III SA/Gl 589/24

WyrokWSA w Gliwicach2025-05-13

Skład orzekający: Małgorzata Herman, Barbara Brandys-Kmiecik, Beata Machcińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, wydanej na podstawie informacji policji o przekroczeniu prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym, została wydana z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie narusza prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ogranicza się do weryfikacji wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, organ administracji jest związany informacją policji, która stanowi dokument urzędowy. Rozbieżności w orzecznictwie dotyczące możliwości weryfikacji przez organ administracji faktycznej prędkości nie stanowią rażącego naruszenia prawa. Późniejsze ustalenia sądu powszechnego nie mogą być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, ale mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący M.M. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z 17 maja 2021 r., która utrzymała w mocy decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B na okres 3 miesięcy z powodu przekroczenia dopuszczalnej prędkości o 54 km/h w obszarze zabudowanym. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym brak weryfikacji faktycznej prędkości i nieuwzględnienie wniosków dowodowych. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja została wydana zgodnie z prawem, opierając się na informacji policji i uchwale NSA. WSA w Gliwicach oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr SKO.K/41.3/5/2024/22/ŁK w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 22 kwietnia 2024 r., nr SKO.K/41.3/5/2024/22/ŁK, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, organ odwoławczy) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 17 maja 2021 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: organ pierwszej instancji) z 19 marca 2021 r., nr [...], o zatrzymaniu M.M. (dalej: skarżący) prawa jazdy kategorii B na okres 3 miesięcy tj. od 15 stycznia 2021 r. do 15 kwietnia 2021 r. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 28 stycznia 2021 r., na skutek zawiadomienia otrzymanego od Komendanta Miejskiego Policji w K., organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii B w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210). Z przekazanych informacji wynikało, że skarżący kierując pojazdem marki [...] o nr rej. [...] przekroczył o 54 km/h dopuszczalną prędkość w obszarze zabudowanym. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji z 19 marca 2021 r. orzekającej o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B na okres 3 miesięcy tj. od 15 stycznia 2021 r. do 15 kwietnia 2021 r. SKO, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 17 maja 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając, że w sprawie została spełniona przesłanka zatrzymania prawa jazdy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwołał się do uchwały NSA z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18, zgodnie z którą podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy jest związany informacją policji, która jako dokument urzędowy - w myśl art. 76 § 1 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) – stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Informacja policji jest jedyną i wyłączną okolicznością która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie prowadzi własnych ustaleń dotyczących faktu rażącego przekroczenia prędkości, ale z woli ustawodawcy opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1251). Pismem z 28 grudnia 2023 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z 17 maja 2021 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy strony w sytuacji braku dokonania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, przejawiającymi się między innymi w braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w sytuacji, kiedy organ pierwszej instancji był do tego obowiązany także z urzędu, w szczególności jeżeli istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości oraz zgodności ze stanem faktycznym informacji przekazanej przez jednostkę policji w przedmiocie zatrzymania jego dokumentu prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy prawo o ruchu drogowym, 2. art. 102 ust. 1 pkt. 4 i ust. 1 c ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez taką interpretację art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c ustawy o kierujących pojazdami, jakoby ów przepis zawieszał obowiązywanie przepisów dotyczących zgromadzenia przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej, uwzględnienie z urzędu słusznego interesu obywateli, swobodnej oceny materiału dowodowego, a tym samym wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy strony postępowania w sytuacji braku dokonania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, przejawiających się między innymi w braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, 3. art. 7 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 451) w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację, a mianowicie stwierdzenie, że podstawą zatrzymania przez starostę prawa jazdy jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy przez policję, a nie fakt rzeczywistego przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż o 50 km/h w obszarze zabudowanym - a tym samym błędne przyjęcie, że zasada prawdy obiektywnej nie ma zastosowania do postępowania administracyjnego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy za przedmiotowy czyn, 4. art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez bezzasadne nierozpatrzenie, a w konsekwencji nieuwzględnienie wszystkich zgłoszonych wniosków dowodowych, których to przeprowadzenie było istotne w celu ustalenia czy przekazana przez jednostkę policji informacja o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy strony postępowania w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy prawo o ruchu drogowym była zgodna ze stanem faktycznym, tj. czy rzeczywiście dopuścił się on przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym, 5. art. 107 § 3 w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wszystkich podniesionych w piśmie z dnia 15 marca 2021 r. argumentów oraz pominięcie wszystkich zgłoszonych wniosków dowodowych, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do wskazanych wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości wykonanego pomiaru prędkości, 6. naruszenie przepisu postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 81a k.p.a. poprzez nie rozstrzygnięcie niedających się usunąć w niniejszej sprawie wątpliwości na korzyść strony postępowania, a dotyczących tego czy pomiar prędkości z dnia 15 stycznia 2021 r. faktycznie dotyczył pojazdu strony postępowania, a także wątpliwości co do faktycznej prędkości, z którą poruszała się ona w dniu zdarzenia, 7. