I SAB/Sz 25/23
WyrokWSA w Szczecinie2024-01-18
Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Jolanta Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jeśli tak, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, ponieważ błędnie uznał żądane dokumenty (protokoły z wyjaśnień świadków) za niebędące informacją publiczną i nie udostępnił ich ani nie wydał decyzji odmownej. Stwierdzono jednak, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a wniosek o ukaranie organu grzywną oddalono.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła skargę na bezczynność Dyrektora Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych (ZBiLK) w S. w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Wniosek dotyczył protokołów z wyjaśnień świadków, które stanowiły podstawę odmowy wstąpienia skarżącej w stosunek najmu po zmarłej matce. Organ odmówił udostępnienia dokumentów, uznając je za wewnętrzne i zawierające dane osób trzecich. Skarżąca argumentowała, że organ wykonuje zadania publiczne i powinien udostępnić informacje, nawet jeśli dotyczą one indywidualnej sprawy. Sąd rozpoznał sprawę ze skargi na bezczynność organu.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono bezczynność Dyrektora Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. w załatwieniu wniosku skarżącej. 2. Zobowiązano Dyrektora ZBiLK do załatwienia wniosku w terminie 7 dni. 3. Oddalono skargę w pozostałym zakresie. 4. Zasądzono od Dyrektora ZBiLK na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E.F. na bezczynność Dyrektora Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej E. F. z dnia 19 września 2023 r., oraz że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Dyrektora Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. do załatwienia wniosku skarżącej E.F. z dnia 19 września 2023 r., w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Dyrektora Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. na rzecz skarżącej E.F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
E. F. (dalej: "Skarżąca") pismem z 12 października 2023 r. złożyła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Dyrektora Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. (dalej: "Dyrektor ZBILK" lub "Organ") w sprawie rozpatrzenia
jej wniosku z 19 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o:
1) zobowiązanie Organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie
z wnioskiem w terminie 7 dni od dnia doręczenia podmiotowi zobowiązanemu rozstrzygnięcia Sądu,
2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) wymierzenie podmiotowi zobowiązanemu grzywny w wysokości wynikającej
z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że wnioskiem z 3 lipca 2023 r. zwróciła
się do ZBiLK o uregulowanie stanu prawnego lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S., którego najemcą była zmarła 4 czerwca 2023 r. J. S., matka Skarżącej.
Pismem z 4 września 2023 r. ZBiLK powiadomił Skarżącą o odmowie uwzględnienia jej wniosku i uznaniu, że nie wstąpiła ona w stosunek najmu po swojej zmarłej matce. W uzasadnieniu pisma podano, że Skarżąca nie zamieszkiwała stale
z najemcą do chwili jej śmierci. Wyjaśniono, że okoliczność tę ustalono na podstawie protokołów z wyjaśnień świadków, mieszkańców budynku nr [...] przy ul. [...], których treści nie przedstawiono Skarżącej.
W odpowiedzi na powyższe pismo, Skarżąca, pismem z 19 września 2023 r., zwróciła się do Organu na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie
do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j.; dalej: "u.d.i.p.") o udostępnienie dokumentów wytworzonych przez ZBILK w związku ze sprawą umowy najmu lokalu mieszkalnego
przy ul. [...] w S., w szczególności protokołów zeznań świadków, mieszkańców budynku nr [...] przy ul. [...], do których to dokumentów odwołano
się w piśmie wystosowanym do Skarżącej. Skarżąca, w uzasadnieniu ww. wniosku wskazała, że ZBILK wyjaśnił w tym piśmie, iż zeznania świadków stanowiły podstawę ustalenia, iż Skarżąca nie zamieszkiwała stale ze zmarłym najemcą (matką),
w konsekwencji czego Skarżąca nie wstąpiła w stosunek najmu po jej śmierci.
Organ w piśmie z 28 września 2023 r., w odpowiedzi na ww. wniosek Skarżącej
z 19 września 2023 r., poinformował Skarżącą, że zawarcie umowy najmu komunalnego lokalu mieszkalnego, jak i przypadki bezumownego korzystania z lokali, oceniane
są z punktu widzenia przepisów Kodeksu cywilnego i nie podlegają regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. ZBILK dokonując ustaleń korzysta z pełnej swobody podejmowanych czynności nie będąc ograniczony, ani zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego; jego działania nie mogą jedynie naruszać praw innych osób wynikających czy to z ochrony dóbr osobistych
czy konkretnego stosunku prawnego. Przy ocenie tych działań nie są wszczynane odrębne postępowania lecz podejmowane czynności ustalające, które mogą prowadzić jedynie do złożenia określonych oświadczeń woli na gruncie prawa cywilnego,
w odniesieniu do lokali mieszkalnych ze szczególnym uwzględnieniem obowiązującego prawa miejscowego i ustawy o ochronie praw lokatorów.
W ocenie Organu, dokumenty z podjętych czynności wyjaśniających nie stanowią informacji publicznej, a ponadto zawierają dane osób trzecich i z mocy art. 5 ust. 2 u.d.i.p. zasługują na ochronę prywatności osób fizycznych. Oznacza to, że do protokołów
z wysłuchania innych osób, zwłaszcza osoba zainteresowana wynikiem kontroli,
nie może mieć dostępu.
Dalej Organ, powołując się na art. 6 ust. 1 oraz ust. 2 u.d.i.p., stwierdził,
że protokoły z wysłuchań osób trzecich, zawierających podawane przez nich informacje
i dane osobowe, nie podlegają ujawnieniu jako informacja publiczna.
Skarżąca w uzasadnieniu przedstawionych wyżej zarzutów skargi wyjaśniła,
że zobowiązanie do udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione ani od tego, czy dany podmiot podejmuje czynności na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego (załatwia sprawy administracyjne w drodze decyzji), ani też czy jest organem administracji publicznej. Skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podniosła, że Organ wykonuje zadania publiczne i dysponuje informacjami o sprawach publicznych, więc zobowiązany jest do ich udostępniania
na zasadach wynikających z przepisów ustawy o udostępnianiu informacji publicznej.
Nadto wskazała, że Organ nie gospodaruje własnym - prywatnym mieniem. Przedmiotem działalności ZBiLK jest bowiem gospodarowanie nieruchomościami, stanowiącymi własność Gminy Miasto S., czyli wspólnoty samorządowej,
czyli mieszkańców gminy (tj. Miasta S.). Mieszkańcy gminy są stronami umów najmu lokali komunalnych. Nie ma żadnego uzasadnienia, żeby decydujące dowody,
na podstawie których podejmowane są decyzje tak znaczące dla lokatorów - skutkujące pozbawieniem prawa do zamieszkiwania w lokalu i obowiązkiem opuszczenia lokalu
- pozostawały dla zainteresowanej osoby nieznane.
Dodatkowo Skarżąca zwróciła uwagę, że udostępnienie zawnioskowanych informacji wcale nie musi oznaczać ujawnienia personaliów świadków. We wniosku
o udostępnienie informacji publicznej Skarżąca zaakcentowała treść protokołów wyjaśnień - chciałaby wiedzieć, jakie zarzuty jej postawiono. Personalia tych osób
są sprawą drugorzędną. Organ mógł zrealizować wniosek w sposób, który nie narazi świadków na ujawnienie ich danych.
Ponadto, powołując przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p., Skarżąca wskazała,
że udostępnienie informacji publicznej następuje bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jak uznała Skarżąca - wniosek został złożony 19 września 2023 r. zaś pismo Organu z 28 września 2023 r. nie jest formalnie decyzją o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania, dlatego Organ od 4 października 2023 r. pozostaje w zwłoce.
Skarżąca dołączyła do skargi kopie: wniosku z 19 września 2023 r. i odpowiedzi Organu z 28 września 2023 r.
Organ, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości.
Wyjaśnił, że odmowa udostępnienia przedmiotowych protokołów była uzasadniona uznaniem Organu, że przedmiotowe protokoły są dokumentami wewnętrznymi, niestanowiącymi informacji publicznej. W jego ocenie, przeprowadzany
z sąsiadami zmarłego najemcy "nieformalny wywiad" nie ma "formy urzędowej".
Z wywiadu sporządza się protokół, mający jedynie charakter wewnętrzny, polegający
na gromadzeniu niezbędnych informacji i będący wyłącznie fragmentem przygotowań
do ustalenia przez ZBILK, czy z okoliczności faktycznych wynika, że dana osoba wstąpiła w najem po śmierci najemcy, a ustalenie to nie przybiera formy decyzji, lecz wyłącznie poinformowania zainteresowanej osoby o dokonanej przez ZBiLK ocenie stanu faktycznego. Brak akceptacji przez osobę zainteresowaną wyniku tych ustaleń, skutkuje koniecznością rozstrzygnięcia spornych okoliczności przez sąd powszechny
w drodze postępowania cywilnego. Utworzony w ramach wewnętrznych regulacji ZBiLK "protokół wyjaśnień świadków" dotyczący konkretnego stosunku cywilnoprawnego, którego stroną jest Gmina Miasto S. - ZBILK, nie jest kierowany do podmiotów zewnętrznych, nie ma charakteru urzędowego, w związku z czym, zdaniem Organu,
nie stanowi on informacji publicznej. Na poparcie swojego stanowiska Organ powołał
się na orzecznictwo sądów administracyjnych.
Dalej Organ podniósł, że nawet gdyby Sąd przyjął, iż przedmiotowe dokumenty mają charakter informacji publicznej, to w omawianym stanie faktycznym nie występuje przesłanka obiektywnego interesu publicznego gdyż wskazane informacje odnoszą
się do konkretnej sprawy indywidualnej osoby, w dodatku samej osoby wnioskującej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Organ wskazał, że wniosek
na podstawie u.d.i.p. nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie i już na tej podstawie podlega on odrzuceniu. Pisma składane w indywidualnych sprawach przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej. Ich przedmiotem nie jest problem, czy kwestia, która ma znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli, czy też jest istotna dla funkcjonowania organów państwa.
Organ wskazał dalej w odpowiedzi na skargę, że żądane przez Skarżącą
tzw. "protokoły wyjaśnień" stanowią dowód w ewentualnej sprawie cywilnej z powództwa Skarżącej przeciwko Gminie Miasto S. o ustalenie wstąpienia w najem lokalu
po zgonie dotychczasowego najemcy. Wobec tego mogą podlegać ujawnieniu
w postępowaniu cywilnym zgodnie z przepisami k.p.c., a zatem, nie mogą być udostępnione w trybie u.d.i.p., co wprost wynika z art. 1 ust. 2 u.d.i.p.. Przepis ten stanowi bowiem, iż przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga na bezczynność organu w sprawie wniosku Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej jest uzasadniona.
Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634
t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), jako że jej przedmiotem była bezczynność organu.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność
lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a., jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. stanowi z kolei, że Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu grzywny
w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przechodząc do oceny skargi wyjaśnić należy, że skuteczne złożenie wniosku
o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest - w pierwszej kolejności – ocenić charakter żądanej informacji
pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.,
a następnie – w zależności od wyników tej oceny – w razie uznania żądanej informacji
za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak
niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych
z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), lub w tym terminie wydać
na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia,
bądź też – w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub, że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczą bezczynności organu. Stąd aktualny jest wypowiadany w orzecznictwie sądowym pogląd, że warunkiem wykluczenia zarzutu bezczynności na gruncie ustawy o dostępie
do informacji publicznej jest to, aby stosowne działanie podmiotu zobowiązanego podjęte było - w wymaganych przepisami tej ustawy – terminie i formie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej: WSA/ w Warszawie z 26 lipca 2022 r.,
II SAB/Wa 51/22).
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała zatem miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób
lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W sprawie o dostęp do informacji publicznej bezczynność może mieć miejsce również wtedy, gdy powstaje spór co do charakteru żądanych informacji. Sąd, rozpoznając skargę na bezczynność, dokonuje oceny czy prawidłowo uznano, że żądana informacja
nie ma charakteru informacji publicznej.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy na dzień wniesienia skargi organ zobowiązany pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącej, złożonego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie sformułowanego żądania, tj. udostępnienia dokumentów wytworzonych przez ZBILK
w S. w związku ze sprawą umowy najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S. , tj. protokołów z wyjaśnień świadków, mieszkańców budynku numer [...] przy ul. [...], do których to dokumentów odwołano się w piśmie wystosowanym
do Skarżącej.
Sąd stwierdził, że udzielona Skarżącej odpowiedź organu, zawarta w piśmie
z 28 września 2023 r. jest wewnętrznie sprzeczna. Organ stwierdził bowiem
w ww. piśmie, że sporządzone przez organ "dokumenty z podjętych czynności wyjaśniających nie stanowią informacji publicznej", po czym dodał, że dokumenty
te "zawierają dane osób trzecich i z mocy art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902) zasługują na ochronę prywatności osób fizycznych. Oznacza to, że do protokołów z wysłuchania innych osób, zwłaszcza osoba zainteresowana wynikiem kontroli, nie może mieć dostępu"."
Wyjaśnić należy, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1
ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja
o sprawach publicznych. Jego doprecyzowanie zawarto w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym.
I tak, udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych
i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.). Informacją publiczną
jest również informacja o danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, treść wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a
i c u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw
i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustanawia prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Na podstawie wskazanych wyżej przepisów przyjąć należy, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone.
Za informację publiczną uznaje się m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne bądź funkcje publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i te, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet, gdy nie pochodzą bezpośrednio od nich. W doktrynie wyrażany jest ponadto trafny pogląd, że informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Przy czym pojęcie "dokumentu" trzeba rozumieć w szerokim tego słowa znaczeniu prawa do informacji publicznej. Na potrzeby konstytucyjnego prawa do informacji publicznej za "dokument"
w ogólności należy uznać każdą informację o działalności władzy publicznej
lub o sprawach publicznych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z 21 grudnia 2021 r., II SAB/Op 103/21; dostępny w CBOSA).
Odnosząc się do argumentacji Organu zawartej w odpowiedzi na skargę, odwołującej się do kwalifikowania wytworzonych przez Organ dokumentów objętych wnioskiem Skarżącej jako dokumentów wewnętrznych organu, wskazać należy,
że istotnie, w orzecznictwie przyjmuje się, iż z szerokiego zakresu przedmiotowego informacji publicznej wyłączeniu podlegają treści zawarte w dokumentach wewnętrznych, rozumiane jako informacje o charakterze roboczym (zapiski, notatki), które zostały utrwalone w formie tradycyjnej lub elektronicznej i stanowią pewien proces myślowy, proces rozważań, etap wypracowywania finalnej koncepcji, przyjęcia ostatecznego stanowiska przez pojedynczego pracownika lub zespół. Dokumenty takie służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk. Nie są jednak wyrazem stanowiska organu, wobec czego nie stanowią informacji publicznej. Przypomnieć jednak należy, że zarówno doktryna jak i orzecznictwo uznają, że "dokumentami wewnętrznymi" są "dokumenty, które nie są skierowane do podmiotów zewnętrznych. Dokument taki może służyć wymianie informacji między pracownikami danego podmiotu, może określać zasady ich działania w określonych sytuacjach, może też być fragmentem przygotowań do powstania aktu będącego formą działalności danego podmiotu" (wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10, E. Jarzęcka -Siwik, Dostęp do informacji publicznej, Kontrola Państwowa nr 1 rok 2002. s. 29). Uznać zatem należy, że dokument wewnętrzny charakteryzuje się dwoma jednocześnie występującymi elementami: 1) jest dokumentem urzędowym, a więc posiada cechy, o których mowa
w art. 6 ust. 2 u.d.i.p.; 2) został wytworzony tylko na potrzeby działalności podmiotu, który go wytworzył i nie przedstawia jego stanowiska na zewnątrz (wyrok NSA
z 17 października 2023 r., III OSK 1559/22).
Poza sporem pozostaje, że Dyrektor ZBILK jest podmiotem reprezentującym jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., m.in. w zakresie: zarządzania nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu mieszkaniowego Gminy Miasto S. oraz komunalnymi lokalami użytkowymi
i garażami, a w szczególności wynikających z Uchwały nr [...] Rady Miasta S. z dnia 26 listopada 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali
oraz pomieszczeń tymczasowych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasto S., dokonywania czynności wynikających z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, [...], ze zm. (por. pełnomocnictwo z 30 stycznia 2023 r.
nr [...] udzielone Dyrektorowi ZBILK przez Prezydenta Miasta S. – k. 30 i n. akt sprawy), obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
W zaistniałym sporze Sąd przyznał rację Skarżącej, że żądane informacje mają charakter publiczny.
W ocenie Sądu, Dyrektor ZBILK w S. jako podmiot reprezentujący jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego, zobowiązany jest do udostępnienia informacji publicznych, w tym tych, które były przedmiotem wniosku Skarżącej. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że informacja, której udostępnienia żądała Skarżąca,
ze względu na jej przedmiot – gospodarowanie gminnym zasobem mieszkaniowym – jest informacją publiczną.
Sąd nie podziela przy tym stanowiska Organu, iż sporna informacja zawarta była w dokumentach wewnętrznych organu. Bez żadnych wątpliwości stwierdzić bowiem należy, że sporządzone dokumenty odnoszą bezpośredni skutek wobec osób trzecich,
w zakresie gospodarowania gminnym zasobem mieszkaniowym.
Sąd nie podziela też poglądu organu co do tego, że informacja ta nie miała waloru "informacji o sprawach publicznych" z racji odnoszenia się li tylko do interesu indywidulanego – prywatnego interesu wnioskodawcy, wobec starania się uzyskania informacji w swojej własnej indywidualnej sprawie, jak argumentował Organ. Żądana przez Skarżącą informacja dotyczy sfery faktów, jest wytwarzana w ramach działalności organu władzy publicznej i zawiera informację o sposobie realizowania przez ten organ nałożonych nań zadań publicznych. Stanowi zatem informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Ponadto Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie,
iż z treści u.d.i.p. nie wynika, aby cel prywatny stanowił przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej. Nie wynika to w szczególności z treści art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Odmowa zastosowania wymienionych przepisów wyłącznie w oparciu o ustalenie,
iż zamiarem wnioskodawcy jest ich wykorzystanie w celu prywatnym, byłaby odmową
ich stosowania w oparciu o nieznane kryterium ustawowe. Podkreślić należy,
że rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej właściwy podmiot
nie jest upoważniony do badania interesu prawnego, ani nawet faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Ocena, czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy nie może być odmienna w zależności od tego,
jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Jeżeli zatem konkretny dokument ma charakter informacji publicznej, to nie może być on tej cechy pozbawiony wówczas, gdy jego udostępnienie, zdaniem podmiotu zobowiązanego, mogłoby służyć dla celu prywatnego (por. np. wyroki NSA z 18 października 2013 r. I OSK 1482/13,
z 15 listopada 2013 r., I OSK 1585/13, z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1987/13, wyrok WSA w Krakowie z 7 listopada 2023 r., II SAB/Kr 190/23). Zatem podnoszona przez Organ okoliczność, że Skarżąca chce wykorzystać żądaną informację publiczną
w celach prywatnych, nie oznacza, iż informacja publiczna przestaje posiadać walor informacji publicznej i nie może być w związku z tym udzielona. Natomiast tylko udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego"
w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a w stosunku do żądanej we wniosku Skarżącej z 19 września 2023 r. informacji Organ nie podnosił takich okoliczności.
Reasumując powyższe rozważania, w ocenie Sądu, Dyrektor ZBILK w S. błędnie uznał, iż informacja w zakresie wyjaśnień świadków, mieszkańców budynku
nr [...] przy ul. [...] w S., które stanowiły podstawę ustalenia, że Skarżąca
nie wstąpiła w stosunek najmu komunalnego lokalu mieszkalnego, nie stanowi informacji publicznej. W związku z powyższym pozostaje on w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, bowiem
ani nie udostępnił żądanych we wniosku informacji, ani nie wydał decyzji odmownej
w tym zakresie.
Mając na uwadze wszystko powyższe, Sąd w pkt I sentencji wyroku stwierdził bezczynność organu w tym zakresie, a w pkt II zobowiązał organ do załatwienia wniosku Skarżącej z 19 września 2023 r. w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Organ rozpoznając wniosek Skarżącej, powinien mieć przy tym na uwadze,
że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznych a ochroną prywatności
i danych osobowych osób fizycznych, w przypadku uznania, że przedmiotowa informacja publiczna podlega udostępnieniu, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy wskazanych dóbr chronionych
(np. poprzez anonimizację danych wrażliwych).
Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca
z rażącym naruszeniem prawa, o czym przesądził w pkt I sentencji wyroku. Oceniając
tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość
o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącej, czego w sprawie Sąd się nie dopatrzył.
Orzekając jak w punkcie I i II sentencji wyroku Sąd działał na podstawie
art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a P.p.s.a.
Powyższe doprowadziło Sąd do przekonania, że uzasadnionym jest oddalenie wniosku Skarżącej o wymierzenie organowi grzywny w wysokości wynikającej
z art. 154 § 6 P.p.s.a. Wskazać należy, że grzywna jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą
one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowych sankcji (w postaci grzywny lub sumy pieniężnej lub obu naraz) organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą obowiązków.
W niniejszej sprawie sposób działania podmiotu zobowiązanego nie uzasadniał zastosowania tak daleko idących represji a okoliczności sprawy nie wskazywały także
na konieczność dyscyplinowania go w celu zapewnienia podjęcia przez Organ dalszych czynności. W konsekwencji, nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych uznać należało za nieuzasadnione, o czym Sąd orzekł w pkt. III wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 P.p.s.a. (pkt IV wyroku). Zasądzona od organu na rzecz Skarżącej kwota kosztów odpowiada wartości wpisu sądowego, jaki uiściła Skarżąca inicjując postępowanie sądowe w sprawie.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło