak tego wymaga art. 63 § 1 k.p.a. W treści skargi wniesionej w niniejszej sprawie skarżący podnosił, że decyzja z dnia 18 grudnia 2024 r. jest nieprawidłowa, dlatego skarżący chciał się od niej odwołać. Doszło jednak do "odrzucenia" jego odwołania, z czym skarżący się nie zgadza i wnosi o uznanie, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Sprawa więc, zgodnie z twierdzeniami organu, dotyczy skargi na działanie organu w postaci zawiadomienia z dnia 24 stycznia 2025 r., którym pozostawiono wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania bez rozpoznania. Organ wskazał w tym zawiadomieniu, że wniosek został wniesiony za pośrednictwem poczty e-mail, więc nie spełniał warunków do jego rozpoznania z postępowaniu administracyjnym. Merytoryczne rozpoznanie skargi na zawiadomienie informujące o pozostawieniu wniosku o przywróceniu terminu i złożonego odwołania bez rozpoznania nie jest możliwe, albowiem w świetle przepisów p.p.s.a. w stosunku do takiego rodzaju pisma ustawodawca nie przewidział możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Zawiadomienie to nie należy do wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, które podlegają kontroli sądów administracyjnych. Wyjaśnić nadto skarżącemu należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 63 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Przepis ten od 5 października 2021 r. obliguje organy administracji do pozostawienia bez rozpoznania podania wniesionego na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej. Zmiana nastąpiła na podstawie art. 61 pkt 17 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2320). Pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 63 § 1 k.p.a. nie następuje ani w drodze decyzji, ani postanowienia. Pozostawienie podania bez rozpoznania następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o której podjęciu należy powiadomić wnoszącego podanie, co uczynił organ w niniejszej sprawie. W tym stanie sprawy, merytoryczne rozpoznanie skargi na zawiadomienie z dnia 24 stycznia 2025 r. informujące o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania nie jest zatem możliwe. Jak wskazano powyżej, w świetle przepisów p.p.s.a. w stosunku do takiego rodzaju pisma ustawodawca nie przewidział możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Zatem skarga na zawiadomienie o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu wniesionego na adres poczty elektronicznej pracownika organu bez rozpoznania jest niedopuszczalna. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem i odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Z powyższych względów, Sąd postanowił odrzucić skargę na podstawie 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., jak orzekł w pkt 1 postanowienia. W tym stanie rzeczy, wobec oczywistej bezzasadności skargi, nie było podstaw także do rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sąd, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odstąpił zatem od merytorycznego jego rozpatrzenia i odmówił jego przyznania, jak orzekł w pkt 2 postanowienia. Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym, zatem w sytuacji zakwalifikowanie skargi do odrzucenia sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., a to z kolei uzasadnia odmowę przyznania skarżącemu prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II GZ 101/12, LEX nr 1145541).