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sytuacji istnienia przesłanki do zawieszenia postępowania ze względu na konieczność rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez Sąd powszechny. Do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z 17 maja 2021 r. pełnomocnik dołączył wyrok Sądu Okręgowego w K. Wydziału VII Karnego Odwoławczego z 28 października 2022 r. wydany w sprawie o sygn. [...], w którym Sąd częściowo zmienił wyrok Sądu Rejonowego K. w K. z 27 czerwca 2022 r., sygn.. [...] przez ustalenie, że skarżący w dniu zdarzenia poruszał się z prędkością 115 km/h i tym samym nie przekroczył prędkości poruszając się w terenie zabudowanym, na odcinku drogi gdzie obowiązywało ograniczenie prędkości do 70 km/h, o ponad 50 km/h. Zaskarżoną decyzją z 22 kwietnia 2024 r. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 17 maja 2021 r. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa stanowiącego podstawę stwierdzenia nieważności decyzji stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, jak również decyzja nie jest dotknięta pozostałymi wadami nieważności określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Kwestionowane rozstrzygnięcie zostało oparte na zawartej w uchwale NSA z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18 wykładni art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którą podstawę zatrzymania prawa jazdy może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Z przedłożonej informacji Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 15 stycznia 2021 r. wynikało jednoznacznie, że skarżący 15 stycznia 2021 r. kierował pojazdem marki [...], nr rej. [...] z prędkością 124 km/h na obszarze zabudowanym, przekraczając dopuszczalną prędkość o 54 km/h. W świetle powyższego zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na trzy miesiące. Zdaniem SKO bez wpływu na niniejszą sprawę pozostaje przedłożony przez skarżącego wyrok Sądu Okręgowego w K. z 28 października 2022 r. ponieważ w toku postępowania o stwierdzenie nieważności weryfikuje się czy decyzja administracyjna została wydana w oparciu o stan faktyczny i prawny na dzień jej wydania. Wyjście na jaw po wydaniu decyzji nowych okoliczności w sprawie nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ odwoławczy kontynuując swoje rozważania wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, w którym stwierdzono, że "art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r, o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 19 grudnia 2022 r., poz. 2659 i w terminie określnym w art. art. 145a § 2 k.p.a. mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji z 17 maja 2021 r., nr [...], a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie, że zaskarżonej decyzji nie można przypisać rażącego naruszenia przepisów prawa, a tym samym brak jest podstaw do orzeczenia nieważności decyzji, w sytuacji, gdy w toku wydania zaskarżonej decyzji dokonano szeregu naruszeń przepisów prawa. Skarga została wywiedziona na podstawie zarzutów tożsamych jak podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności. Uzasadniając podstawy skargi pełnomocnik wskazał, że skarżący w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z 19 marca 2021 r. wypunktował szereg naruszeń prawa, których ten organ się dopuścił. Również SKO rozpoznając odwołanie nie przeprowadziło postępowania wyjaśniającego celem zbadania czy informacja przekazana przez jednostkę policji jest zgodna z rzeczywistym stanem faktycznym. Organ błędnie założył, że art. 102 ust. 1 pkt. 4 i ust. 1 c ustawy o kierujących pojazdami zawiesza obowiązywanie przepisów dotyczących zgromadzenia przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej, uwzględnienia z urzędu słusznego interesu obywateli, swobodnej oceny dowodów oraz konieczności dążenia do prawdy obiektywnej, uznając tym samym, że informacja przekazana przez funkcjonariuszy Policji jest wystarczająca do wydania decyzji. Z tego też powodu całkowicie pominął wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącego, które miały na celu weryfikację kluczowej okoliczności dla wydania decyzji, tj. ustalenie rzeczywistej prędkości, z jaką poruszał się skarżący. Jeżeli natomiast organ odwoławczy nie chciał przeprowadzać postępowania wyjaśniającego to winien przynajmniej zawiesić postępowanie na okres rozpatrzenia sprawy przez sąd powszechny w zakresie odmowy przyjęcia mandatu karnego, tak aby decyzja została wydana na podstawie zweryfikowanych rzetelnie informacji, a nie jedynie na przypuszczeniach. W ocenie pełnomocnika skarżącego pojawienie się w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego, jakim było ustalenie faktycznej prędkości z jaką poruszał się skarżący, obligowało organ do zawieszenia postepowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zważywszy na to, że słuszność podnoszonych przez skarżącego wątpliwości ustalono w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt [...], który potwierdza, że skarżący nie przekroczył prędkości w terenie zabudowanym o ponad 50 km/h, bezprawność działania SKO, zdaniem pełnomocnika skarżącego, nie budzi wątpliwości. W odpowiedzi na skargę, organ w całości podtrzymał stanowisko oraz jego argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024, poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza prawa procesowego i materialnego. Przede wszystkim należy podkreślić, że kontrolowana decyzja podjęta została w trybie postępowania nieważnościowego (art. 156 § 1 k.p.a.), co rodzi poważne konsekwencje wynikające ze specyfiki tegoż postępowania. Otóż organ w trakcie postępowania nieważnościowego ogranicza się do weryfikacji decyzji z punktu widzenia wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i nie podejmuje się merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia materialnej sprawy administracyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 2363/20). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania nieważnościowego było rozstrzygnięcie, czy decyzja SKO w Katowicach z 17 maja 2021 r. dotknięta jest wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. czy została wydana z rażącym naruszeniem prawa jak zarzuca skarżący i czemu przeczy organ. Strona skarżąca twierdzi, że ww. decyzja SKO z 17 maja 2021 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w sytuacji, kiedy kierujący pojazdem kwestionuje fakt popełnienia spornego wykroczenia, orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy nie może być wydane jedynie w oparciu o przekazaną organowi informację Policji. Zatem podjęte przez organ rozstrzygnięcie było sprzeczne z brzmieniem art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, bowiem mimo wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego nie zweryfikował rzeczywistej prędkości z jaką poruszał się skarżący. Sąd w składzie orzekającym nie podziela jednak przedstawionej przez skarżącego argumentacji i postawionych zarzutów. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, z której wynika domniemanie jej legalności. Zasada ta ma zaś fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1570/20 i przywołane w nim orzecznictwo). Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy w tym trybie wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek nieważnościowych. Przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażące naruszenie prawa zachodzi bowiem wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w rażącej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Chodzi tu o sytuację, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa ale o przekroczenie prawa w sposób rzucający się w oczy, jasny i niedwuznaczny. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze tj. skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04). Jak już wyżej wskazano, decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym, podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Oznacza to, że nie każde naruszenie lub uchybienie prawa jest podstawą do zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnej, będącego wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana Pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być ponadto interpretowane w sposób rozszerzający. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić jedynie w sytuacji, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywisty, a sam naruszony przepis nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, ponieważ odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 12 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1475/21; 11 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1339/21). Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2868/14; 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10). Brak któregoś z wymienionych powyżej elementów wyklucza możliwość uznania, że doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa. Jak już wyżej wskazano, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od przyjętej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, która służy realizacji takich wartości jak pewność prawa, zaufanie do państwa, czy ochrona praw nabytych. W związku z tym wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt II OSK 1291/21). Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2697/19). Należy przy tym zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się rozbieżne poglądy w odniesieniu do wykładni podstawy prawnej decyzji SKO z 17 maja 2021 r. tj. art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 1268 ze zm.) w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, a w szczególności w związku ze stosowaniem powyższych przepisów zarysowały się w orzecznictwie dwa przeciwstawne poglądy. Według pierwszego z nich organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami nie jest uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym. Przedmiotowe orzeczenie ma bowiem charakter związany, co oznacza, że na skutek zawiadomienia właściwego organu o naruszeniu przepisu (przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym), starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ administracyjny nie prowadzi własnych ustaleń dotyczących faktu rażącego naruszenia prędkości lecz z woli ustawodawcy opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego. Zgodnie z drugim stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, z przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami wynika obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, ale tylko wtedy jeżeli prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy administracyjnej odpowiada hipotezie tej normy, tj. kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W sytuacji, kiedy kierujący pojazdem kwestionuje fakt popełnienia spornego wykroczenia, orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy nie może być wydane jedynie w oparciu o przekazaną staroście informację Policji. Wobec zarysowanej różnicy poglądów w orzecznictwie sądów administracyjnych - Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 1 lipca 2019 r. podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt I OPS 3/18 stwierdzając, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zmianie k.k. może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Zauważyć należy, że w uchwale NSA z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18 wskazano, że: 1. Podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.) może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym; 2. Prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.). A zatem decyzja organu o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami jest decyzją związaną. Niejednoznaczna treść przepisów, prowadząca w procesie ich wykładni do rozbieżnych rezultatów, nie może być poczytywana za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko SKO jest prawidłowe. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, które Sąd orzekający w sprawie w całości podziela. Organ słusznie uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa skutkującego koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji z 17 maja 2021 r. Późniejsze ustalenia sądu powszechnego zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w K. z 28 października 2022 r. co do prędkości pojazdu z jaką poruszał się skarżący, oparte na opinii biegłego, a nie w oparciu o pomiar policjantów poruszających się radiowozem za samochodem skarżącego, na które powołał się skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie mogły więc odnieść oczekiwanego skutku w tym postępowaniu. Zakończenie postępowania administracyjnego ostateczną decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy może uprawniać stronę do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeżeli później zostanie ustalone, że pomiar prędkości został błędnie dokonany, albowiem wyjdzie na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję. Prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, nie stanowi natomiast zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2021 r., sygn. I OSK 2026/20). Podsumowując, nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego powołanych w skardze, jak również Sąd nie dopatrzył się w sprawie innych naruszeń uzasadniających wniesioną skargę. Ze wskazanych powodów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło