III OSK 108/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-05-14
Skład orzekający: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata podwyższona za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ma charakter sankcyjny i czy organ powinien rozważyć odstąpienie od jej nałożenia na podstawie art. 189f k.p.a. w sytuacji, gdy strona zaprzestała naruszania prawa lub uzyskała pozwolenie po terminie?Ratio decidendi
Opłata podwyższona za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ma charakter sankcyjny i stanowi administracyjną karę pieniężną, do której mają zastosowanie przepisy Działu IVa k.p.a., w tym art. 189f k.p.a. dotyczący odstąpienia od nałożenia kary. Organ powinien rozważyć odstąpienie od nałożenia opłaty, jeśli waga naruszenia jest znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa (np. uzyskała pozwolenie), a czas trwania naruszenia nie był znaczny i nie osiągnięto niedozwolonych korzyści.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego za III kwartał 2020 r. Spółka posiadała pozwolenie wodnoprawne ważne do 30 czerwca 2020 r. Wniosek o nowe pozwolenie złożono 2 marca 2020 r., jednak został on pozostawiony bez rozpoznania z powodu braków formalnych. Kolejny wniosek złożono 13 lipca 2020 r., a nowe pozwolenie wydano 17 grudnia 2020 r. Organ ustalił opłatę podwyższoną, uznając, że w III kwartale 2020 r. pobór odbywał się bez wymaganego pozwolenia. WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki, a NSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz zaskarżoną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Zasądził od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz Zakładu koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakładu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt III SA/Po 424/21 w sprawie ze skargi Zakładu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych za okres III kwartału 2020 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] na rzecz Zakładu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Po 424/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA w Poznaniu" albo "Sąd pierwszej instancji"), po rozpoznaniu skargi Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "strona", "Zakład", "skarżący" albo "skarżący kasacyjnie") na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej: "organ") z dnia 4 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych za okres III kwartału 2020 r., oddalił skargę.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Starosta [...] decyzją z dnia 8 lutego 2011 r. wydaną na podstawie art. 37 pkt 1, art. 122 ust. 1 pkt 1 i art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.), udzielił Zakładowi pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, obejmującego pobór wód podziemnych z ujęcia wód podziemnych na działkach ew. nr [...] i [...] w obrębie [...] w [...] i ustalił termin jego obowiązywania do 30 czerwca 2020 r.
Informacją z dnia 8 grudnia 2020 r. nr 81 ZZ [...], OP/III kwartał/2020 na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), dalej: jako "P.w.", organ ustalił Zakładowi wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne za III kwartał 2020 r. w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w wysokości 60.205 zł. Wysokość opłaty podwyższonej obliczono zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w. w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ustalonej w innej informacji z 8 grudnia 2020 r., w wysokości 12.041 zł.
Zakład wniósł reklamację w związku z przekazaniem mu ww. informacji z dnia 8 grudnia 2020 r. o ustaleniu wysokości opłaty podwyższonej za usługi wodne za III kwartał 2020 r. wskazując, że w dniu 13 marca 2020 r. (a zatem na 3 miesiące przed upływem terminu ważności obowiązującego pozwolenia) złożony został wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód z ww. ujęcia aby zachować ciągłość prowadzenia działalności polegającej na korzystaniu z wód w ramach usług wodnych. Zakład wskazał, że organ umorzył postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem lecz było to działanie nieprawidłowe. Ponadto wskazał m.in., że pobór wód bez pozwolenia wynikał w istocie z faktu przekroczenia przez organ terminu na rozpoznanie złożonego pierwotnie wniosku. Ponadto Zakład podniósł, że ponowił wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego w dniu 13 lipca 2020 r. Podkreślił również, że jest spółką komunalną realizującą zadania w interesie publicznym. Realizowany pobór wiąże się z dostarczaniem wody do podmiotów prywatnych i publicznych na terenie miasta i gminy [...].
Decyzją z dnia 4 stycznia 2021 r. nr [...] organ określił Zakładowi opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych za okres III kwartału 2020 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego w wysokości 60.205 zł. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ wskazał art. 273 ust. 6 w zw. z art. 280 pkt 1 i art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 P.w.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że wniosek o wydanie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na poborze wód podziemnych z przedmiotowego ujęcia wód podziemnych złożono w dniu 2 marca 2020 r. Wniosek, który wpłynął do organu 13 marca 2020 r. posiadał braki formalne, stąd w dniu 2 kwietnia 2020 r. wezwano Zakład do ich usunięcia w terminie siedmiu dni. W związku z nieusunięciem braków formalnych zawiadomieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. wniosek z dnia 2 marca 2020 r. pozostawiono bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Pozostawiając wniosek bez rozpoznania organ pouczył Zakład, że nie zamyka to drogi do załatwienia sprawy i może on w każdym czasie wnieść nowy wniosek w tej sprawie. Ponowny wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na poborze wód podziemnych z przedmiotowego ujęcia wód podziemnych złożono w dniu 13 lipca 2020 r. (data wpływu do organu - 15 lipca 2020 r.). Z kolei decyzją z 17 grudnia 2020 r. organ udzielił Zakładowi pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na poborze wód podziemnych z przedmiotowego ujęcia wód podziemnych z terminem ważności od 17 grudnia 2020 r. do 17 grudnia 2050 r.
W ocenie organu reklamacja nie podlega uznaniu, gdyż w III kwartale 2020 r. strona pobierała wody podziemne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie z dnia 8 lutego 2011 r. wygasło bowiem 30 czerwca 2020 r., jako że pierwszy wniosek z dnia 2 marca 2020 r. o udzielenie pozwolenia pozostawiono bez rozpoznania, natomiast kolejny wniosek z dnia 13 lipca 2020 r. rozpatrzono w dniu 17 grudnia 2020 r., udzielając stosownego pozwolenia. Zakład nie dał tym samym organowi możliwości wydania nowego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego, gdyż powinien był wystąpić o wydanie nowego pozwolenia z odpowiednim wyprzedzeniem i tylko wtedy mógłby uniknąć określenia opłaty podwyższonej, gdyby nie uzyskał nowego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego z uwagi na opieszałość organu w rozpatrzeniu wniosku. W ocenie organu Zakład miał wystarczająco dużo czasu na jego złożenie, aby uniknąć określenia opłaty podwyższonej.
W skardze na powyższą decyzję z dnia 4 stycznia 2021 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Zakład podniósł zarzuty naruszenia:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 280 pkt 1, art. 281, art. 414 ust. 2 P.w. przez ich błędną wykładnię na skutek przyjęcia, że podmiot korzystający z usług wodnych ponosi opłatę podwyższoną bez uwzględnienia okoliczności, które doprowadziły do nieuzyskania pozwolenia wodnoprawnego; w tym kontekście wskazano m. in., że:
a) termin do usunięcia braków wniosku z dnia 2 marca 2020 r. nie biegł do dnia 23 maja 2020 r. (art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych; Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa covidowa";
b) wniosek z dnia 2 marca 2020 r. nie dotyczył nowego pozwolenia wodnoprawnego, lecz pozwolenia, o którym mowa w art. 414 ust. 2 P.w., co oznacza, że pozwolenie z dnia 8 lutego 2011 r. nie wygasło do czasu udzielenia pozwolenia z dnia 17 grudnia 2020 r.;
c) Zakład złożył wniosek z dnia 2 marca 2020 r. na 4 miesiące przed terminem ważności pozwolenia z dnia 8 lutego 2011 r. (do dnia 30 czerwca 2020 r.), stąd nie można uznać, że zaniedbał kwestię uzyskania pozwolenia, co potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II OPS 2/11;
2. art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covidowej przez jego niezastosowanie;
3. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności dotyczących zawinienia organu na skutek jego bezczynności oraz braku winy skarżącego w nieuzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego w terminie i w konsekwencji naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz zaufania polegającej na obciążaniu podmiotu negatywnymi konsekwencjami działania organu administracyjnego, błędnego pouczenia wnioskodawcy, co miało wpływ na wynik sprawy; w tym kontekście wskazano m. in., że:
a) organ pominął umotywowanie wysokości ustalonej opłaty podwyższonej;
b) w zawiadomieniu z dnia 9 czerwca 2020 r. błędnie pouczył skarżącego w zakresie pozostawienia wniosku z dnia 2 marca 2020 r. bez rozpoznania.
Podnosząc powyższe zarzuty Zakład wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie nieważności informacji z dnia 8 grudnia 2020 r. dotyczącej ustalenia opłaty podwyższonej i umorzenie postępowania w przedmiocie jej ustalenia.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.".
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Sąd meriti wskazał, że opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego (art. 280 pkt 1 lit. a P.w.). Wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1 P.w., w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych (art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w.). Pozwolenie wodnoprawne wygasa z kolei, jeżeli upłynął okres, na który było wydane (art. 414 ust. 1 pkt 1 P.w.). Pozwolenie wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3 P.w. nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, na który pozwolenie było wydane, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń (art. 414 ust. 2 P.w.).
W realiach rozpatrywanej sprawy Zakład podnosił, że złożył wniosek (z dnia 2 marca 2020 r.) przed terminem upływu ważności pozwolenia wodnoprawnego z dnia 8 lutego 2011 r. (do dnia 30 czerwca 2020 r.). Zdaniem Sądu meriti nie można się z tym zgodzić, gdyż na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania zawiadomieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OPS 2/13) na pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. przysługuje skarga na bezczynność organu stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Skarżącego nie pouczono o dopuszczalności jej wniesienia - i jej nie wniósł - ale nie ma wpływu na wynik sprawy. Co zatem istotne, w niniejszym postępowaniu Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem badać zgodności z prawem pozostawienia wniosku z dnia 2 marca 2020 r. bez rozpoznania, gdyż wykraczałoby to poza granice sprawy w związku z przysługiwaniem skargi na bezczynność organu w rozpatrzeniu tego wniosku. Należy zatem przyjąć, że zawiadomienie z dnia 9 czerwca 2020 r. o pozostawieniu wniosku z dnia 2 marca 2020 r. bez rozpoznania pozostaje w obrocie prawnym.
Sąd pierwszej instancji wskazał na marginesie, że od dnia 20 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej obowiązuje do odwołania stan epidemii wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Zgodnie z art. 15zzr ustawy covidowej w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Biorąc powyższe pod uwagę doręczenie skarżącemu wezwania z dnia 2 kwietnia 2020 r. nie rozpoczęło biegu terminu do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 2 marca 2020 r. Nastąpiło to dopiero 24 maja 2020 r., gdy art. 15zzr ustawy covidowej uchylono na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) z dniem 16 maja 2020 r. Jak wynika jednak z art. 68 ust. 1 powołanej ustawy, terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzr ustawy covidowej, których bieg nie rozpoczął się, rozpoczynają się po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (to jest od 16 maja 2020 r.), a więc rozpoczynają się od 24 maja 2020 r. W terminie siedmiu dni od 24 maja 2020 r. skarżący nie usunął braków formalnych wniosku z dnia 2 marca 2020 r., stąd zawiadomieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. pozostawiono ten wniosek bez rozpoznania. Jako że wniosek z dnia 2 marca 2020 r. pozostawiono bez rozpoznania, nie ma znaczenia, czy był on wnioskiem, o którym mowa w art. 414 ust. 2 P.w.
Sąd meriti podniósł, że ponowny wniosek skarżący złożył w dniu 13 lipca 2020 r., już po upływie ważności pozwolenia wodnoprawnego z dnia 8 lutego 2011 r., obowiązującego do 30 czerwca 2020 r. Nie było to usunięcie braków formalnych wniosku z dnia 2 marca 2020 r., lecz nowy wniosek, stąd nie miał w sprawie zastosowania art. 15zzzzzn² ustawy covidowej nakazujący organowi zawiadomienie strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie dodatkowego 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Składając wniosek z dnia 13 lipca 2020 r. skarżący nie uchybił bowiem żadnemu terminowi. Strona nie była związana żadnym przewidzianym przez przepisy prawa administracyjnego terminem do dokonania przez nią czynności kształtujących jej prawa i obowiązki. Termin tego rodzaju powinien mieć bowiem określony przepisem prawa administracyjnego zarówno początek biegu, jak i jego koniec.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący nie był nadto zobligowany do wystąpienia o nowe pozwolenie wodnoprawne. Przepisy nie tylko go do tego nie zobowiązywały, ale też - w związku z nieistnieniem terminu na złożenie wniosku o nowe pozwolenie wodnoprawne - nie było początku ani końca jego biegu. Skutkuje to uznaniem, że poprzednie pozwolenie wodnoprawne wygasło 30 czerwca 2020 r. i w związku z tym w okresie objętym zaskarżoną decyzją (III kwartał 2020 r.) skarżący nie miał stosownego pozwolenia wodnoprawnego, jako że nowe pozwolenie wydano 17 grudnia 2020 r. Skarżący złożył zatem wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, ale uczynił to dopiero 13 lipca 2020 r. Wniosek ten wpłynął do organu 15 lipca 2020 r., już po wygaśnięciu poprzedniego pozwolenia - 30 czerwca 2020 r. Organ nie miał zatem możliwości wydania nowego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego, a przy tym wnioskodawca nie podał żadnych informacji mogących stanowić - w świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II OPS 2/11 - okoliczność wyłączającą możliwość określenia opłaty podwyższonej. Uchwała ta nie wiąże co prawda Sądu pierwszej instancji orzekającego w niniejszej sprawie, ale argumenty zawarte w jej tezie i uzasadnieniu mogą znaleźć analogiczne zastosowanie w argumentacji w niniejszej sprawie. W tezie tej uchwały wskazano, że w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. Niemniej jednak, w uzasadnieniu uchwały zwrócono uwagę, że wnioskodawca powinien złożyć wniosek o wydanie nowego pozwolenia przed upływem ważności dotychczasowego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Jak już wyżej wskazano, wniosek wpłynął do organu 15 lipca 2020 r., czyli już po wygaśnięciu poprzedniego pozwolenia, nie dając organowi żadnej możliwości na wydanie nowego pozwolenia na okres bezpośrednio następujący po wygaśnięciu poprzedniego. Skarżący nie powołał przy tym żadnych racjonalnych argumentów uzasadniających tak późne złożenie wniosku o nowe pozwolenie. Jako że nowe pozwolenie wodnoprawne skarżący uzyskał dopiero 17 grudnia 2020 r., organ prawidłowo przyjął, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją (III kwartał 2020 r.) skarżący korzystał z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, co uzasadniało określenie opłaty podwyższonej (art. 280 pkt 1 P.w.). Brak uzasadnienia w zaskarżonej decyzji wysokości tej opłaty nie ma przy tym znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż ustalono ją w prawidłowej wysokości. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie naruszono tym samym wskazanych w zarzutach skargi przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania.
Skargę kasacyjną od opisanego wyroku WSA w Poznaniu wywiódł Zakład zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie Zakład zarzucił:
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 280 pkt 1, art. 281, art. 414 ust. 2 P.w., poprzez jego błędną wykładnię na skutek przyjęcia, że podmiot korzystający z usług wodnych ponosi opłatę podwyższoną bez uwzględnienia okoliczności, które doprowadziły do nieuzyskania pozwolenia wodnoprawnego;
naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6, 6a, 7, 8, 9 i 77 § 1 k.p.a. - przez nieuwzględnienie w sprawie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na jej wynik, a w szczególności dotyczących zawinienia organu administracyjnego na skutek jego bezczynności oraz braku winy ze strony skarżącego w tym, że nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego w terminie i w konsekwencji naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej, oraz zaufania polegającej na obciążaniu podmiotu negatywnymi konsekwencjami działania organu administracyjnego, błędnego pouczenia Wnioskodawcy, co miało także wpływ na wynik sprawy;
naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez uznanie iż zaskarżana decyzja nie powinna zostać uchylona pomimo zasadniczych braków w jej uzasadnieniu;
naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia w zakresie zarzutów poczynionych przez skarżącego w zakresie naruszenia przez organ wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 6, 6a, 7, 8, 9 i 77 § 1 k.p.a.;
naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., poprzez uznanie braku wpływu błędnego pouczenia o możliwości zaskarżenia czynności organu polegającej na pozostawieniu bez rozpoznania wniosku z dnia 2 marca 2020 r., na przedmiotową sprawę, w sytuacji gdy brak prawidłowego pouczenia powinien mieć, wpływ na wydanie decyzji w przedmiocie opłaty podwyższonej przez organ;
- ewentualnie -
6) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uznania, iż istnieją przesłanki do przynajmniej częściowego uchylenia przedmiotowej decyzji, gdyż po złożeniu wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, organ za okres który biegł po tym terminie nie powinien naliczać już opłaty podwyższonej za korzystanie w wód bez pozwolenia wodnoprawnego, co Sąd pierwszej instancji powinien zrobić z urzędu, gdyż jest zobowiązany do rozstrzygania w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podnosząc powyższe zarzuty Zakład wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji organu. Ponadto skarżący kasacyjnie Zakład wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie wobec uznania części jej zarzutów za zasadne.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Nie zachodzi również żadna z przesłanek odrzucenia skargi albo umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wymaga odnotowania, że skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. Jeżeli w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, to co do zasady w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty zrelatywizowane do przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod hipotezę stosowanej normy prawa materialnego. Ta zasada nie ma jednak bezwzględnego charakteru (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2024 r.; sygn. akt III OSK 6009/21).
W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego i zarzuty naruszenia przepisów postępowania są ze sobą w określony sposób powiązane. Swoistą matrycą podniesionych zarzutów w warstwie opisowej jest zarzut nieuwzględnienia jak i nierozpatrzenia wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na jej wynik, a w szczególności dotyczących zawinienia organu administracyjnego na skutek jego bezczynności oraz braku winy ze strony skarżącego kasacyjnie w tym, że nie uzyskał kolejnego pozwolenia wodnoprawnego w terminie.
Mając na uwadze treść zarzutów kasacyjnych opisanych w pkt 1 – 4 petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną uznał, że możliwe jest odniesienie się do nich w sposób łączny.
W pierwszej kolejności wymaga wskazania, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji (4 stycznia 2021 r.) opłata podwyższona za korzystanie z usług wodnych polegających za poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego wymierzana była w oparciu o art. 280 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 281 ust. 1 ustawy - Prawo wodne.
Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 280 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo wodne opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Z kolei zgodnie z art. 281 ust. 1 ustawy – Prawo wodne wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1 tej ustawy, w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych.
Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający wniesioną skargę kasacyjną podziela zapatrywanie, że opłata podwyższona wymierzana na podstawie przepisów ustawy - Prawo wodne ma sankcyjny charakter administracyjnej kary pieniężnej. Tego rodzaju charakter opłat podwyższonych nie jest kwestionowany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. w tej materii m.in. uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1998 r.; sygn. akt OPS 13/98; publ. ONSA 1999; nr 2, poz. 46 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r.; sygn. akt III OSK 1524/21) jak i w doktrynie prawa (zob. m.in.: A. Wróbel, Komentarz do art. 189b k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX/el. 2025). Podkreślenia przy tym wymaga, że administracyjne kary pieniężne są określane odmiennie w różnych aktach prawnych i dostrzegając to zróżnicowanie ustawodawca w art. 189b k.p.a. zdefiniował pojęcie administracyjnej kary pieniężnej, do której zastosowanie mogą mieć przepisy działu IVa k.p.a. Przez administracyjną karę pieniężną rozumie się - zgodnie ze wskazaną regulacją - określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.
Przedmiotowa opłata podwyższona niewątpliwie wypełnia wskazane wyżej przesłanki, a zatem Dział IVa k.p.a. ma do niej zastosowanie w określonym tam zakresie. Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Podkreślenia jednakże wymaga wskazanie, że zgodnie z art. 300 ust. 1 ustawy – Prawo wodne do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Z uwagi na wskazaną regulację konieczne jest określenie znaczenia prawnego art. 300 ustawy - Prawo wodne dla możliwości stosowania przepisów Działu IVa k.p.a. Norma z art. 300 ust. 1 ustawy - Prawo wodne odsyła do odpowiedniego stosowania działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. Niemniej dalsze jednostki redakcyjne tego przepisu w sposób szczegółowy określają kwestie regulowane właśnie w dziale III ustawy - Ordynacja podatkowa (zob. m.in. art. 300 ust. 3 – 6 ustawy – Prawo wodne). Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej regulacje uznać należy, że ustawodawca wprowadzając Dział IVa k.p.a. przewidział konstrukcję prawną, zgodnie z którą przepisy tego działu mają zastosowanie do wszystkich, zdefiniowanych wyżej administracyjnych kar pieniężnych, o ile brak jest konkretnych regulacji w przepisach odrębnych. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wskazał, jakie kwestie muszą zostać uregulowane w przepisach odrębnych, żeby wyłączone zostało stosowanie Działu IVa k.p.a. Wynika to ze wskazanego art. 189a § 2 k.p.a. Jeżeli zatem jedna z kwestii, do których odnosi się art. 189a § 2 k.p.a. została uregulowana w przepisach odrębnych zastosowanie regulacji zawartych w Dziale IVa k.p.a. jest wyłączone.
Norma z art. 300 ust. 1 ustawy - Prawo wodne odsyła - jak wskazano powyżej - do odpowiedniego stosowania działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. Dział III Ordynacji podatkowej nie reguluje przesłanek wymierzenia zobowiązania podatkowego (lub odpowiednio administracyjnej kary pieniężnej) oraz dyrektyw jej wymierzenia. W Dziale III ustawy - Ordynacja podatkowa nie ma nadto konstrukcji odpowiadającej odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (zob. w tej materii uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r. (sygn. akt III OPS 1/21; publ. ONSAiWSA 2022; nr 5, poz. 63). W powyższym znaczeniu odesłanie do Działu III ustawy - Ordynacja podatkowa nie wyłącza stosowania przepisów Działu IVa k.p.a. dotyczących wymiaru administracyjnej kary pieniężnej do przedmiotowej opłaty podwyższonej. Wyłączenie to, w kwestii zasad wymiaru opłaty, wynika natomiast bezpośrednio z przepisów ustawy - Prawo wodne. Zasady wymiaru opłaty podwyższonej zostały bowiem wprost wskazane w art. 281 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo wodne i opłatę tę ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Jak zasadnie podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wskazanego powyżej wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r. (sygn. akt III OSK 1524/21) brak jest podstaw do stosowania w takim wypadku dyrektyw wymierzania administracyjnej kary pieniężnej z art. 189d pkt 2 i 4 k.p.a., ponieważ te mogą mieć zastosowanie w sytuacji, w której administracyjna kara pieniężna jest ustawowo określana w formie tzw. "widełek", a więc w której organ ma możliwość ustalenia administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości w ustawowo unormowanym zakresie.
Należy w tym miejscu wskazać, że w przepisach ustawy - Prawo wodne nie unormowano odstąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej. Mając na uwadze charakter stosowanego środka, a nie jego nazwę uznać należy, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 280 ustawy - Prawo wodne terminem "opłata podwyższona" zamiast "administracyjna kara pieniężna" nie powinno a limine wyłączać możliwości zastosowania do tych opłat instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej przewidzianej w art. 189f k.p.a. Należy bowiem przyjąć, że opłaty podwyższone przewidziane w art. 280 ustawy - Prawo wodne mieszczą się w definicji legalnej pojęcia "administracyjna kara pieniężna" z art. 189b k.p.a. (por. G. Rząsa, Zasada "zanieczyszczający płaci" i jej zastosowanie w sądowej wykładni przepisów prawa wodnego, ZNSA 2023/1, s. 37 - 38). W związku z tym w przypadku opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego organ każdorazowo winien rozważyć możliwość zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Powyższy kierunek wykładni wskazanych wyżej regulacji potwierdza nowelizacja ustawy - Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. dokonana przepisami ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. z 2023 r. poz. 1963). Ustawa ta z dniem 1 stycznia 2024 r. (zob. art. 27 pkt 1 tej ustawy) wprost rozszerzyła katalog naruszeń przepisów ustawy - Prawo wodne podlegających administracyjnym karom pieniężnym (nowo dodany art. 472aa), wśród których uwzględnione jest wprost dokonywanie poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego - gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (art. 472aa ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1). Karę taką, w drodze decyzji, wymierza właściwy organ Wód Polskich. Ustawodawca w art. 472c ust. 3 ustawy – Prawo wodne zawarł jednocześnie odesłanie, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 472a ust. 1, art. 472aa ust. 1 i art. 472b ust. 1, stosuje się przepisy działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Jednocześnie uchylone zostały dotychczasowe przepisy art. 280 pkt 1 i art. 281 ustawy – Prawo wodne, na podstawie których pobór wód podziemnych lub powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego podlegały opłacie podwyższonej (zob. art. 13 pkt 21 oraz 22 ustawy nowelizującej).
Mając na uwadze powyższe zapatrywania zwrócić należy uwagę, że organ zobligowany treścią art. 7 k.p.a. do stania na straży praworządności jak i podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak i do rozpatrzenia - na mocy art. 77 § 1 k.p.a. - całego materiału dowodowego, ww. kwestii w ogóle nie analizował, czego wyrazem jest treść uzasadnienia wydanej decyzji (sporządzona z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.). Organ wydając zaskarżoną decyzję skoncentrował się bowiem przede wszystkim na przebiegu postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego i nie rozważył w ogóle wszystkich istotnych okoliczności determinujących możliwość odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej przewidzianej w art. 189f k.p.a. Ponadto organ nie uwzględnił i nie ocenił pod kątem przesłanek art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. również tego, że skarżący kasacyjnie Zakład w okresie do dnia 30 czerwca 2020 r. posiadał pozwolenie wodnoprawne na pobór wód. Uzyskał też kolejne w dniu 17 grudnia 2020 r. i to na okres 30 lat. Skoro zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżący kasacyjnie Zakład posiadał już pozwolenie wodnoprawne na pobór wód z ujęcia przedstawionego we wstępnej części niniejszego uzasadnienia, w sprawie ziściła się przesłanka zaprzestania naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W świetle powyższych okoliczności uznać nadto należy, ze czas trwania naruszenia nie był znaczny, a skarżący kasacyjnie Zakład nie osiągnął też z tego tytułu żadnych niedozwolonych korzyści. Co zaś istotne, oceny wagi i okoliczności naruszenia prawa należy dokonywać przez pryzmat takich dóbr jak "potrzeba ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia" (art. 189d pkt 1 k.p.a.). To zaś w opisanym wyżej stanie faktycznym sprawy prowadzić może do wniosku, że istniały uzasadnione przesłanki odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej - opłaty podwyższonej na skarżący kasacyjnie Zakład.
W pełni racjonalne jest bowiem w realiach rozpatrywanej sprawy uwzględnienie okoliczności związanych z charakterem działalności prowadzonej przez skarżący kasacyjnie Zakład, potencjalnych negatywnych skutków związanych z zaprzestaniem poboru wody jak i faktem ubiegania się o wydanie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego. Zupełnie odmiennie należy bowiem oceniać sytuację, w której określony podmiot rozpoczyna nową działalność wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego - bez jego uzyskania, a odmiennie sytuację, w której dany podmiot działalność wymagającą pozwolenia wodnoprawnego prowadzi od kilkudziesięciu co najmniej lat, a jedynie kontynuuje ją bez pozwolenia przez określony czas, dlatego, że oczekuje na wydanie nowej decyzji w tym zakresie. W tego typu sytuacjach należy oprzeć się na dyrektywach o charakterze systemowym rozpatrując przyczyny braku nowego pozwolenia (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. (sygn. akt II OPS 2/11; publ. ONSAiWSA 2012; nr 2, poz. 22).
W związku z powyższymi zapatrywaniami zarzuty kasacyjne opisane w pkt 1 – 4 i częściowo w pkt 6 petitum skargi kasacyjnej (w kontekście naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a.) uznać należało za zasadne. Skoro bowiem organ dopuścił się naruszenia określonych przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.) zastosowanie przepisu prawa materialnego, to jest art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne było przedwczesne. Z kolei Sąd pierwszej instancji nie dostrzegając ww. naruszeń (a które to naruszenia winien dostrzec z uwagi na treść art. 134 § 1 P.p.s.a.) w sposób nieprawidłowy oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Finalnie należy wskazać, że nie mogły osiągnąć zamierzonego skutku zarzuty kasacyjne z pkt 2 i pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, które odwołują się do naruszenia "art. 6a k.p.a." (gdyż k.p.a. takiej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego nie zawiera), zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej nawiązujący do naruszenia art. 414 ust. 2 P.w. jak i zarzut opisany w pkt 6 petitum skargi kasacyjnej, w zakresie w jakim zarzucono Sądowi pierwszej instancji "nieuchylenie decyzji w części dotyczącej ustalenia opłaty podwyższonej za okres po złożeniu wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego". Z art. 281 ust. 3 P.w. wynika bowiem, że ustalając wysokość opłaty podwyższonej, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał.
Za niezasadny należy również poczytać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., który to przepis określa obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku wydawanego przez sąd pierwszej instancji. Z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest bowiem zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Przykładowo, pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego. W realiach rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji poddał analizie zarzuty natury procesowej uznając finalnie (w sposób ogólny), że podnoszone naruszenia przepisów proceduralnych nie miały miejsca. Okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny nie uznaje zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie oznacza jednak akceptacji dla stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie dokonanej przez ten Sąd oceny prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że z przedstawionych powyżej powodów zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji winien podlegać uchyleniu. Jednocześnie wobec tego, że istotę rozpatrywanej sprawy należało uznać za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. rozpoznał skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji (pkt 1 sentencji wyroku).
W dalszym toku postępowania organ orzekający zobligowany będzie uwzględnić przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną (art. 153 w zw. z art. 193 P.p.s.a.).
O kosztach postępowania za obydwie instancje orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a, art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a. i art 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). Na sumę zasądzonych kosztów składają się: wpis od skargi, opłata kancelaryjna za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji, wpis od skargi kasacyjnej, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego kasacyjnie Zakładu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej jak i za udział w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło